Szczyt SzOW w Biszkeku zakończony. 28 dokumentów, centrum AI i 100 projektów technologicznych

Szczyt SzOW w Biszkeku zakończył się 1 września przyjęciem Deklaracji Biszkeckiej i pakietu 28 dokumentów dotyczących bezpieczeństwa, gospodarki, współpracy społecznej i rozwoju instytucjonalnego organizacji. Xi Jinping przedstawił równolegle nowe chińskie propozycje dla państw SzOW, obejmujące centrum współpracy nad zastosowaniami sztucznej inteligencji, 100 wspólnych projektów technologicznych oraz dalszą rozbudowę energetyki słonecznej i wiatrowej.

Jubileusz 25-lecia SzOW przypadł na szczyt, podczas którego szczególnie mocno wybrzmiały technologie, energia, handel i transport. Przywódcy dziesięciu państw członkowskich potwierdzili gotowość do realizacji strategii rozwoju organizacji na lata 2026–2035, przyjętej wcześniej w Tianjinie. Xi określił Szanghajską Organizację Współpracy jako jeden z priorytetowych obszarów chińskiej współpracy w ramach Inicjatywy Pasa i Szlaku. W swoim programie dla organizacji obok tradycyjnej infrastruktury, energetyki i handlu umieścił technologie cyfrowe, sztuczną inteligencję, zielony przemysł i zielone minerały.

AI, energetyka i nowe połączenia przez Eurazję

Najbardziej rozbudowana część chińskiej propozycji dotyczy nowych technologii. Pekin chce wspólnie z państwami SzOW utworzyć międzynarodowe centrum współpracy nad zastosowaniami sztucznej inteligencji, a w ciągu najbliższych trzech lat przeprowadzić z partnerami 100 projektów współpracy naukowo-technologicznej. Xi wymienił AI obok gospodarki cyfrowej, zielonego przemysłu i zielonych minerałów jako dziedziny, które mają uzupełniać dotychczasową współpracę w handlu, inwestycjach, energetyce i infrastrukturze.

Do chińskich zapowiedzi doszło porozumienie przyjęte przez samą organizację. Deklaracja Biszkecka odnotowuje podpisanie memorandum o współpracy państw SzOW w dziedzinie sztucznej inteligencji. Dokument łączy rozwój tej technologii z jej bezpiecznym i odpowiedzialnym wykorzystaniem oraz ochroną suwerenności, bezpieczeństwa i integralności terytorialnej poszczególnych państw.

Osobnym kierunkiem jest energetyka odnawialna. Chiny zamierzają wraz z pozostałymi państwami organizacji kontynuować projekty obejmujące 10 mln kW nowych mocy fotowoltaicznych oraz 10 mln kW nowych mocy wiatrowych. Pekin zapowiedział również dalsze szkolenie specjalistów dla zielonego przemysłu w ramach współpracy Chiny–SzOW. W regionie, w którym przez lata dominowały projekty drogowe, kolejowe i tradycyjna energetyka, zielone technologie dostają tym samym własne miejsce w programie współpracy organizacji.

Handel i transport mają być rozwijane równolegle. W Tianjinie ma powstać centrum współpracy gospodarczej Chiny–SzOW w obszarze przejść granicznych, które ma wspierać regionalną logistykę i wymianę handlową. Xi opowiedział się również za zwiększaniem sprawności Międzynarodowego Transkaspijskiego Szlaku Transportowego. Państwa zainteresowane większą obecnością na chińskim rynku mają być szerzej włączane do programu „Wspólny wielki rynek – eksport do Chin”.

Deklaracja Biszkecka rozszerza ten gospodarczy program również na finanse. Część państw członkowskich odnotowała postęp w konsultacjach dotyczących utworzenia Banku Rozwoju SzOW, choć sama instytucja jeszcze nie powstała. Państwa mają też kontynuować działania przewidziane w mapie drogowej zwiększania udziału rozliczeń w walutach narodowych. Dokument podtrzymuje jednocześnie współpracę w handlu elektronicznym, modernizacji kolei i dróg, tworzeniu korytarzy multimodalnych oraz rozwoju centrów logistycznych.

Gospodarcza część szczytu nie zastąpiła kwestii bezpieczeństwa, od których 25 lat temu zaczynała SzOW. Przywódcy zatwierdzili protokół wprowadzający zmiany i uzupełnienia do Karty organizacji, regulacje dotyczące zintegrowanego centrum reagowania na zagrożenia bezpieczeństwa oraz centrum antynarkotykowego. Xi wezwał także do możliwie szybkiego uruchomienia czterech struktur bezpieczeństwa SzOW. W swoim wystąpieniu wymienił terroryzm, separatyzm i ekstremizm, transnarodową przestępczość zorganizowaną, handel narkotykami oraz oszustwa telekomunikacyjne, a także współpracę w bezpieczeństwie informacyjnym, biologicznym i przestrzeni kosmicznej.

Państwa członkowskie podkreśliły przy tym w Deklaracji Biszkeckiej, że SzOW pozostaje niemilitarnym ugrupowaniem politycznym, które nie jest skierowane przeciwko żadnemu państwu ani organizacji międzynarodowej. Organizacja deklaruje otwartość na współpracę z innymi państwami i instytucjami przy zachowaniu zasad nieingerencji w sprawy wewnętrzne, równości i wzajemnego szacunku.

Wśród chińskich propozycji znalazł się również obszar społeczny. Pekin zamierza utworzyć centrum współpracy Chiny–SzOW w edukacji podstawowej i kontynuować programy wymiany prowadzone między innymi poprzez Instytuty Konfucjusza oraz Warsztaty Lubana. Xi opowiedział się też za rozwijaniem sieci współpracy łączących parlamenty, partie polityczne, szkoły, think tanki, przedsiębiorstwa i media państw organizacji.

SzOW Plus wychodzi poza sprawy regionu

Po posiedzeniu Rady Głów Państw odbyło się spotkanie w formule „SzOW Plus”. Do przedstawicieli dziesięciu państw członkowskich dołączyli przywódcy i przedstawiciele między innymi Mongolii, Azerbejdżanu, Armenii, Egiptu, Laosu, Turcji, Wietnamu i Togo, a także sekretarz generalny ONZ António Guterres oraz przedstawiciele organizacji międzynarodowych. Xi poświęcił swoje wystąpienie miejscu SzOW w zmieniającym się systemie międzynarodowym i rosnącej roli państw Globalnego Południa.

Chiński przywódca mówił o wielobiegunowym świecie opartym na równości państw, poszanowaniu prawa międzynarodowego, dialogu i większej reprezentacji krajów rozwijających się w sprawach międzynarodowych. Wskazał trzy pola dalszego działania organizacji. Pierwszym ma być łączenie ośrodków wzrostu gospodarczego Eurazji poprzez projekty Inicjatywy Pasa i Szlaku. Drugim jest rozszerzanie współpracy z partnerami SzOW i państwami Globalnego Południa, a trzecim większy udział organizacji w zmianach globalnego systemu zarządzania. Xi mówił przy tym o potrzebie zmniejszania przepaści cyfrowej i różnic w dostępie do inteligentnych technologii.

Szczyt zakończył kirgiską prezydencję w organizacji. Przywódcy zdecydowali, że przewodnictwo SzOW na lata 2026–2027 przejmie Pakistan, który będzie prowadził organizację w pierwszym okresie realizacji nowej dziesięcioletniej strategii. Deklaracja Biszkecka wskazuje już również miejsce kolejnego spotkania na najwyższym szczeblu. Następne posiedzenie Rady Głów Państw SzOW odbędzie się w 2027 roku w Pakistanie.

Po południu 1 września Xi Jinping opuścił Biszkek, kończąc udział w szczycie oraz wizytę państwową w Kirgistanie. Jeszcze tego samego wieczoru dotarł do Kairu, rozpoczynając wizytę państwową w Egipcie. Xi i Peng Liyuan zostali na lotnisku powitani przez prezydenta Abd al-Fattaha as-Sisiego i jego małżonkę. Wizyta odbywa się w roku 70-lecia nawiązania stosunków dyplomatycznych Chin i Egiptu.

Źródła

1. Xinhua – Deklaracja Biszkecka z okazji 25-lecia SzOW – pełny tekst deklaracji, w tym AI, bezpieczeństwo, handel, finanse, Bank Rozwoju SzOW, waluty narodowe i kolejny szczyt w Pakistanie.
2. Xinhua – pełne wystąpienie Xi Jinpinga na 26. posiedzeniu Rady Głów Państw SzOW – centrum AI, 100 projektów naukowo-technologicznych, OZE, transport, bezpieczeństwo i edukacja.
3. Xinhua – rezultaty 26. szczytu SzOW w Biszkeku – 28 dokumentów wynikowych, zmiany w Karcie organizacji i przejęcie przewodnictwa przez Pakistan.
4. Xinhua – pełne wystąpienie Xi Jinpinga na spotkaniu „SzOW Plus” – Globalne Południe, wielobiegunowość, Eurazja i globalne zarządzanie.
5. Xinhua – Xi Jinping przybył do Kairu – rozpoczęcie wizyty państwowej w Egipcie po zakończeniu pobytu w Kirgistanie.