Jakość powietrza w Chinach osiągnęła w 2025 roku najlepszy poziom od początku prowadzenia krajowych pomiarów. Średnie stężenie pyłu PM2,5 spadło do 28 mikrogramów na metr sześcienny, a szczególnie dużą poprawę odnotował Pekin, gdzie poziom tego zanieczyszczenia jest dziś o około 70 proc. niższy niż w 2013 roku. Podczas tegorocznych obchodów Międzynarodowego Dnia Czystego Powietrza w Pekinie przedstawiono również szacunki, według których działania na rzecz poprawy jakości powietrza zapobiegły około 680 tys. przedwczesnych zgonów, a łączna wartość korzyści zdrowotnych sięgnęła 44,8 bln juanów, czyli około 6,7 bln dolarów.
Międzynarodowy Dzień Czystego Powietrza dla błękitnego nieba obchodzony jest 7 września. Tegoroczne wydarzenie w Pekinie, organizowane przy udziale Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska, zgromadziło przedstawicieli administracji, organizacji międzynarodowych i świata nauki. Jednym z głównych tematów były związki między jakością powietrza, zdrowiem publicznym, polityką klimatyczną i rozwojem gospodarczym. Przedstawione dane pokazują skalę zmiany, jaka nastąpiła od czasu rozpoczęcia szeroko zakrojonych działań przeciwko smogowi ponad dekadę temu.
Pekin z 89,5 do 27 mikrogramów
Według chińskiego Ministerstwa Ekologii i Środowiska średnie krajowe stężenie PM2,5 wyniosło w 2025 roku 28 µg/m³. Jednocześnie udział dni z dobrą jakością powietrza osiągnął najwyższy poziom od początku porównywalnych pomiarów, a liczba dni z poważnym zanieczyszczeniem spadła do najniższego poziomu. W 2013 roku średnie stężenie PM2,5 w Chinach wynosiło około 68 µg/m³, co pokazuje skalę zmian dokonanych w ciągu nieco ponad dekady.
Najbardziej widoczny przykład daje Pekin. W 2013 roku średnia roczna koncentracja PM2,5 w stolicy wynosiła 89,5 µg/m³. W 2025 roku spadła do 27 µg/m³, czyli o około 70 proc. Liczba dni z poważnym zanieczyszczeniem zmniejszyła się w tym samym czasie z 58 do zaledwie jednego. Pekin po raz pierwszy zakończył rok ze średnim stężeniem PM2,5 poniżej 30 µg/m³. Zmiana nastąpiła przy równoczesnym dalszym rozwoju miasta, wzroście transportu i aktywności gospodarczej.
Chińskie władze przedstawiają doświadczenia stolicy jako przykład tego, że rozwój wielkiego ośrodka miejskiego nie musi oznaczać dalszego pogarszania jakości powietrza. Ograniczanie emisji objęło energetykę, przemysł, transport i ogrzewanie. Ten sam kierunek zmian widać również w innych częściach kraju, między innymi w elektryfikacji ciężkiego transportu i rozwoju zielonej logistyki w Chinach. Kolejne etapy polityki czystego powietrza coraz silniej opierają się przy tym na danych i dokładniejszym wskazywaniu konkretnych źródeł zanieczyszczeń.
Satelity, stacje naziemne i dokładniejsze wskazywanie źródeł
Pekin stworzył zintegrowany system monitorowania jakości powietrza łączący dane z satelitów, platform obserwacyjnych w powietrzu oraz stacji naziemnych. Według informacji przedstawionych podczas wrześniowego wydarzenia system pozwala analizować zmiany zanieczyszczeń w cyklu godzinowym i z wysoką dokładnością określać ich źródła. Dzięki temu działania władz mogą być kierowane nie tylko do całych sektorów gospodarki, lecz także do konkretnych grup emitentów.
Do 2025 roku władze Pekinu zidentyfikowały 23 grupy źródeł, z których każda odpowiadała za co najmniej 0,1 µg/m³ stężenia PM2,5. Tak szczegółowe dane pozwalają oceniać, gdzie kolejne ograniczenie emisji może przynieść największy efekt. W praktyce oznacza to przechodzenie od szerokich kampanii obejmujących całe miasto do coraz bardziej precyzyjnego zarządzania jakością powietrza, opartego na pomiarach, modelach i bieżących danych.
576 mld juanów kosztów i 44,8 bln juanów korzyści zdrowotnych
Profesor Hao Jiming z Uniwersytetu Tsinghua i Chińskiej Akademii Inżynierii przedstawił podczas wydarzenia wyliczenia dotyczące kosztów oraz efektów polityki czystego powietrza. W latach 2020–2025 Chiny przeznaczyły na działania związane z ograniczaniem zanieczyszczeń atmosferycznych około 576 mld juanów. Przedsiębiorstwa odpowiadały za 53 proc. tych wydatków, sektor publiczny za 31 proc., a pozostała część przypadała na gospodarstwa domowe i mieszkańców. Największą pozycją były działania związane z ograniczaniem emisji transportowych, które odpowiadały za około 26 proc. nakładów. Kolejne 17 proc. przypadło na ograniczanie emisji lotnych związków organicznych w najważniejszych sektorach przemysłu.
Według przedstawionych przez Hao szacunków korzyści zdrowotne wielokrotnie przewyższyły poniesione nakłady. Działania podejmowane w ostatnich latach miały zapobiec około 680 tys. przedwczesnych zgonów związanych z narażeniem na PM2,5. Łączną ekonomiczną wartość tych korzyści oszacowano na 44,8 bln juanów, czyli około 6,7 bln dolarów. Dodatkowe korzyści związane z ograniczeniem emisji dwutlenku węgla wyceniono na 344,2 mld juanów.
Kwoty te nie oznaczają bezpośrednich wpływów do budżetu państwa. Są ekonomiczną wyceną skutków zdrowotnych, obejmującą między innymi zmniejszenie liczby przedwczesnych zgonów i chorób związanych z długotrwałym narażeniem na zanieczyszczenia. Pokazują jednak, jak duże znaczenie gospodarcze może mieć polityka środowiskowa, gdy jej efekty ocenia się nie tylko przez koszty instalacji czy modernizacji przemysłu, lecz również przez wpływ na zdrowie społeczeństwa. Podobne połączenie polityki środowiskowej, technologii i zarządzania odpadami widać w rozwoju chińskiego systemu gospodarki cyrkularnej i nowoczesnych instalacji przetwarzania odpadów.
Chińskie doświadczenia interesują inne państwa
Jiang Xiaopeng z przedstawicielstwa Światowej Organizacji Zdrowia w Chinach zwrócił uwagę, że doświadczenia ostatniej dekady wykraczają poza techniczne metody ograniczania emisji. Ważną rolę odegrały długoterminowe planowanie, konsekwentna polityka władz centralnych i lokalnych, rozwój systemu monitorowania oraz coraz szersze wykorzystanie badań naukowych i danych przy podejmowaniu decyzji. Cele związane z jakością powietrza i zdrowiem publicznym zostały przy tym włączone do szerszej polityki rozwoju gospodarczego i społecznego.
To doświadczenie wzbudza zainteresowanie także poza Chinami. Według Jiang przedstawiciele kilku państw regionu planują wizyty w Chinach, aby zapoznać się z rozwiązaniami stosowanymi w polityce jakości powietrza i ochrony zdrowia. Pekin widzi możliwość szerszego dzielenia się tym doświadczeniem w ramach współpracy Południe–Południe, szczególnie z krajami rozwijającymi się, które jednocześnie mierzą się z szybką urbanizacją, wzrostem transportu, rozwojem przemysłu i problemem zanieczyszczenia powietrza.
Po rekordowym 2025 roku normy są zaostrzane
Osiągnięcie najlepszych wyników od początku pomiarów nie kończy chińskiej polityki czystego powietrza. 1 marca 2026 roku zaczęła obowiązywać nowa krajowa norma jakości powietrza GB 3095–2026. Do końca 2030 roku przejściowy limit średniego rocznego stężenia PM2,5 wynosi 30 µg/m³, a od 2031 roku ma zostać obniżony do 25 µg/m³. Oznacza to, że kryteria oceny jakości powietrza stają się bardziej wymagające właśnie w momencie, gdy krajowe wskaźniki osiągnęły najlepsze wartości w dotychczasowej historii pomiarów.
Kolejny etap będzie więc polegał nie tyle na powtórzeniu pierwszej dekady walki ze smogiem, ile na dalszym obniżaniu poziomu zanieczyszczeń przy coraz niższej bazie. Pekin, który zszedł z 89,5 do 27 µg/m³ PM2,5 w ciągu dwunastu lat, pokazuje skalę możliwej zmiany, ale jednocześnie również trudność kolejnego etapu: każda następna redukcja wymaga coraz dokładniejszego wskazywania źródeł emisji, technologicznej modernizacji przemysłu i transportu oraz dalszego łączenia polityki środowiskowej ze zdrowiem publicznym.
Źródła
Ministerstwo Ekologii i Środowiska ChRL – dane dotyczące jakości powietrza w Chinach w 2025 roku i średniego stężenia PM2,5.
Rząd miasta Pekin – dane dotyczące poprawy jakości powietrza w stolicy, stężenia PM2,5 i liczby dni z poważnym zanieczyszczeniem.
Ministerstwo Ekologii i Środowiska ChRL – nowa krajowa norma jakości powietrza GB 3095–2026.
Program Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska – materiały dotyczące Międzynarodowego Dnia Czystego Powietrza dla błękitnego nieba.
Organizacja Narodów Zjednoczonych w Chinach – materiały dotyczące jakości powietrza, zdrowia publicznego i chińskich doświadczeń w ograniczaniu zanieczyszczeń.
