Chiny i Laos zapowiedziały w Pekinie nowy etap współpracy. Kończąca się dzisiaj wizyta Thonglouna Sisoulitha przyniosła wspólne oświadczenie o kolei Chiny–Laos, handlu, energii, minerałach, cyfrowej administracji, edukacji i współpracy w ramach ASEAN. Dla Pekinu Laos pozostaje jednym z kluczowych państw sąsiedzkich w kontynentalnej części Azji Południowo-Wschodniej, bo przez jego terytorium biegnie najważniejsze lądowe połączenie prowincji Yunnan z rynkami regionu.
Przewodniczący Chin Xi Jinping przyjął Thonglouna Sisoulitha w Pekinie jako prezydenta Laosu i sekretarza generalnego Laotańskiej Partii Ludowo-Rewolucyjnej. Spotkanie miało dwa równoległe wymiary: państwowy i partyjny. Obok rozmów między władzami Chin i Laosu znalazły się w nim kontakty między KPCh i laotańską partią rządzącą, obejmujące modernizację, bezpieczeństwo, administrację, szkolenie kadr i duże projekty gospodarcze. Przed rozmowami Xi Jinping i Peng Liyuan uczestniczyli w ceremonii powitalnej dla Thonglouna Sisoulitha i Naly Sisoulith, a wieczorem wydali dla nich bankiet. Wizyta przypadła na 65. rocznicę nawiązania stosunków dyplomatycznych oraz Rok Przyjaźni Chiny–Laos.
Xinhua podała, że Xi zaproponował cztery kierunki dalszej współpracy. Pierwszy dotyczy utrzymania drogi socjalistycznej, drugi wzmocnienia podstaw gospodarczych, trzeci pogłębiania więzi między społeczeństwami, a czwarty koordynacji w polityce zagranicznej. Po rozmowach obaj przywódcy uczestniczyli w podpisaniu dokumentów obejmujących wymianę partyjną, sprawy społeczne, finanse, cła, handel, młodzież i media.
Wspólne oświadczenie opublikowane 6 czerwca mówi o budowie wspólnoty przyszłości Chiny–Laos odpornej na zmienne warunki międzynarodowe. Dokument przewiduje ministerialny mechanizm dialogu „3+3”, obejmujący dyplomację, obronę i bezpieczeństwo publiczne. Obie strony zapowiadają też dalszą realizację planu działania na lata 2024–2028, wymianę doświadczeń w zarządzaniu partią i państwem oraz współpracę między organami centralnymi, parlamentami i prowincjami granicznymi.
Laos potwierdził poparcie dla zasady jednych Chin oraz dla czterech globalnych inicjatyw przedstawionych przez Xi Jinpinga. Pekin wskazał na udział Laosu w Inicjatywie Pasa i Szlaku oraz wsparcie w sprawach uznawanych przez Chiny za kluczowe interesy. W obszarze bezpieczeństwa obie strony zapowiadają współpracę organów ścigania i działania przeciwko przestępczości transgranicznej, w tym nielegalnemu hazardowi online i oszustwom telekomunikacyjnym.
Kolej Chiny–Laos zostaje osią współpracy
Największym projektem pozostaje kolej Chiny–Laos, działająca od grudnia 2021 roku między Kunmingiem w prowincji Yunnan a Wientianem. W chińskich materiałach linia występuje jako projekt Inicjatywy Pasa i Szlaku oraz część strategii Laosu, który chce przechodzić od państwa śródlądowego do państwa połączonego z regionalnymi korytarzami handlu. Wspólne oświadczenie wiąże ją z rozwojem połączeń Chiny–Laos–Tajlandia i z dalszą budową korytarza gospodarczego.
Do końca marca 2026 roku przewozy towarowe na tej trasie przekroczyły 80 mln ton, z czego ponad 18 mln ton przypadło na ładunki transgraniczne. Xinhua podaje, że liczba kategorii towarów wzrosła od uruchomienia linii z kilkunastu do ponad 3800. Na trasie jadą nawozy, kauczuk, tekstylia, sprzęt elektryczny, minerały, produkty rolne i towary kierowane dalej do państw Azji Południowo-Wschodniej.
Chińskie dane mówią już o obsłudze 19 państw i regionów, w tym Laosu, Mjanmy, Tajlandii, Wietnamu, Malezji, Singapuru i Bangladeszu. Dla Yunnanu oznacza to większą rolę w logistyce Azji Południowo-Wschodniej. Laos zyskuje szybszy transport produktów rolnych, większy ruch turystyczny i sprawniejsze połączenie z chińskimi miastami, portami lądowymi oraz systemem odpraw celnych.
Handel między Chinami i Laosem oraz odprawy na granicy
Gospodarczy wymiar wizyty dopowiedział premier Li Qiang, który także spotkał się z Thonglounem w Pekinie. Zapowiedział lepsze dopasowanie strategii rozwojowych obu państw, wykorzystanie chińskiej polityki zerowych ceł wobec laotańskich produktów, zwiększanie importu z Laosu, dalszą współpracę przy kolei i przyspieszenie budowy korytarza gospodarczego Chiny–Laos. W tym samym wystąpieniu znalazły się energia, minerały, sztuczna inteligencja i gospodarka cyfrowa.
W 2025 roku handel między Chinami i Laosem osiągnął 9,817 mld dolarów, rosnąc o 19,3 proc. Skumulowane chińskie inwestycje w Laosie przekroczyły 18 mld dolarów i obejmują infrastrukturę, energetykę, rolnictwo oraz gospodarkę cyfrową. Ponad 80 proc. laotańskiego eksportu rolnego trafia do Chin. W chińskich materiałach wymieniane są między innymi kauczuk, durian i ryż wysokiej jakości, które dzięki kolei szybciej docierają na rynek chiński.
Osobne miejsce w oświadczeniu zajmują przejścia graniczne i strefy współpracy. Chodzi o Mohan–Boten, Saysettha Development Zone, procedurę „jedno miejsce, dwie kontrole” dla pasażerów kolei, inteligentne cło, pojedyncze okno handlu międzynarodowego i usprawnienie odpraw. Te rozwiązania decydują o tym, czy kolej działa tylko jako trasa przewozowa, czy jako pełniejszy system magazynowania, przetwarzania, odprawy i dystrybucji towarów między Chinami a Azją Południowo-Wschodnią.
Sztuczna inteligencja w Laosie, dane i cyfrowa administracja
W dokumencie mocno zaznaczono technologie cyfrowe. Chiny i Laos wskazały chińsko-aseanowskie platformy współpracy w sztucznej inteligencji, Chińsko-ASEAN-owską Akademię Cyfrową, e-commerce, szkolenia kadr, współpracę firm oraz modernizację infrastruktury informacyjnej Laosu. Pekin deklaruje wsparcie dla laotańskiego centrum danych, systemu chmurowego, nowoczesnych sieci telekomunikacyjnych i e-administracji.
Sztuczna inteligencja w Laosie pojawia się w tym pakiecie razem z ICT, cyberbezpieczeństwem, innowacjami naukowo-technicznymi oraz koordynacją w Międzynarodowym Związku Telekomunikacyjnym i podczas Światowej Konferencji Radiokomunikacyjnej. To drugi poziom współpracy obok torów i przejść granicznych. Kolej porządkuje przepływ ludzi i ładunków, a infrastruktura cyfrowa dotyczy usług państwa, danych, płatności, handlu elektronicznego i szkolenia urzędników.
Duży zapis dotyczy edukacji. Chiny mają przeszkolić 3000 laotańskich kadr zarządzających i specjalistycznych, a do 2028 roku liczba laotańskich studentów przyjeżdżających do Chin ma sięgnąć 10 tys. rocznie. Współpraca obejmie szkolnictwo wyższe, zawodowe, językowe, cyfrowe i związane ze sztuczną inteligencją. W oświadczeniu pojawia się też rozwój warsztatów Luban, czyli praktycznego modelu kształcenia technicznego stosowanego przez Chiny w państwach partnerskich.
Energia, minerały i dorzecze Mekongu
Laos buduje swoją pozycję również przez energię, minerały i tranzyt. Wspólne oświadczenie mówi o współpracy przy sieciach elektroenergetycznych, zarządzaniu siecią, zasobach mineralnych, bazie produkcji potażu oraz wykorzystaniu danych geologicznych i satelitarnych. W chińskim ujęciu łączy się to z mechanizmem Lancang–Mekong, w którym energia, woda, rolnictwo i transport są częścią regionalnej współpracy rozwojowej.
Pekin i Wientian zapowiadają dialog techniczny dotyczący ochrony powietrza i wód, monitoringu hydrologicznego, zarządzania suszami i powodziami, bezpiecznej wody pitnej na terenach wiejskich oraz zintegrowanego gospodarowania zasobami wodnymi. Przy rosnącej roli hydroenergetyki w Laosie jest to osobny obszar współpracy, który wykracza poza samą infrastrukturę kolejową i dotyczy także państw położonych niżej nad Mekongiem.
Laos w ASEAN i regionalne połączenia Chin
W 2026 roku przypada piąta rocznica ustanowienia kompleksowego partnerstwa strategicznego Chiny–ASEAN. Laos w ASEAN ma dla Pekinu znaczenie szczególne, bo leży w miejscu, w którym południowo-zachodnie Chiny stykają się z kontynentalną Azją Południowo-Wschodnią. Połączenia przez Wientian mają więc znaczenie większe niż sama relacja dwustronna. Chiny chcą przyspieszać kolejowe powiązanie z Tajlandią, rozwijać korytarz gospodarczy i wykorzystywać regionalne mechanizmy handlowe do obsługi przepływu towarów.
Wspólne oświadczenie odwołuje się do RCEP, współpracy Lancang–Mekong oraz modernizowanej strefy wolnego handlu Chiny–ASEAN 3.0. Obie strony mówią o stabilnych łańcuchach przemysłowych i dostaw, sprzeciwie wobec upolityczniania handlu oraz o wdrażaniu zerowych ceł na wszystkie laotańskie pozycje taryfowe eksportowane do Chin. Laotańscy producenci dostają szerszy dostęp do rynku chińskiego, a chińskie firmy stabilniejsze warunki pracy przy projektach transportowych, energetycznych i cyfrowych.
Programy społeczne i zaproszenie dla Xi Jinpinga
W programie współpracy znalazły się media, kultura, turystyka, młodzież, ochrona zdrowia, szkolenia i projekty określane przez chińską stronę jako „małe, ale piękne”. Wspólne oświadczenie wymienia między innymi programy „Brightness Action” i „Love Action”, współpracę w medycynie tropikalnej oraz działania przy chińskich cmentarzach wojennych w Laosie.
Na zakończenie rozmów Thongloun Sisoulith zaprosił Xi Jinpinga do złożenia wizyty w Laosie, a chiński przywódca zaproszenie przyjął. Termin nie został ogłoszony w komunikacie MSZ ChRL.
Źródła:
- Xinhua – Lao top leader Thongloun to visit China from June 2 to 6, 29 maja 2026
- Xinhua – China, Laos agree to build all-weather community with shared future in new era, 5 czerwca 2026
- Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL – wspólne oświadczenie ChRL i Laosu, 6 czerwca 2026
- Xinhua – Chinese premier pledges efforts with Laos to advance community with shared future, 5 czerwca 2026
- Xinhua – China-Laos Railway transports over 80 million tonnes of cargo, 25 marca 2026
