Chiny opublikowały plan rozwoju tradycyjnej medycyny chińskiej na lata 2026–2030. Zamiast dalszego zwiększania liczby szpitali i łóżek dokument stawia na jakość leczenia, silniejsze placówki w powiatach, współpracę medycyny chińskiej z konwencjonalną oraz cyfrowe narzędzia wspierające lekarzy. Do końca dekady udział konsultacji i zabiegów zaliczanych do TCM w ogólnej liczbie wizyt medycznych ma wzrosnąć z 20,2 do 23 proc.
Plan został przygotowany przez Państwową Administrację Tradycyjnej Medycyny Chińskiej i Narodową Komisję Rozwoju i Reform, a następnie zatwierdzony przez Radę Państwa. Publicznie przedstawiono go 23 lipca 2026 roku, wyznaczając kierunek polityki państwa wobec tradycyjnej medycyny chińskiej na okres 15. planu pięcioletniego.
Punktem wyjścia jest system, który pod względem liczby placówek osiągnął już dużą skalę. W 2025 roku w Chinach odnotowano 1,82 mld konsultacji i zabiegów zaliczanych do tradycyjnej medycyny chińskiej. Działało ponad 110 tys. związanych z nią instytucji, a ponad 99 proc. gminnych ośrodków zdrowia i miejskich centrów opieki podstawowej mogło oferować przynajmniej część takich usług. Oddziały TCM posiadało także 96,26 proc. publicznych szpitali ogólnych co najmniej drugiego stopnia.
Nie więcej łóżek, lecz lepsza opieka
W poprzednich programach rozwój tradycyjnej medycyny często mierzono liczbą szpitali, oddziałów i łóżek. Nowy dokument rezygnuje z podobnych wskaźników. Dziesięć wskaźników rozwoju dotyczy przede wszystkim personelu, wykorzystania istniejących placówek, dostępności usług, współpracy między specjalnościami oraz jakości leczenia.
Do 2030 roku na tysiąc mieszkańców ma przypadać 0,71 lekarza posiadającego uprawnienia w zakresie medycyny chińskiej, wobec 0,64 w 2025 roku. Co najmniej 60 proc. lekarzy zatrudnionych w publicznych szpitalach TCM drugiego i trzeciego stopnia ma reprezentować właśnie tę dziedzinę. Udział publicznych szpitali ogólnych z oddziałem medycyny chińskiej ma wzrosnąć do 98 proc., a odsetek placówek opieki nad kobietami i dziećmi oferujących takie świadczenia do 80 proc.
Zmiana kryteriów nie jest wyłącznie zabiegiem statystycznym. Szpital może posiadać szyld, oddział i łóżka, ale bez odpowiedniej liczby lekarzy, specjalizacji oraz pacjentów jego znaczenie dla miejscowego systemu pozostaje niewielkie. Władze centralne chcą więc oceniać placówki według tego, ilu ludzi rzeczywiście leczą i jakie usługi są w stanie zapewnić.
Powiatowy szpital ma prowadzić lokalną sieć
Największa część zmian będzie rozgrywać się poza szpitalami centralnymi i największymi metropoliami. Każdy powiatowy szpital tradycyjnej medycyny chińskiej ma rozwinąć przynajmniej dwie wyróżniające go specjalizacje oraz jedno centrum upowszechniania metod, które mogą być stosowane w mniejszych placówkach.
Szpital powiatowy ma odpowiadać nie tylko za własnych pacjentów. Plan przyznaje mu rolę lokalnego ośrodka szkoleniowego, rehabilitacyjnego i konsultacyjnego, wspierającego gminne przychodnie oraz wiejskie punkty medyczne. Placówki dysponujące odpowiednim zapleczem mają również kierować zintegrowanymi powiatowymi sieciami opieki zdrowotnej. Na początku 2026 roku ponad 40 proc. powiatowych szpitali TCM pełniło już taką funkcję.
Do końca dekady 80 proc. gminnych ośrodków zdrowia i miejskich centrów opieki podstawowej ma być przygotowanych do stosowania co najmniej 15 metod TCM należących do sześciu kategorii. W 2025 roku warunek ten spełniało 62,14 proc. placówek. Ośrodki mają również zwiększać udział lekarzy medycyny chińskiej, włączać ich do zespołów lekarzy rodzinnych i korzystać z konsultacji specjalistów zatrudnionych w szpitalach powiatowych.
Więcej usług dla seniorów, dzieci i przewlekle chorych
Starzenie się chińskiego społeczeństwa wyraźnie wpłynęło na układ planu. W Chinach żyje już ponad 320 mln osób w wieku co najmniej 60 lat, a ponad trzy czwarte seniorów cierpi na przynajmniej jedną chorobę przewlekłą. Publiczne szpitale TCM drugiego i trzeciego stopnia mają powszechnie tworzyć oddziały geriatryczne, rozwijać rehabilitację oraz współpracować z placówkami opiekuńczymi i hospicjami.
Rozbudowywane mają być także oddziały pediatryczne, poradnie snu i zdrowia psychicznego oraz usługi pielęgniarskie. Władze zamierzają uruchamiać lokalne programy pilotażowe dotyczące między innymi krótkowzroczności, otyłości i wad postawy u dzieci oraz młodzieży. Osobne projekty mają obejmować zdrowie oczu, mózgu, kości i kondycję psychiczną.
Dokument nie przedstawia tych metod jako zamiennika całej pozostałej opieki medycznej. Mają one funkcjonować wewnątrz systemu obejmującego diagnostykę szpitalną, rehabilitację, leczenie przewlekłe i profilaktykę. Lekarze TCM będą też częściej uczestniczyć w zespołach rodzinnych świadczących podstawową opiekę zdrowotną.
Medycyna chińska i konwencjonalna przy jednym pacjencie
Współpraca medycyny chińskiej i zachodniej po raz pierwszy została wyodrębniona jako osobna grupa zadań. Chiny planują dalszą budowę wspólnych oddziałów, szpitali flagowych i wielospecjalistycznych zespołów zajmujących się trudnymi przypadkami. Wśród wymienionych kierunków znalazły się choroby układu krążenia, nowotwory, choroby nerek i zakaźne, a także choroby wysokogórskie i rzadkie.
4 lipca 2026 roku szpital Guang’anmen Chińskiej Akademii Nauk Medycyny Chińskiej oraz pekiński Peking Union Medical College Hospital podpisały porozumienie o stworzeniu platformy wspólnych konsultacji dotyczących chorób ciężkich i trudnych do rozpoznania. Podobne mechanizmy mają powstawać między oddziałami jednego szpitala, placówkami w różnych miastach i członkami lokalnych sieci medycznych.
Rozszerzaniu współpracy mają towarzyszyć badania kliniczne, sieć badań opartych na dowodach oraz ocena leków po wprowadzeniu ich na rynek. Plan zapowiada finansowanie krajowych projektów naukowych, badania mechanizmów działania terapii, rozwój nowych leków i urządzeń oraz przetwarzanie klasycznych receptur. Skuteczność ma być opisywana za pomocą danych klinicznych, a nie jedynie odwołania do długości tradycji.
AI wspiera lekarzy w Aksu
Sztuczna inteligencja zajmuje w planie wyraźne miejsce, choć nie ma zastępować lekarza. Państwo chce budować wysokiej jakości zbiory danych TCM, rozwijać inteligentne szpitale i wprowadzać systemy wspomagające pracę personelu w placówkach podstawowych. Algorytmy mają pomagać w analizie dokumentacji, kontroli recept, wyszukiwaniu wiedzy i porządkowaniu informacji zbieranych podczas konsultacji.
Podobne rozwiązania działają już w prefekturze Aksu w Xinjiangu. W lipcu 2026 roku miejscowa komisja zdrowia poinformowała o wdrożeniu 24 zastosowań AI w regionalnym systemie medycznym. Część poświęcona tradycyjnej medycynie obejmuje rekomendowanie receptur lekarzowi, kontrolę jakości historii choroby oraz automatyczne sprawdzanie recept pod kątem niedozwolonych połączeń składników i możliwych błędów.
System przygotowano z myślą o gabinetach działających w powiatach i gminach, gdzie lekarz nie zawsze ma na miejscu dostęp do rozbudowanego zespołu specjalistów. Ostateczna diagnoza i decyzja terapeutyczna pozostają po stronie personelu medycznego. Algorytm pełni funkcję dodatkowej kontroli oraz szybkiego dostępu do bazy wiedzy.
Cyfryzacja obejmie również dawne księgi medyczne i archiwa lekarzy przekazujących wiedzę kolejnym pokoleniom. Rozbudowywana ma być narodowa cyfrowa biblioteka starodruków, bazy tradycyjnej wiedzy oraz narzędzia pozwalające analizować wieloletnią dokumentację kliniczną. Dokument równocześnie nakazuje klasyfikowanie danych, ochronę prywatności pacjentów i kontrolowanie sposobu ich udostępniania.
Od uprawy ziół do inteligentnej fabryki
Plan obejmuje cały łańcuch produkcji leków, począwszy od materiału roślinnego. Chiny zamierzają chronić zagrożone zasoby, rozwijać hodowlę rzadkich gatunków, tworzyć banki materiału genetycznego i rozszerzać stosowanie certyfikowanych nasion. Producenci będą zachęcani do obejmowania kontrolą jakości całego procesu uprawy, a pochodzenie surowca ma być łatwiejsze do prześledzenia.
W fabrykach rozwijane będą automatyczne linie produkcyjne, cyfrowa kontrola jakości i bardziej oszczędne wykorzystanie energii. Państwo zapowiada również dokładniejszą ocenę gotowych preparatów, ujednolicanie instrukcji i obserwowanie działania leków po ich dopuszczeniu do sprzedaży. Władze chcą ograniczać produkcję środków niskiej jakości oraz sprzedaż fałszywych surowców i gotowych produktów.
Rozwojowi usług krajowych będzie towarzyszyć dalsza obecność za granicą. Chiny planują wspierać ośrodki TCM poza krajem, kształcenie zagranicznych specjalistów, międzynarodowe badania kliniczne i przygotowanie nowych standardów. Osobnym zadaniem będzie ułatwianie dostępu chińskich produktów do zagranicznych rynków, gdzie leki i usługi podlegają odmiennym przepisom oraz procedurom rejestracyjnym.
Teraz ruch należy do prowincji
Rada Państwa zobowiązała władze prowincji, regionów autonomicznych i miast wydzielonych do wpisania tradycyjnej medycyny chińskiej do własnych programów rozwojowych na lata 2026–2030. Państwowa Administracja Tradycyjnej Medycyny Chińskiej i Narodowa Komisja Rozwoju i Reform będą monitorować wdrażanie dokumentu oraz przeprowadzą ocenę śródokresową. W najbliższych programach regionalnych rozstrzygnie się, które szpitale powiatowe otrzymają kadry, sprzęt i finansowanie potrzebne do przełożenia centralnego planu na codzienną pracę przychodni.
Źródła:
- Rada Państwa ChRL – zatwierdzenie planu rozwoju tradycyjnej medycyny chińskiej na lata 2026–2030
- Państwowa Administracja Tradycyjnej Medycyny Chińskiej – pełny tekst planu
- Narodowa Komisja Rozwoju i Reform – oficjalne omówienie celów i wskaźników
- Xinhua – usługi lokalne, badania i współpraca medycyny chińskiej z zachodnią
- Komisja Zdrowia Xinjiangu – zastosowania AI w systemie medycznym prefektury Aksu
- Xinhua – udział powiatowych szpitali TCM w lokalnych sieciach opieki zdrowotnej
