Przewodniczący Chin Xi Jinping przedstawił 17 lipca w Szanghaju chińską propozycję globalnego zarządzania AI. Podczas otwarcia Światowej Konferencji Sztucznej Inteligencji mówił o bezpieczeństwie technologii, roli ONZ i dostępie państw rozwijających się do nowych narzędzi. Chiny zaoferują 5000 miejsc szkoleniowych, utworzą regionalne centra zastosowań sztucznej inteligencji i wdrożą w 30 państwach system ostrzegania meteorologicznego MAZU. Dzień wcześniej przedstawiciele 29 krajów podpisali porozumienie o utworzeniu nowej organizacji międzyrządowej z siedzibą w Szanghaju.
Wystąpienie w położonym nad rzeką Huangpu kompleksie Shanghai Grand Halls otworzyło Światową Konferencję Sztucznej Inteligencji 2026 oraz towarzyszące jej spotkanie wysokiego szczebla poświęcone globalnemu zarządzaniu AI. Konferencja odbywa się w Szanghaju od 2018 roku, a od 2024 roku jej program obejmuje również międzynarodowe reguły rozwoju i stosowania nowych technologii.
Xi Jinping nie koncentrował się na możliwościach kolejnych modeli językowych ani robotów prezentowanych na terenach wystawowych. Głównym tematem przemówienia były zasady, według których sztuczna inteligencja ma być rozwijana, kontrolowana i udostępniana państwom dysponującym bardzo różnymi zasobami finansowymi, naukowymi oraz obliczeniowymi.
Cztery zasady globalnego zarządzania AI
Pierwsza część chińskiej propozycji dotyczy otwartej innowacji i dzielenia się rezultatami rozwoju technologii. Xi Jinping opowiedział się za wspieraniem otwartego oprogramowania, współpracy badawczej i wymiany wiedzy. Sztuczna inteligencja ma służyć modernizacji tradycyjnych gałęzi gospodarki, rozwojowi nowych sektorów oraz przygotowaniu przyszłych zastosowań przemysłowych.
Drugim filarem jest bezpieczeństwo. Chiński przewodniczący określił sztuczną inteligencję jako narzędzie, które powinno pozostawać pod kontrolą człowieka. Wymienił tworzenie przepisów, monitorowanie technologii, wczesne wykrywanie ryzyka i procedury reagowania na awarie lub nadużycia. Sprzeciwił się zarazem rozszerzaniu pojęcia bezpieczeństwa narodowego w sposób pozwalający jednemu państwu ograniczać możliwości technologiczne innych krajów.
Trzecia część przemówienia odnosiła się do różnorodności cywilizacyjnej i kulturowej. Rozwój sztucznej inteligencji nie powinien prowadzić do osłabienia odrębności języków, kultur i sposobów życia. Xi Jinping zaproponował wykorzystywanie nowych narzędzi do pogłębiania wzajemnego zrozumienia między społeczeństwami, zamiast narzucania jednego systemu wartości i jednego sposobu opisywania świata.
Czwarty punkt dotyczył organizacji globalnego systemu zarządzania technologią. Chiny chcą, aby strategie rozwoju AI, standardy techniczne i sposoby oceny ryzyka były uzgadniane wielostronnie, przy centralnej roli Organizacji Narodów Zjednoczonych. Państwa Globalnego Południa mają uczestniczyć w przygotowywaniu reguł i wzmacniać własne kompetencje, zamiast przyjmować gotowe rozwiązania opracowane przez kilka największych ośrodków technologicznych.
5000 miejsc szkoleniowych dla państw rozwijających się
Za propozycjami dotyczącymi reguł pojawił się pięcioletni pakiet współpracy. Chiny przeznaczą dla państw rozwijających się 5000 miejsc na specjalistycznych szkoleniach i seminariach poświęconych sztucznej inteligencji. Szczegółowy zakres programów nie został jeszcze przedstawiony.
Pekin zapowiedział również budowę międzynarodowych centrów zastosowań AI we współpracy z ASEAN, Ligą Państw Arabskich, Unią Afrykańską, Wspólnotą Państw Ameryki Łacińskiej i Karaibów, Szanghajską Organizacją Współpracy oraz BRICS. Regionalna formuła ma pozwolić na dobieranie projektów do miejscowych potrzeb, dostępnej infrastruktury i poziomu przygotowania kadr.
Centra mogą stać się zapleczem dla wspólnych projektów badawczych, szkoleń i wdrażania technologii w usługach publicznych oraz gospodarce. Państwa rozwijające się często nie posiadają własnych dużych modeli, centrów danych ani rozbudowanych zespołów badawczych, ale potrzebują narzędzi wspierających rolnictwo, energetykę, transport, ochronę zdrowia i reagowanie kryzysowe.
System MAZU ma trafić do 30 państw
Najbardziej namacalnym elementem chińskiego pakietu jest MAZU, inteligentny system wczesnego ostrzegania meteorologicznego. Rozwiązanie wykorzystuje dane pogodowe i modele sztucznej inteligencji do oceny ryzyka związanego między innymi z ulewnymi opadami, burzami, powodziami oraz innymi groźnymi zjawiskami. Xi Jinping zapowiedział wdrożenie systemu w 30 państwach.
Dla krajów posiadających niewiele stacji pomiarowych i ograniczone zaplecze obliczeniowe dokładniejsza prognoza może wydłużyć czas potrzebny na ewakuację mieszkańców i zabezpieczenie infrastruktury. Wcześniejsze ostrzeżenie pozwala władzom lokalnym zamknąć szkoły, zmienić organizację ruchu, przygotować służby ratunkowe albo poinformować rolników i operatorów sieci energetycznych.
Chińska oferta przenosi rozmowę o sztucznej inteligencji z laboratoriów i sal konferencyjnych do portów, gospodarstw rolnych, centrów zarządzania kryzysowego i lokalnych urzędów. W wielu państwach pierwszym szeroko dostępnym zastosowaniem zaawansowanego systemu AI może być ostrzeżenie pogodowe, a nie chatbot lub robot humanoidalny.
Nowa organizacja międzynarodowa z siedzibą w Szanghaju
Instytucjonalne zaplecze dla tej polityki powstało 16 lipca, dzień przed przemówieniem Xi Jinpinga. Przedstawiciele 29 państw podpisali w Szanghaju porozumienie o utworzeniu Światowej Organizacji Współpracy w zakresie Sztucznej Inteligencji, określanej angielskim skrótem WAICO. Państwa te zostały jej członkami założycielskimi.
Zgodnie z porozumieniem WAICO będzie niezależną międzyrządową organizacją międzynarodową z siedzibą w Szanghaju. Ma działać zgodnie z celami Karty Narodów Zjednoczonych oraz wspierać współpracę międzynarodową i globalne zarządzanie sztuczną inteligencją. Wśród założycieli znalazły się między innymi Chiny, Kazachstan, Laos, Pakistan, Rosja i Indonezja.
Organizacja ma prowadzić wymianę wiedzy, wspierać budowanie kompetencji i ułatwiać realizację wspólnych projektów. Szanghaj otrzymuje dzięki temu rolę stałego miejsca negocjacji dotyczących technologii, której rozwój jeszcze kilka lat temu był omawiany przede wszystkim przez przedsiębiorstwa, naukowców i krajowe instytucje regulacyjne.
WAICO nie zastępuje systemu ONZ. W przemówieniu Xi Jinpinga Organizacja Narodów Zjednoczonych zachowuje centralną rolę w uzgadnianiu globalnych zasad, natomiast nowa instytucja ma stworzyć dodatkową przestrzeń dla projektów, szkoleń i współpracy między państwami o różnym poziomie rozwoju technologicznego.
Od inicjatywy z 2023 roku do projektów terenowych
Przemówienie rozwija linię rozpoczętą w październiku 2023 roku, gdy Chiny ogłosiły Globalną Inicjatywę Zarządzania Sztuczną Inteligencją. Dokument określił chińskie podejście do technologii jako bezpiecznej, kontrolowalnej, sprawiedliwej i dostępnej dla różnych państw.
W lipcu 2024 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło przez konsensus rezolucję dotyczącą międzynarodowej współpracy w budowaniu kompetencji AI. Projekt został przedstawiony przez Chiny wraz z grupą innych państw i uzyskał poparcie ponad 140 współwnioskodawców. W kolejnych miesiącach powstały plan wspierania kompetencji państw rozwijających się, grupa przyjaciół współpracy w tej dziedzinie oraz międzynarodowa inicjatywa „AI+”.
Równolegle rozpoczęły się pierwsze wdrożenia systemu MAZU. Xinhua wymienia jego zastosowania w Pakistanie, Dżibuti i Nigerii. Przedstawiciel służb meteorologicznych Wybrzeża Kości Słoniowej mówił podczas konferencji o memorandum dotyczącym współpracy meteorologicznej oraz sześciu projektach dwustronnych realizowanych z Chinami.
Szkolenia, regionalne centra zastosowań AI i wdrożenia MAZU mają sprawić, że współpraca rozpocznie się od konkretnych projektów realizowanych wspólnie z państwami rozwijającymi się.
Źródła:
- Xinhua – pełny tekst przemówienia Xi Jinpinga
- Xinhua – relacja z otwarcia konferencji i cztery propozycje dotyczące AI
- Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL – porozumienie założycielskie WAICO
- Xinhua – szkolenia, centra współpracy i wdrożenia systemu MAZU
- Xinhua – chińskie inicjatywy dotyczące globalnego zarządzania AI
- Organizacja Narodów Zjednoczonych – rezolucja A/RES/78/311 dotycząca budowania kompetencji AI
