Władimir Putin zakończył wizytę państwową w Chinach pakietem porozumień, które opisują praktyczny wymiar relacji Pekinu i Moskwy. Xi Jinping i rosyjski prezydent rozmawiali 20 maja w Wielkiej Hali Ludowej, zgodzili się przedłużyć traktat dobrosąsiedzki i podpisali wspólne oświadczenie. Wśród ustaleń znalazły się kolej transgraniczna, energetyka jądrowa, handel, edukacja, uczelnie, film i współpraca mediów.
Putin przebywał w Chinach od 19 do 20 maja. Chińskie MSZ podało, że była to jego dwudziesta piąta wizyta w Państwie Środka. Spotkanie z Xi Jinpingiem odbyło się w czasie dwóch rocznic. Mija 30 lat od ustanowienia chińsko-rosyjskiego strategicznego partnerstwa koordynacyjnego oraz 25 lat od podpisania Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy.
Rozmowy w Pekinie miały część polityczną, ceremonię podpisania porozumień, spotkanie z mediami, otwarcie „Roku Edukacji Chiny–Rosja” na lata 2026–2027, wystawę fotograficzną o relacjach obu państw oraz wieczorną rozmowę przy herbacie. Chińska strona prowadziła przekaz językiem sąsiedztwa, stabilności, koordynacji strategicznej i współpracy rozwojowej.
Wizyta Putina w Chinach zakończona listą porozumień
Najbardziej konkretnym śladem po wizycie jest lista opublikowana przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL. Przywódcy podpisali i ogłosili wspólne oświadczenie o dalszym wzmacnianiu całościowej koordynacji strategicznej i pogłębianiu dobrosąsiedzkiej współpracy. Chiny i Rosja opublikowały też osobne oświadczenie o świecie wielobiegunowym i nowym typie relacji międzynarodowych.
Xi Jinping i Putin byli obecni przy podpisaniu 20 dokumentów. Osobno ogłoszono kolejne 20 porozumień i planów współpracy. Po stronie chińskiej pojawiają się ministerstwa, agencje centralne, uczelnie, media i instytucje naukowe. Po stronie rosyjskiej są między innymi Rosatom, resorty gospodarcze, media państwowe, uczelnie i instytucje techniczne.
W części infrastrukturalnej wyróżnia się wspólna budowa drugiej linii kolejowej Manzhouli–Zabajkalsk o rozstawie toru 1435 mm. To przejście na granicy chińsko-rosyjskiej obsługuje transport towarów między północno-wschodnimi Chinami a rosyjskim Dalekim Wschodem.
Kolej, atom i handel
W pakiecie znalazły się ustalenia o kontrolowanej fuzji jądrowej i pokojowym wykorzystaniu energii jądrowej. Chińskie Ministerstwo Nauki i Technologii podpisało memorandum z rosyjskim Rosatomem o współpracy naukowo-technicznej przy fuzji. Chińska Państwowa Agencja Energii Atomowej i Rosatom podpisały dokument dotyczący kształcenia kadr dla pokojowego wykorzystania atomu.
Ministerstwo Handlu ChRL i rosyjskie Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego przyjęły wspólne oświadczenie o wspieraniu otwartego handlu i multilateralizmu. Drugi dokument handlowy dotyczy trwałego handlu ważnymi produktami przemysłowymi. Wizyta objęła też współpracę celną, wymagania sanitarne dla rosyjskich mieszanek paszowych eksportowanych do Chin, własność intelektualną oraz memorandum chińskiego regulatora rynku z rosyjską Federalną Służbą Antymonopolową na lata 2026–2027.
Techniczne ustalenia dają relacji politycznej codzienną infrastrukturę. Towar przechodzi przez granicę, uczelnia uruchamia program, laboratorium dostaje partnera, a redakcja nowy kanał wymiany materiałów.
Edukacja jako osobny filar relacji
Xi Jinping i Putin wspólnie otworzyli „Rok Edukacji Chiny–Rosja” na lata 2026–2027. Chiński przywódca mówił o kształceniu talentów, współpracy uczelni i wspólnym rozwiązywaniu problemów nauki na granicy nowych technologii. Putin nazwał edukację częścią całościowego partnerstwa strategicznego.
Lista ustaleń daje edukacji osobne miejsce. Tsinghua University i Uniwersytet Państwowy w Petersburgu podpisały memorandum o utworzeniu Chińsko-Rosyjskiego Instytutu Innowacji. Peking University i Moskiewski Instytut Fizyczno-Techniczny przyjęły porozumienie o wspólnym kształceniu talentów i współpracy badawczej. Harbiński Instytut Technologiczny oraz Uniwersytet Państwowy w Petersburgu podpisały dokument o projekcie Chińsko-Rosyjskiego Instytutu Wybitnych Inżynierów.
W grupie dokumentów ogłoszonych na miejscu znalazły się także porozumienia Nankai University z Moskiewskim Uniwersytetem Państwowym, Sichuan University z Rosyjskim Uniwersytetem Przyjaźni Narodów i Moskiewskim Uniwersytetem Państwowym, Fudan University z Higher School of Economics oraz Beijing Foreign Studies University z rosyjskimi partnerami.
Media i obraz relacji
Duża część pakietu dotyczy mediów. People’s Daily podpisał porozumienie z agencją TASS. China Daily przyjęła dokument o wymianie informacji i współpracy z rosyjską National Media Group. Xinhua i TASS zaplanowały serię wydarzeń z okazji 70-lecia ustanowienia współpracy. China Media Group podpisała z rosyjską państwową telewizją i radiofonią dokument o pogłębieniu współpracy przy filmach dokumentalnych i reportażach specjalnych.
Osobno ogłoszono kolejne umowy medialne, w tym porozumienia Xinhua z Russia Today, National Media Group i Gazprom-Media Holding oraz kilka dokumentów China Media Group z rosyjskimi instytucjami. Oznacza to więcej wspólnych materiałów, programów, depesz, filmów dokumentalnych i projektów przygotowywanych pod wydarzenia wielostronne, w tym Szanghajską Organizację Współpracy.
Pekin i Moskwa nie ograniczają relacji do spotkań przywódców. Budują zaplecze informacyjne, edukacyjne i eksperckie, które będzie działać po zakończeniu wizyty. Umowy medialne i uczelniane przesuwają część tej relacji do redakcji, instytutów badawczych i wspólnych programów kształcenia.
Ukraina pojawiła się w rozmowie
W głównych chińskich komunikatach o rozmowach dominowały traktat, handel, edukacja, transport, technologia i globalne zarządzanie. Wzmianka o Ukrainie pojawiła się w informacji o wieczornej rozmowie przy herbacie. MSZ ChRL podało, że Xi Jinping i Putin wymienili poglądy na temat kryzysu ukraińskiego oraz innych spraw.
Rosja prowadzi wojnę przeciw Ukrainie, dlatego każda wizyta Putina w Pekinie jest w Europie czytana inaczej niż w chińskich komunikatach dyplomatycznych. Chiny opisały spotkanie jako część relacji dwóch dużych sąsiadów, członków Rady Bezpieczeństwa ONZ i państw rozwijających koordynację strategiczną. Polska i europejska perspektywa pozostają związane z wojną i bezpieczeństwem na wschodzie kontynentu.
Wspólne oświadczenie o świecie wielobiegunowym mówi o sprzeciwie wobec blokowej konfrontacji, jednostronnej presji i rozwiązywania sporów bez dialogu. Pekin używa tego języka w relacjach z Moskwą, a także w rozmowach o globalnym porządku po drugiej wojnie światowej, roli ONZ, wielostronności i pozycji państw Globalnego Południa.
Pekin po rozmowach z Waszyngtonem i Moskwą
Wizyta Putina odbyła się kilka dni po pobycie Donalda Trumpa w Pekinie. Chińska stolica w krótkim czasie przyjęła przywódców dwóch państw, które najmocniej wpływają na światowy układ sił. Pekin rozmawia z Waszyngtonem, rozmawia z Moskwą i utrzymuje kanały kontaktu z głównymi aktorami polityki światowej.
W komunikatach po spotkaniu z Putinem chińska strona mocno akcentowała wielostronność. Wymieniano ONZ, Szanghajską Organizację Współpracy, BRICS i APEC. Putin zadeklarował poparcie dla Chin jako gospodarza spotkania liderów APEC. Obaj przywódcy mówili także o utrzymaniu autorytetu ONZ i współpracy w sprawach międzynarodowych.
Po wizycie zostaje rozbudowana lista ustaleń, w której kolej, atom, uczelnie i media zajmują tyle samo miejsca, co język wielkiej polityki. Następne miesiące przeniosą tę relację z Wielkiej Hali Ludowej na granicę w Manzhouli, do laboratoriów fuzji, na uczelnie techniczne i do redakcji, które podpisały nowe porozumienia.
Źródła
- Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL: lista dokumentów po wizycie Putina w Chinach
- Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL: rozmowy Xi Jinpinga z Władimirem Putinem w Pekinie
- Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL: wspólne spotkanie Xi Jinpinga i Władimira Putina z mediami
- Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL: otwarcie „Roku Edukacji Chiny–Rosja”
- Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL: rozmowa Xi Jinpinga i Władimira Putina przy herbacie
- Xinhua: rozmowy Xi Jinpinga z Władimirem Putinem w Pekinie
