Chiny blokują sankcje USA wobec pięciu firm petrochemicznych. Ministerstwo Handlu ChRL ogłosiło 2 maja zakaz uznawania, wykonywania i przestrzegania restrykcji, które Waszyngton nałożył w związku z zarzutami dotyczącymi handlu irańską ropą. Pekin uznał, że amerykańskie działania wychodzą poza granice prawa USA i uderzają w normalną współpracę gospodarczą Chin z państwami trzecimi.
Decyzja dotyczy Hengli Petrochemical (Dalian) Refining, Shandong Shouguang Luqing Petrochemical, Shandong Jincheng Petrochemical Group, Hebei Xinhai Chemical Group oraz Shandong Shengxing Chemical. Firmy zostały wpisane przez stronę amerykańską na listę Specially Designated Nationals. W praktyce oznacza to zamrożenie aktywów i zakaz transakcji z podmiotami objętymi amerykańską jurysdykcją.
Pekin nie uznaje amerykańskich restrykcji
Chiński zakaz jest krótki i jednoznaczny. Firmy, instytucje oraz osoby podlegające prawu ChRL nie mogą uznawać ani wykonywać wskazanych sankcji USA. Oznacza to, że amerykańska decyzja nie ma być automatycznie przenoszona do chińskiej przestrzeni prawnej.
Ministerstwo Handlu oparło swoją decyzję na przepisach dotyczących blokowania nieuzasadnionego stosowania obcego prawa poza granicami państwa, które je ustanowiło. W ocenie Pekinu sankcje wobec pięciu przedsiębiorstw mają właśnie taki charakter: próbują ograniczyć handel chińskich firm z innymi krajami, choć nie wynikają z decyzji Rady Bezpieczeństwa ONZ ani z powszechnie uznanych zasad prawa międzynarodowego.
Rzecznik ministerstwa podkreślił, że od 2025 roku Stany Zjednoczone wykorzystywały własne rozporządzenia sankcyjne wobec innych państw, aby obejmować nimi również przedsiębiorstwa z Chin. Według Pekinu takie działania zakłócają normalne transakcje między chińskimi podmiotami a partnerami z państw trzecich.
Spór o „długie ramię” prawa USA
W tle jest szerszy konflikt o granice amerykańskiej jurysdykcji. Stany Zjednoczone od lat używają sankcji jako narzędzia polityki zagranicznej. Ich skuteczność wynika nie tylko z decyzji Waszyngtonu, ale też z roli dolara, pozycji amerykańskiego systemu finansowego i znaczenia USA w globalnym obrocie handlowym.
Dla Chin problem zaczyna się wtedy, gdy sankcje jednego państwa zaczynają decydować o tym, z kim mogą współpracować firmy z innego kraju. Pekin od dawna sprzeciwia się takiemu mechanizmowi, określanemu często jako „long-arm jurisdiction”, czyli jurysdykcja długiego ramienia.
Nowa decyzja nie jest więc zwykłym komunikatem protestacyjnym. To formalne użycie chińskich przepisów, które mają chronić przedsiębiorstwa przed skutkami obcych restrykcji uznanych przez Pekin za bezprawne.
Ochrona firm i suwerenności gospodarczej
Sprawa ma znaczenie nie tylko dla pięciu wymienionych przedsiębiorstw. Podobne decyzje mogą wpływać na banki, firmy handlowe, logistykę, ubezpieczenia, pośredników i podmioty obsługujące międzynarodowe transakcje. W sporach sankcyjnych biznes często znajduje się między kilkoma systemami prawnymi: z jednej strony presja USA, z drugiej przepisy kraju, w którym firma działa.
Pekin wysyła teraz jasny sygnał, że chińskie przedsiębiorstwa nie mają same ponosić kosztów takich napięć. Administracja bierze na siebie ocenę prawną i wskazuje, które zagraniczne środki nie powinny być wykonywane w Chinach.
Dla ChRL to także kwestia suwerenności gospodarczej. Jeżeli sankcje zewnętrzne zaczynają ograniczać handel energią, surowcami albo technologiami między Chinami a państwami trzecimi, spór przestaje być wyłącznie sprawą pojedynczych firm. Staje się częścią rywalizacji o to, kto ustala reguły globalnej gospodarki.
Mniej hałasu, więcej procedur
W tej decyzji najważniejszy jest jej praktyczny charakter. Pekin nie ograniczył się do potępienia amerykańskich działań. Ministerstwo Handlu wskazało konkretne firmy, określiło zakres zakazu i odwołało się do obowiązujących przepisów.
To pokazuje, jak Chiny budują własny system odpowiedzi na presję zewnętrzną. Obejmuje on sankcje odwetowe, kontrolę eksportu, listy podmiotów, regulacje blokujące obce decyzje oraz mechanizmy ochrony przedsiębiorstw. Każde z tych narzędzi działa inaczej, ale razem tworzą coraz bardziej spójny zestaw środków prawnych.
Spory sankcyjne nie znikną. Światowy handel coraz częściej przecina się z polityką bezpieczeństwa, energetyką i rywalizacją technologiczną. Decyzja z 2 maja pokazuje jednak, że Pekin chce, aby w tych sporach liczyły się nie tylko amerykańskie listy i zakazy, ale również chińskie prawo.
