28 sierpnia 2026 roku Stały Komitet Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych przyjął pierwszą odrębną ustawę regulującą chińskie zabezpieczenie medyczne. Dokument liczy 56 artykułów i wejdzie w życie 1 stycznia 2027 roku, zbierając w jednej ustawie najważniejsze zasady działania publicznego ubezpieczenia zdrowotnego.
Pod koniec 2025 roku podstawowym ubezpieczeniem zdrowotnym było objętych 1,3307 mld mieszkańców Chin, czyli około 95 proc. ludności. W tym samym czasie fundusze podstawowego ubezpieczenia zdrowotnego i ubezpieczenia macierzyńskiego zebrały 3,59 bln juanów, a ich wydatki przekroczyły 3 bln juanów.
Dotychczasowe przepisy były rozłożone między ustawę o ubezpieczeniach społecznych, regulacje dotyczące pomocy społecznej i akty administracyjne wprowadzane wraz z kolejnymi reformami. Nowe prawo obejmuje ubezpieczenie pracowników i mieszkańców, świadczenia macierzyńskie, pomoc przy szczególnie wysokich kosztach leczenia, obsługę osób ubezpieczonych oraz nadzór nad funduszami. Zachowano również możliwość rozwijania prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych, pomocy charytatywnej i innych form dodatkowego zabezpieczenia.
Pracownicy nadal będą finansować ubezpieczenie wspólnie z pracodawcami. Mieszkańcy, którzy nie należą do systemu pracowniczego, opłacają składki uzupełniane środkami publicznymi. Do ubezpieczenia pracowniczego mogą przystępować również samozatrudnieni, część osób zatrudnionych w niepełnym wymiarze i inni pracownicy elastyczni. W 2025 roku z takiej możliwości korzystało 69,82 mln osób, a szczegółowe reguły dla tej grupy mają znaleźć się w przepisach wykonawczych.
Nie wszystkie zasady zostaną ujednolicone w całym kraju. Prowincje zachowują wpływ na wysokość części składek, dopłat i świadczeń, zależnie od lokalnych warunków. Jednocześnie rozliczenia podstawowego ubezpieczenia są stopniowo przenoszone z mniejszych funduszy lokalnych na poziom całej prowincji. Ma to znaczenie zwłaszcza dla ludzi, którzy pracują, mieszkają albo korzystają z leczenia poza miejscem swojej pierwotnej rejestracji.
Leczenie poza prowincją
Od stycznia do lipca 2026 roku przeprowadzono 209 mln bezpośrednich rozliczeń kosztów leczenia między prowincjami. Ich łączna wartość wyniosła 215,37 mld juanów, z czego 126,8 mld juanów pacjenci nie musieli wcześniej wykładać z własnej kieszeni i później odzyskiwać w ramach refundacji. Nowa ustawa zapisuje zasadę bezpośredniego rozliczania części rachunku pokrywanej przez fundusz także wtedy, gdy ubezpieczony leczy się poza swoją prowincją. Jeśli takie rozliczenie nie będzie możliwe, pacjent zachowa prawo do późniejszego zwrotu poniesionych kosztów.
W powiecie Yuncheng w prowincji Shandong obsługa ubezpieczenia zdrowotnego zeszła już do szpitala powiatowego, gminnych ośrodków zdrowia i wiejskich gabinetów. Lokalnie można załatwić 20 najczęstszych spraw, wśród nich rejestrację ubezpieczenia, formalności związane z leczeniem poza miejscem zamieszkania oraz obsługę pacjentów z chorobami przewlekłymi. Xinhua określała tę sieć jako „15-minutowy krąg usług”. Przyjęte przepisy wymagają dostępności publicznej obsługi zabezpieczenia medycznego zarówno w miastach, jak i na terenach wiejskich.
Opieka długoterminowa przy rosnącej liczbie seniorów
Do ustawy włączono ubezpieczenie opieki długoterminowej dla osób, które utraciły zdolność do samodzielnego funkcjonowania i wymagają stałej pomocy. Pod koniec 2025 roku było nim objętych 308,55 mln osób, a w ciągu roku ze świadczeń korzystało około 1,93 mln ubezpieczonych.
W Chinach mieszkało wtedy 323,38 mln osób w wieku co najmniej 60 lat, co odpowiadało 23 proc. ludności. Według prognoz przywoływanych przez Xinhua około 2035 roku grupa ta przekroczy 400 mln osób. Opieka długoterminowa, rozwijana dotychczas głównie poprzez programy lokalne i ich rozszerzanie na kolejne obszary, otrzymuje więc własne miejsce w prawie krajowym. Zasady finansowania i przyznawania świadczeń zostaną jeszcze doprecyzowane w odrębnych regulacjach.
Uregulowano również sposób obsługi ubezpieczenia macierzyńskiego. Fundusz macierzyński i pracownicze podstawowe ubezpieczenie zdrowotne mają działać we wspólnym mechanizmie rozliczeniowym, bez ograniczania dotychczasowych świadczeń.
Większa kontrola pieniędzy na leczenie
Przy funduszach liczonych w bilionach juanów ustawa szczegółowo określa zasady nadzoru nad pieniędzmi przeznaczonymi na świadczenia. Nie mogą być wykorzystywane do innych celów, ukrywane ani przywłaszczane. Szpitale i apteki rozliczające leczenie z publicznego ubezpieczenia będą musiały prowadzić wewnętrzną kontrolę i przekazywać dane potrzebne do sprawdzania rachunków.
W pierwszej połowie 2026 roku kontrolą objęto około 330 tys. placówek medycznych i aptek mających umowy z publicznym ubezpieczeniem. Wobec około 280 tys. podmiotów podjęto działania w związku z naruszeniami lub nieprawidłowościami, a do funduszy odzyskano 16,35 mld juanów. Za wyłudzenie pieniędzy przy użyciu fałszywych dokumentów lub innych form oszustwa nowe przepisy przewidują zwrot środków i karę od dwu- do pięciokrotności bezprawnie uzyskanej kwoty.
W przypadku osoby ubezpieczonej możliwe będzie również zawieszenie elektronicznego rozliczania kosztów leczenia na okres od trzech do dwunastu miesięcy.
Administracja centralna ma teraz przygotować przepisy dotyczące m.in. opieki długoterminowej i uczestnictwa osób pracujących w elastycznych formach zatrudnienia. Prowincje będą w tym czasie dostosowywać własne zasady finansowania i świadczeń do nowej podstawy prawnej.
