Klasyczne chińskie malarstwo wyrosło z tych samych narzędzi, które ukształtowały kaligrafię. Pędzel, tusz, papier, kamień do rozcierania tuszu i jedwab tworzą tu cały system pracy, a nie tylko zestaw przyborów. Linia może obrysować kształt, zbudować fakturę skały, zaznaczyć liść, rozpuścić się w plamie albo zniknąć w pustym miejscu kompozycji. W technicznym języku mówi się o obrysie, fakturze, kropkowaniu i nakładaniu plam. Dla widza najważniejszy pozostaje jednak ślad pędzla, który pokazuje nie tylko przedmiot, lecz także tempo ręki, nacisk, wilgotność tuszu i charakter człowieka, który maluje.

Przed dotknięciem papieru malarz musi wiedzieć, dokąd pójdzie ruch. Zbyt mokry pędzel rozleje tusz, zbyt suchy zostawi szorstki, urwany ślad. Na cienkim papierze xuan albo na jedwabiu decyzja zapada natychmiast i zostaje widoczna. Ta technika wymaga cierpliwości, ale nie polega na powolnym dokładaniu warstw bez końca. Najlepszy efekt ma wyglądać lekko, jakby powstał bez wysiłku, choć wcześniej wymagał lat ćwiczenia dłoni, oddechu i oka.

Od ceramiki do jedwabiu

Korzenie chińskiego malarstwa sięgają bardzo dawnych form obrazu: malowanej ceramiki, znaków, ornamentów, przedstawień zwierząt, roślin i postaci związanych z rzemiosłem, obrzędem oraz codziennym życiem. Zanim malarstwo stało się samodzielną sztuką, pojawiało się na przedmiotach użytkowych, w grobowcach, na ścianach, jedwabiu i papierze. W tej wczesnej historii nie ma jeszcze ostrego podziału na obraz, dekorację, rytuał i zapis świata. Wszystko splata się z materiałem, na którym zostaje wykonane.

W epoce Walczących Królestw zachowały się przykłady malarstwa na jedwabiu z postaciami, smokami i feniksami. Z rejonu Turpanu w Xinjiangu znane są wczesne kolorowe malowidła na papierze, w tym portrety z grobowców z czasów dynastii Jin. Te znaleziska dobrze pokazują drogę, jaką przeszła chińska tradycja obrazu: od znaku na przedmiocie do kompozycji, która zaczyna opowiadać o statusie, wierzeniach, świecie zmarłych, władzy i wyobrażeniach o porządku kosmosu. To także część szerszej historii Chin, w której sztuka, rytuał i państwo przez wieki pozostawały ze sobą blisko związane.

Postaci, pejzaż, kwiaty i ptaki

Klasyczne chińskie malarstwo najczęściej dzieli się według tematów na postaci, pejzaże oraz kwiaty i ptaki. W dawnych klasyfikacjach osobno pojawiały się także zwierzęta. Ten podział nie jest tylko porządkiem muzealnym. Każdy z tych tematów rozwijał własne techniki, własny język i własny sposób patrzenia. Postać wymagała gestu, układu szat i charakteru. Pejzaż prowadził widza przez przestrzeń. Kwiaty, ptaki, bambusy, śliwy czy orchidee stawały się znakami temperamentu, pory roku i postawy człowieka wobec świata.

Malarstwo postaci rozwijało się bardzo wcześnie, a dojrzałość osiągało przez epoki Wei, Jin oraz Dynastii Południowych i Północnych. W czasach Tang, w latach 618–907, zyskało szczególną rangę. Sceny dworskie, tematy historyczne, przedstawienia urzędników, dam pałacowych, mnichów i postaci religijnych nabrały większej swobody. Człowiek nie był już tylko znakiem obrzędu albo ilustracją wydarzenia. Stawał się nośnikiem gestu, pozycji społecznej, charakteru i nastroju epoki.

Góry i woda

Pejzaż chiński, czyli shanshui — „góry i woda” — nie jest zwykłym widokiem natury. Europejski pejzaż często organizuje przestrzeń wokół jednego punktu zbiegu. Chińskie malarstwo wybiera inną logikę. Widz może zatrzymać się przy pawilonie, popłynąć wzrokiem wzdłuż rzeki, wejść między skały, zniknąć w mgle i wrócić do pustej przestrzeni, która nie jest brakiem, lecz oddechem obrazu. Taki pejzaż czyta się jak długą podróż, nie jak jedno spojrzenie zatrzymane w ramie.

Pejzaż stopniowo odrywał się od roli tła. W okresie Sui zaczął uzyskiwać samodzielność, a w czasach Tang i Song wszedł w fazę rozkwitu. W jednych dziełach dominowały mineralne zielenie i błękity, tworzące pejzaż qinglü. W innych cały świat powstawał z czarnego tuszu, jego rozcieńczenia, suchości, gęstości i rytmu. Góry, woda, drzewa i mgła nie musiały być wierną kopią konkretnego miejsca. Miały uchwycić oddech krajobrazu i pozycję człowieka wobec natury większej niż on sam.

Tę logikę pejzażu dobrze widać u Li Chenga, jednego z wielkich mistrzów przełomu Pięciu Dynastii i wczesnej Song. Malował rozległe, chłodne krajobrazy, zimowe lasy i góry zanurzone w lekkim tuszu. Tradycja przypisuje mu oszczędne obchodzenie się z tuszem, określane jako „pielęgnowanie tuszu jak złota”, oraz sposób malowania skał porównywany później do chmur przesuwających się po zboczu. W obrazach takich jak Czyste szczyty i odosobnione świątynie człowiek prawie znika wobec gór, ale nie zostaje z pejzażu usunięty. Pawilon, świątynia albo wąska ścieżka pokazują jego obecność w świecie znacznie większym niż ludzkie sprawy.

Kwiaty, ptaki i duch rzeczy

Malarstwo kwiatów i ptaków ukształtowało się jako ważna dziedzina między Tang a okresem Pięciu Dynastii. Z czasem objęło także owoce, owady, ryby, bambusy, śliwy, orchidee, chryzantemy, sosny i cyprysy. Roślina albo ptak nie były w takim obrazie martwą dekoracją. Bambus mógł sugerować prostotę i siłę charakteru, śliwa odporność, orchidea szlachetność ukrytą z dala od tłumu, chryzantema spokój uczonego, który wycofuje się z życia publicznego.

W tym miejscu pojawia się pojęcie xieyi, czyli malowania idei, nastroju i ducha rzeczy. Kilka liści bambusa nie musi wyglądać jak botaniczna ilustracja. Ma pokazać sprężystość łodygi, ciszę ogrodu, samotność albo temperament dłoni. Obok takiej swobody istniał styl gongbi, precyzyjny, staranny, konturowy, często związany z dworem i akademią. Chińskie malarstwo potrafiło pomieścić oba bieguny: drobiazgową kontrolę i gest tak szybki, że jedna plama tuszu decydowała o całym nastroju obrazu.

Obraz, który jest też wierszem

Chiński obraz może być jednocześnie malarstwem, kaligrafią, poezją i śladem pieczęci. Ten porządek określa formuła shi shu hua yin. Wiersz wpisany w obraz, podpis artysty i czerwona pieczęć nie są ozdobą dodaną po skończeniu pracy. Mogą równoważyć kompozycję, dopowiadać nastrój, zostawiać ślad właścicieli, kolekcjonerów i kolejnych oglądających. W takim dziele pusta przestrzeń, gałąź, kilka znaków pisma i odcisk pieczęci należą do jednego układu.

Z tym wiąże się pojęcie shuhua tongyuan, wspólnego źródła pisma i obrazu. Malarz nie musiał być tylko rzemieślnikiem sprawnie oddającym kształt. Wysoko ceniono uczonego, który przez obraz, wiersz i kaligrafię ujawniał własny sposób myślenia. Pędzel prowadzący znak pisma i pędzel malujący bambus należały do tej samej kultury ręki. Dlatego chiński obraz bywa także zapisem osobowości: sposobu patrzenia, wykształcenia, samotności, ironii, dyscypliny albo zachwytu nad dawnym mistrzem.

Literaci przejmują pędzel

Od czasów Song i Yuan szczególne znaczenie zyskało wenrenhua, malarstwo literatów. W tym modelu obraz miał odsłaniać temperament, pamięć, wykształcenie i wewnętrzną postawę twórcy, a nie tylko sprawność w odtwarzaniu świata. Liczył się smak pędzla i tuszu, bliskość kaligrafii, erudycja, aluzje do dawnych mistrzów oraz umiejętność powiedzenia niewielu rzeczy przy pomocy oszczędnych środków.

Później Dong Qichang nadał malarstwu literatów silną ramę teoretyczną, a za duchowego poprzednika tej tradycji często uznawano Wang Weia. Su Shi, jeden z najważniejszych literatów epoki Song, wiązany jest z myśleniem, w którym samo podobieństwo formy nie wystarcza do oceny obrazu. Kilka gałęzi, pusty brzeg rzeki albo samotny pawilon mogły być bardziej osobistą wypowiedzią niż opisem miejsca. Obraz stawał się rozmową między artystą, dawnymi mistrzami i tym, kto potrafił czytać znaki pędzla.

Tradycja po końcu cesarstwa

Tradycyjne malarstwo chińskie nie urwało się wraz z końcem cesarstwa. Od późnej epoki Qing rozwijała się szkoła szanghajska, później nurty Lingnan oraz pekińsko-tianjińskie, które współtworzyły nowy układ sztuki chińskiej w czasach nowoczesnych. Artyści musieli mierzyć się z fotografią, malarstwem zachodnim, reformami edukacji artystycznej i nową publicznością, ale pędzel, tusz, papier i kaligraficzne myślenie nie zniknęły z centrum tej tradycji. Dziś tę ciągłość dobrze widać także w chińskich instytucjach kultury, w tym w muzeach w Hohhot i Chongqingu, które łączą edukację, historię i współczesną prezentację dziedzictwa.

Dzisiejszy powrót do pędzla i tuszu nie polega wyłącznie na kopiowaniu dawnych wzorów. W szkołach, na kursach i w pracowniach uczy się prowadzenia linii, kompozycji, pracy z papierem i znaku pieczęci. Współcześni artyści łączą te narzędzia z fotografią, instalacją, animacją i nowymi mediami. Tradycja pozostaje żywa, bo wciąż opiera się na napięciu między dyscypliną i swobodą. Pędzel ma być posłuszny ręce, ale ślad, który zostawia, wygląda tak, jakby pojawił się bez wysiłku.

Więcej tekstów o chińskiej tradycji, sztuce i codziennych praktykach znajdziesz w dziale kultura Chin.

Źródła:

1. Shanghai Museum — 中国历代绘画馆
2. National Museum of China — 中国古代书画：明清绘画中的山水行旅
3. CCTV Arts — 诗书画印彼此融合
4. Muzeum Pałacowe w Pekinie — materiały o malarstwie i kaligrafii chińskiej

Artykuł Tradycyjne malarstwo chińskie. Dlaczego chiński obraz odczytuje się inaczej niż europejski pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

U podstaw tej historii leży wyprawa Xuanzanga, jednej z najważniejszych postaci chińskiego buddyzmu epoki Tang. W latach 629–645 mnich wyruszył z Chin do Indii, aby zdobyć buddyjskie księgi i pogłębić znajomość nauki, która w Chinach była już obecna, ale wymagała dalszych tłumaczeń, komentarzy i porządkowania. Po powrocie został uczonym tłumaczem, a jego relacja z podróży przez Azję Środkową i Indie stała się jednym z najważniejszych świadectw kontaktów Chin ze światem buddyjskim.

Późniejsza literatura nie zatrzymała się jednak przy samotnym pielgrzymie. Historyczna misja otrzymała fantastyczną geografię, demony, cudowne interwencje i niezwykłych towarzyszy. W powieści obok Tang Senga, czyli literackiego odpowiednika Xuanzanga, pojawiają się król małp Sun Wukong, Zhu Bajie znany także jako Zhu Wuneng, Sha Seng określany jako Sha Wujing albo piaskowy mnich, oraz biały koń-smok. Dzięki nim religijna determinacja zmieniła się w wielką opowieść o charakterach, słabościach, pokusach i lojalności.

Zanim powstała wielka powieść

Historia Xuanzanga przez stulecia przechodziła przez przekaz religijny, opowieść ludową, teatr, wersje mówione i wcześniejsze opracowania literackie. Jednym z nich było „Datang Sanzang Qujing Shihua”, czyli „Przeplatana poezją opowieść o uzyskaniu świętych ksiąg przez Tripitakę z wielkiej dynastii Tang”. W tej wersji występowało sześciu głównych bohaterów. Innym ogniwem było „Xiyouji Pinghua”, czyli „Opowieść o wędrówkach na Zachód”, gdzie pojawiały się cztery główne postaci. Dopiero później ukształtowała się najbardziej znana, stu-rozdziałowa wersja „Podróży na Zachód”.

Dzisiaj najczęściej przyjmuje się, że jej autorem był Wu Cheng’en, uczony, poeta i prozaik z czasów dynastii Ming, żyjący w okresie panowania cesarza Jiajinga. Pytanie o autorstwo nie zostało jednak całkowicie zamknięte. W chińskich badaniach wskazywano taoistę Qiu Chuji, rozważano autorstwo anonimowe, a samą powieść traktowano czasem jako dzieło, które ostateczny kształt otrzymało dopiero po długim opracowywaniu wcześniejszych podań, wersji scenicznych i historii krążących poza jedną książką.

Spór nabrał nowego znaczenia w drugiej dekadzie XX wieku, w czasie Ruchu Nowej Kultury. Lu Xun, jeden z najwybitniejszych pisarzy nowoczesnych Chin, oraz uczony Hu Shi po badaniach nad powieścią uznali, że jej autorem był właśnie Wu Cheng’en. Od tego momentu jego nazwisko zaczęto łączyć z „Podróżą na Zachód” znacznie mocniej niż wcześniej. Nie chodziło jedynie o podpis pod dziełem. Inaczej czyta się ją jako utwór literata z epoki Ming, inaczej jako tekst wyrastający z kręgu taoistycznego, a jeszcze inaczej jako wielką kompilację historii żyjących przez długi czas w kulturze ustnej, religijnej i teatralnej.

Sto rozdziałów i polska lektura

Najbardziej znana wersja „Podróży na Zachód” liczy 100 rozdziałów. Jej początek należy do Sun Wukonga: narodzin z kamienia, zdobycia nadnaturalnych umiejętności, buntu przeciw Niebu i ukarania przez Buddę. Dopiero później pojawia się misja Tang Senga oraz właściwa trasa przez krainy pełne demonów, prób i duchowych pułapek. Czytelnik najpierw poznaje nieposkromioną energię króla małp, a potem widzi, jak ta energia zostaje włączona w porządek pielgrzymki.

W Polsce czytelnicy znają tę historię przede wszystkim dzięki przekładom i wyborom Tadeusza Żbikowskiego, między innymi „Małpiemu buntowi” oraz „Wędrówce na Zachód”. To ważne rozróżnienie, bo polskie wydania przybliżają najważniejsze partie utworu, ale nie dają tego samego doświadczenia co lektura pełnego chińskiego oryginału. Tam znaczenie narasta przez rozmach całości, rytm kolejnych prób, poetyckie wstawki, gry nazw, religijne aluzje i drobne szczegóły rozsiane na wielu etapach historii.

Król małp wychodzi z książki

„Podróż na Zachód” nie była pisana jako literatura dziecięca, ale w Chinach wielu czytelników spotyka ją najpierw właśnie w dzieciństwie. Nie zawsze przez pełny tekst. Częściej przez radio, bogato ilustrowane książki, komiksy, animacje, seriale telewizyjne i skrócone wersje klasyki. Dla dziecka jest to przede wszystkim porywająca historia o Sun Wukongu, potworach, cudach, magicznym kiju i wyprawie do nieznanego świata.

W dorosłej lekturze ci sami bohaterowie zaczynają działać inaczej. Sun Wukong nie jest tylko efektownym wojownikiem, lecz figurą nieposkromionej energii, sprytu i buntu, który musi zostać opanowany. Zhu Bajie, komiczny i łakomy, niesie obraz słabości, wygodnictwa i pragnienia przyjemności. Tang Seng bywa cierpliwy i łagodny, ale także naiwny wobec demonów przybierających piękne albo niewinne postacie. Sha Seng wnosi ciężar pokuty i wytrwałości. Ta drużyna działa jak zbiór charakterów zmuszonych do wspólnej drogi, choć każdy inaczej reaguje na strach, pokusę i władzę.

Postaci z „Podróży na Zachód” weszły w chiński język i codzienne skojarzenia. Ich imiona pojawiają się w żartach, porównaniach, komentarzach do zachowań ludzi, w reklamie, filmie, teatrze i grach. Sun Wukong może być bohaterem dziecięcej animacji, efektownego fantasy, operowej sceny i akademickiej interpretacji. Niewiele klasycznych powieści zachowało tak szeroki zasięg między literaturą wysoką, kulturą popularną i zwykłą pamięcią społeczną.

Spór o autora to spór o sens

„Podróż na Zachód” od dawna przyciąga uwagę chińskich krytyków i badaczy, ponieważ nie jest jedynie bajką o magicznej przygodzie. Jedna z ważnych interpretacji widzi w niej powieść mocno związaną z filozofią taoizmu. W takim odczytaniu droga po buddyjskie księgi staje się ruchem do serca, czyli do uporządkowania wnętrza: pragnień, gniewu, pychy, lęku i chaosu, które przybierają postać potworów, pokus, fałszywych objawień i kolejnych prób.

Z tej perspektywy znaczenie mają nie tylko główne wydarzenia, lecz także nazwy, liczby, poetyckie fragmenty i religijna terminologia. Zwolennicy taoistycznej interpretacji wskazywali, że podobne tropy pojawiają się w tekście bardzo często. Przykładem jest sam król małp. Na początku jest kamienną małpą, a po odnalezieniu Jaskini Wodnej Zasłony na Górze Kwiatów i Owoców otrzymuje imię „pięknego króla małp”. W takim czytaniu „piękny” nie jest tylko ozdobą, lecz elementem symbolicznego porządku.

W podobny sposób odczytywano także imiona uczniów Tang Senga. W imionach Sun Wukonga, Zhu Wunenga i Sha Wujinga pojawia się znak „悟”, łączony z przebudzeniem, zrozumieniem albo duchowym oświeceniem. Takie interpretacje pokazują, że bohaterowie nie są wyłącznie barwnymi postaciami przygodowej opowieści. Mogą być również czytani jako różne sposoby pracy nad sobą: nad pragnieniem, chaosem, pychą, słabością i zdolnością rozpoznawania złudzeń.

Do tego dochodziły odczytania łączące strukturę powieści z zasadami „Yijing”, czyli „Księgi Przemian”. Właśnie tutaj pytanie o autora wracało z największą siłą. Jeśli tekst jest mocno nasycony taoistycznym i buddyjskim językiem, to czy mógł go napisać Wu Cheng’en, w którego innych utworach nie zawsze widać równie wyraźne związki z tymi naukami? Ta wątpliwość nie przekreśla tradycyjnego przypisania autorstwa, ale tłumaczy, dlaczego badacze szukali kogoś lepiej obeznanego z religijną symboliką.

Buddyjski klucz prowadzi w inną stronę. Sama misja dotyczy przecież świętych ksiąg, a jej historycznym początkiem była podróż Xuanzanga do Indii. W takim ujęciu demony, przeszkody i próby stają się etapami duchowego oczyszczania. Powieść nie mieści się jednak w jednym odczytaniu. Religijna symbolika nie odbiera jej humoru, a komizm nie unieważnia pytań o samodyscyplinę, złudzenie i przemianę.

Sun Wukong i kultura popularna

Bohaterowie „Podróży na Zachód” dawno wyszli poza ramy dawnej powieści. Sun Wukong stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci chińskiej wyobraźni, a jego ślad widać dziś w filmach, serialach, komiksach, grach i anime.

Najbardziej znany przykład to „Dragon Ball”. Son Goku, małpi ogon, magiczny kij i początek historii o chłopcu ruszającym w świat z niezwykłą towarzyszką prowadzą wprost do króla małp. Później japońska seria poszła własną drogą, ale punkt wyjścia pozostał czytelny: niepokorny bohater, wielka siła, humor, walka i kolejne spotkania, z których rodzi się przygoda.

Nie chodzi o to, że każda późniejsza historia o drużynie i kolejnych przeciwnikach jest kopią chińskiej klasyki. Ważniejsze jest to, że „Podróż na Zachód” dała kulturze bardzo nośny wzór: bohater opuszcza znany świat, spotyka towarzyszy, przechodzi przez próby i po drodze sam się zmienia. Taki schemat łatwo przenieść do bajki, komiksu, gry albo serialu, bo mieści w sobie przygodę, komedię, walkę i opowieść o dojrzewaniu. Nawet ktoś, kto nigdy nie czytał chińskiej powieści, z pewnością zna ten schemat.

Artykuł „Podróż na Zachód”. Król małp, mnich i chińska opowieść, która podbiła popkulturę pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Według komunikatu ambasady w spotkaniu uczestniczyło blisko 200 osób, w tym przedstawiciele Senatu RP, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Krajowej Izby Gospodarczej, Polsko-Chińskiej Głównej Izby Gospodarczej, przedsiębiorstw z obu państw oraz wykładowcy i studenci z kilku polskich uczelni, w tym Uniwersytetu Warszawskiego.

Jubileuszowa edycja konkursu była adresowana do autorów prac dotyczących współczesnych relacji gospodarczych między Polską a Chinami. Polsko-Chińska Rada Biznesu wskazywała w zapowiedzi m.in. ekonomię, finanse, prawo, logistykę, technologię, zarządzanie międzykulturowe, politykę, stosunki międzynarodowe, kulturę i edukację jako obszary, z których mogły pochodzić zgłaszane analizy.

Dla firm i instytucji taki konkurs ma znaczenie praktyczne. Przedsiębiorcy, izby gospodarcze i instytucje potrzebują dziś osób, które potrafią przełożyć wiedzę o Chinach na decyzje rynkowe: ocenę partnera, znajomość regulacji, logistykę, język biznesu i różnice w sposobie prowadzenia negocjacji.

Lu Shan o nowych obszarach współpracy

Zgodnie z komunikatem ambasady Lu Shan mówił podczas uroczystości, że relacje między Chinami a Polską rozwijają się dzięki strategicznemu przywództwu głów obu państw, a zakres współpracy obejmuje coraz więcej dziedzin. Obok tradycyjnych obszarów wymienił elektromobilność, zaawansowane technologie i zieloną energię jako sektory otwierające nowe możliwości dla relacji gospodarczych.

Ambasador zwrócił się też do organizacji biznesowych, przedsiębiorców oraz młodego pokolenia w obu krajach. Wyraził nadzieję, że będą aktywnie wspierać rozwój relacji gospodarczych i handlowych między Polską a Chinami.

Osobnym punktem spotkania była wymiana opinii o perspektywach współpracy w sektorze pojazdów elektrycznych w obecnych uwarunkowaniach rynkowych. To obszar, w którym rozmowa szybko wychodzi poza samą sprzedaż samochodów i dotyka produkcji komponentów, baterii, logistyki, usług finansowych, dystrybucji oraz kształcenia specjalistów.

Kto mógł zgłosić pracę

Regulamin X edycji dopuszczał prace licencjackie, inżynierskie, magisterskie, doktorskie i podyplomowe obronione na uczelniach polskich lub zagranicznych. Prace mogły być przygotowane po polsku lub angielsku, a w przypadku innych języków wymagane było tłumaczenie na język polski.

Kapituła oceniała aktualność tematu, możliwość praktycznego wykorzystania wyników pracy, stopień trudności zagadnienia, kompleksowość, przygotowanie do wdrożenia, oryginalność i nowatorstwo rozwiązań. Taki zestaw kryteriów premiuje nie tylko poprawność akademicką, ale też potencjał wykorzystania pracy poza uczelnią.

Organizatorzy przewidzieli dla autorów najlepszych prac stypendia lub staże w Polsce i Chinach oraz nagrody rzeczowe. W poprzednich edycjach konkurs był też powiązany z wyjazdami studyjnymi i programami rozwojowymi dla laureatów.

Źródła:

1. Ambasada Chińskiej Republiki Ludowej w Polsce, Ambasador Lu Shan wziął udział w ceremonii wręczenia nagród X edycji konkursu na najlepsze prace dyplomowe o współpracy gospodarczej Polski i Chin
2. Polsko-Chińska Rada Biznesu, Jubileuszowa X edycja Konkursu PChRB
3. Polsko-Chińska Rada Biznesu, Regulamin X edycji Konkursu na najlepszą pracę dyplomową

Artykuł Finał konkursu prac dyplomowych Polska–Chiny z udziałem ambasadora ChRL Lu Shana pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Wang Yi przyjechał do Ottawy jako pierwszy chiński minister spraw zagranicznych składający bilateralną wizytę w Kanadzie od czerwca 2016 roku. Spotkanie miało więc znaczenie większe niż zwykła konsultacja dyplomatyczna: Pekin i Ottawa pokazały, że chcą wrócić do bardziej przewidywalnego rytmu rozmów w czasie, gdy Kanada szuka szerszego pola gospodarczego poza relacjami ze Stanami Zjednoczonymi, a Chiny wzmacniają kontakty z państwami rozwiniętymi przez handel, spotkania polityczne i formaty wielostronne.

Według Xinhua premier Mark Carney zadeklarował gotowość Kanady do utrzymywania bliskich kontaktów wysokiego szczebla z Chinami oraz rozwijania współpracy w energetyce, finansach, rolnictwie i rybołówstwie. Poparł także organizację przez Chiny szczytu liderów APEC i zapowiedział współpracę z Pekinem na rzecz multilateralizmu, rozwoju gospodarki światowej oraz pokoju i stabilności.

Wang Yi odpowiedział, że lepsze relacje Chin i Kanady leżą w interesie obu państw, odpowiadają oczekiwaniom różnych stron i są dla Kanady właściwym wyborem. Podkreślił, że między Pekinem a Ottawą nie ma zasadniczej sprzeczności interesów, a przestrzeń do współpracy pozostaje szeroka. W tym języku nie chodziło o jednorazowe ocieplenie, lecz o powrót do pracy dyplomatycznej opartej na regularnych spotkaniach i jasno wyznaczonych obszarach rozmowy.

Rozmowa z Anitą Anand i przygotowania do APEC

Drugim filarem wizyty było spotkanie Wanga Yi z kanadyjską minister spraw zagranicznych Anitą Anand. W depeszy Xinhua pojawiło się zdanie, które dobrze oddało ton rozmów: chiński minister powiedział, że relacje Chin i Kanady „set sail again”, czyli ponownie wypłynęły. Za tą formułą znalazły się już konkretne zadania: wznowienie wymiany, uporządkowanie spraw gospodarczo-handlowych i przygotowania do kolejnego spotkania przy okazji APEC.

Wang mówił również o zasadach, które mają prowadzić nowy etap kontaktów: wzajemnym szacunku, szukaniu wspólnego gruntu przy zachowaniu różnic, strategicznej autonomii i współpracy korzystnej dla obu stron. Wskazał przy tym sektory, w których Pekin widzi miejsce na szybsze decyzje: energetykę, finanse i egzekwowanie prawa. Kanada została także zaproszona do udziału w China International Import Expo jako kraj honorowy.

Handel z Chinami wraca do centrum rozmów

Anita Anand potwierdziła, że Kanada przywiązuje dużą wagę do relacji z Chinami i przestrzega polityki jednych Chin. W rozmowie z Wangiem wskazała również cel gospodarczy: zwiększenie kanadyjskiego eksportu do Chin o 50 procent do 2030 roku. Dla Ottawy handel z Chinami staje się jednym z narzędzi dywersyfikacji gospodarki, a nie tylko częścią azjatyckiej dyplomacji.

Rolnictwo, surowce, energetyka, rybołówstwo i usługi finansowe tworzą listę sektorów, w których rozmowa może szybko przejść od deklaracji do kontraktów, dostaw i nowych kanałów sprzedaży. Po stronie chińskiej ten katalog wpisuje się w zaproszenie Kanady na targi importowe, po stronie kanadyjskiej — w potrzebę prowadzenia polityki wobec Chin także przez własne interesy handlowe, a nie wyłącznie przez filtr relacji transatlantyckich.

Majowa wizyta w Ottawie nadała gospodarce wyraźniejsze miejsce w relacjach politycznych. Zamiast szerokich haseł pojawiły się sektory, targi, przygotowania do APEC i zapowiedź regularnych konsultacji. Tego typu techniczne punkty rzadko przyciągają uwagę tak jak spotkanie z premierem, ale to one tworzą praktyczny kalendarz współpracy między państwami.

Mechanizm ministrów ma utrzymać tempo rozmów

Po spotkaniu Wanga z Anand strony uzgodniły utworzenie strategicznego mechanizmu dialogu ministrów spraw zagranicznych. Mają też wrócić konsultacje polityczne i bezpieczeństwa między resortami oraz dialog wysokiego szczebla w sprawach bezpieczeństwa narodowego i rządów prawa. To część mniej widowiskowa niż rozmowa z premierem, ale dla relacji Pekinu z Ottawą może być najważniejsza. Przenosi techniczne sprawy z poziomu okazjonalnych komunikatów do stałego kalendarza urzędowego.

W tym układzie APEC staje się kolejnym testem dla zapowiedzi z Ottawy. Kanada ma przyjechać do Chin z agendą handlową, Pekin z propozycją uporządkowania współpracy w wybranych sektorach. Jeżeli te ustalenia przełożą się na robocze spotkania, relacje Chin i Kanady mogą wyjść poza ostrożny restart i wejść w bardziej przewidywalny etap współpracy sektorowej.

Źródła:

1. Xinhua, Canada, China vow to strengthen bilateral ties, uphold multilateralism
2. Xinhua, China-Canada ties have set sail again: Chinese FM
3. Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China, Wang Yi Holds Talks with Canadian Foreign Minister Anita Anand
4. Global Affairs Canada, Minister Anand to meet with Director of the Office of the Central Commission for Foreign Affairs and Minister of Foreign Affairs of the People’s Republic of China
5. Global Affairs Canada, Minister Anand to meet with China’s Minister of Foreign Affairs

Artykuł Chiny i Kanada odbudowują kanały rozmów. Wang Yi spotkał się z Markiem Carneyem pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Projekt prowadzi Duan Baoyan, członek Chińskiej Akademii Inżynierii i profesor Xidian University w prowincji Shaanxi. Jego zespół nie pokazał jeszcze gotowej elektrowni orbitalnej, lecz sprawdził technologię, bez której taki system nie ma sensu: precyzyjne kierowanie wiązki energii do odbiorników znajdujących się w ruchu.

Idea kosmicznej elektrowni słonecznej opiera się na prostym problemie. Na orbicie panele mogą zbierać światło bez nocy, chmur i zakłóceń atmosferycznych, ale energii nie da się sprowadzić na Ziemię kablem z wysokości 36 tys. km. Trzeba zamienić prąd w mikrofale, skierować wiązkę do odbiornika, a po drugiej stronie ponownie przekształcić ją w prąd stały.

Orbitalna ładowarka dla satelitów

Duan porównał kosmiczną elektrownię do bezprzewodowej ładowarki ustawionej na wybranej orbicie. Taka sieć mogłaby zasilać satelity, statki kosmiczne albo stacje orbitalne bez pełnej zależności od własnych paneli słonecznych. Małe satelity na niskiej orbicie okołoziemskiej często pracują w cyklu, w którym przez część 96-minutowego obiegu korzystają z energii słonecznej, a po wejściu w cień Ziemi przechodzą na baterie.

Zespół Duana zaproponował projekt OMEGA już w 2014 roku. W czerwcu 2022 roku Xidian University zbudował pełny naziemny system walidacyjny, który sprawdzał cały łańcuch: zbieranie światła, zamianę go w prąd, przekształcenie prądu w mikrofale, przesłanie energii i ponowne uzyskanie prądu po stronie odbiornika.

Nowa wersja ma działać modułowo

Najnowsza wersja projektu nosi nazwę Distributed OMEGA. Zamiast jednego dużego układu z pełnym sferycznym koncentratorem światła zakłada użycie wielu mniejszych, niezależnych modułów. Według Li Xuna z Xidian University takie rozwiązanie zmniejsza ryzyko awarii całego systemu po uszkodzeniu pojedynczego elementu, na przykład przez kosmiczne śmieci. Moduły mogłyby pracować w formacji, a w razie uszkodzenia jednego z nich reszta systemu zachowywałaby większość mocy.

W ostatnich testach system osiągnął 20,8 proc. sprawności przesyłu na dystansie ponad 100 m. W 2022 roku wskaźnik wynosił 15,05 proc. Zespół podał też 88 proc. skuteczności zbierania wiązki, co oznacza, że energia mikrofalowa była utrzymywana blisko wyznaczonego odbiornika.

Dron dostał 143 W w locie

Osobny test dotyczył zasilania ruchomego celu. Dron lecący z prędkością 30 km/h otrzymał stabilne 143 W z odległości 30 m. Ten element jest kluczowy dla zastosowań kosmicznych, bo satelity, stacje orbitalne i odbiorniki energii nie stoją względem siebie nieruchomo. System musi śledzić cel, utrzymywać kierunek wiązki i ograniczać straty.

Chińscy badacze wskazują też na mniejsze i lżejsze anteny nadawcze oraz odbiorcze, dokładniejsze śledzenie Słońca i zamknięty system kontroli wiązki. To parametry mniej efektowne niż sama wizja elektrowni w kosmosie, ale bez nich nie da się przejść od eksperymentu na ziemi do pracy na orbicie.

Do elektrowni orbitalnej jeszcze daleko

Panel ekspertów zorganizowany przez Shaanxi Provincial Technology Transfer Center uznał wyniki projektu za światowo wiodące i wskazał na szerokie perspektywy zastosowań inżynieryjnych oraz przemysłowych. Sam zespół zapowiada jednak dalszą pracę nad trzema problemami: przeniesieniem systemu z testów naziemnych do środowiska kosmicznego, poprawą sprawności przesyłu na duże odległości i sterowaniem wiązką przy prędkościach orbitalnych.

Najbliższy etap nie będzie polegał na budowie gotowej elektrowni nad Ziemią, lecz na dopracowaniu technologii przesyłu. Jeżeli Sun Chasing przejdzie z poligonu naziemnego do testów orbitalnych, energia bez kabla przestanie być tylko obietnicą dla przyszłej energetyki. Może stać się narzędziem dla satelitów, stacji kosmicznych i długich misji, w których dostęp do światła słonecznego nie zawsze oznacza dostęp do prądu.

Źródła

1. China Daily Asia, Idea of space solar power station closer to reality
2. China Daily / Xinhua, China hits new milestone in space solar power project
3. Science and Technology Daily / Xinhua, 我国“逐日工程”研究取得重大进展
4. Chińska Akademia Nauk / Guangming Daily, “逐日工程”取得重要阶段性成果

Artykuł Chiny przesłały energię bez kabla. Test dla elektrowni w kosmosie pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Do połowy lat 30. liczba Chińczyków po sześćdziesiątce może przekroczyć 400 mln. Ta zmiana coraz mocniej obciąża rodziny, domy opieki i lokalne systemy usług. W dużych miastach dorosłe dzieci często pracują daleko od rodziców, a w powiatach i na wsi starsi mieszkańcy zostają w domach po wyjeździe młodszych członków rodziny do innych prowincji. Codzienna opieka wymaga już całej sieci złożonej z placówki, wizyty domowej, rehabilitacji, alarmu, teleporady i kogoś, kto odbierze sygnał o problemie.

Zaczyna się od podniesienia pacjenta

Xinhua opisała pracownika centrum opieki w Szanghaju, który przed przeniesieniem starszego pacjenta z porażeniem mózgowym zakładał lekki egzoszkielet. Urządzenie waży 3,5 kg, można je założyć w mniej niż pół minuty, daje do 30 kg wsparcia przy podnoszeniu i zmniejsza obciążenie fizyczne o ponad 60 proc. W opiece długoterminowej taki sprzęt nie jest dodatkiem do futurystycznej wizji, tylko odpowiedzią na bardzo zwykły problem: chorego trzeba bezpiecznie podnieść, a opiekun nie może każdego dnia niszczyć własnego kręgosłupa.

Podobny kierunek było widać w Langfang w prowincji Hebei, gdzie odbył się konkurs robotyki senioralnej współorganizowany przez China Software Testing Center. Prezentowane maszyny pomagały przy wstawaniu i chodzeniu, symulowały wsparcie przy kąpieli, przewoziły przedmioty, patrolowały pomieszczenia i odpowiadały na pytania zdrowotne. Chińskie firmy nie sprawdzają już tylko, czy robot wykona zaprogramowany ruch. Ważniejsze jest, czy poradzi sobie z osobą słabą, po udarze, z ograniczoną mobilnością albo z zaburzeniami pamięci.

Hangzhou, Suzhou i Shenzhen testują różne ścieżki

W dzielnicy Xihu w Hangzhou do centrum opieki społecznej trafił Xiaoxi, robot senioralny o wysokości 1,2 m. Według lokalnego portalu eHangzhou urządzenie dostarcza leki, mierzy ciśnienie, puls i poziom tlenu we krwi, przypomina o terapii, rozmawia z mieszkańcami i porusza się po placówce bez stałego prowadzenia przez personel. W planach jest także dodanie zdalnych konsultacji wideo z lekarzem.

Placówka daje takim urządzeniom warunki, których zwykłe mieszkanie często nie zapewnia. Korytarze są znane, personel może pomóc przy obsłudze, a alarm nie trafia w próżnię, tylko do dyżurki. Dlatego pierwsza fala robotów opiekuńczych w Chinach najłatwiej przyjmuje się w domach seniora, centrach dziennych i salach rehabilitacyjnych. Dopiero tam, po sprawdzeniu ceny, awaryjności i reakcji starszych użytkowników, technologia ma szansę wejść szerzej do prywatnych mieszkań.

Suzhou w prowincji Jiangsu rozwija opiekę od strony czujników i usług połączonych z lekarzem. China Daily opisywał inteligentną odzież mierzącą parametry życiowe przez cały dzień, materace analizujące sen, systemy wykrywania upadków, przypomnienia o lekach i szybkie konsultacje online. W Suzhou robot jest tylko jednym z elementów takiej sieci. Ma pomóc zauważyć pogorszenie stanu zdrowia wcześniej niż rodzina mieszkająca kilkaset kilometrów dalej.

Shenzhen idzie mocniej w stronę robotów humanoidalnych i ucieleśnionej inteligencji. Lokalny materiał Shenzhen Special Zone Daily opisywał robota Xiaobai firmy Stardust Intelligence, który w domu opieki uczył się składania ubrań po krótkiej demonstracji. W mieście testowane są także roboty do gotowania, parzenia herbaty, sortowania przedmiotów, wykrywania upadków, zarządzania zdrowiem oraz egzoszkielety wspierające seniorów z osłabioną siłą nóg. Shenzhen buduje w ten sposób pole testowe dla firm, placówek i lokalnych usług senioralnych.

Srebrna gospodarka dostała polityczne zaplecze

Rada Państwa już w styczniu 2024 roku zapowiedziała rozwój srebrnej gospodarki, obejmującej produkty i usługi dla osób starszych. W wytycznych znalazły się usługi żywieniowe, zdrowotne, placówki opiekuńcze, finansowanie, marki senioralne i około dziesięciu parków przemysłowych. Dokument wskazywał także inteligentną opiekę zdrowotną, roboty pielęgnacyjne, sprzęt domowy dla seniorów i technologie związane z chorobami wieku podeszłego.

W 2025 roku chińskie władze dołożyły do tego reformę samej sieci usług. Plan zakłada budowę trójpoziomowego systemu na poziomie powiatu, gminy i wsi oraz łączenie opieki domowej, wspólnotowej i instytucjonalnej. Według danych Ministerstwa Finansów w latach 2019–2024 na usługi emerytalne i opiekę społeczną przeznaczono ponad 560 mld juanów. Te pieniądze nie idą wyłącznie na technologię. Tworzą odbiorców, którzy mogą kupować sprzęt dla placówki, osiedla, centrum usług albo powiatowego programu opieki.

Do tej infrastruktury dochodzą piętnastominutowe kręgi życia, czyli osiedlowe strefy podstawowych usług. China Daily podawał, że do połowy 2025 roku powstało prawie 6300 takich pilotażowych kręgów, z których korzystało 129 mln mieszkańców. Obejmowały między innymi opiekę senioralną, pomoc domową, posiłki i zakupy. Robot rehabilitacyjny, czujnik upadku albo inteligentny materac nie muszą w takim układzie należeć do jednej rodziny. Mogą pracować w punkcie usług, wypożyczalni sprzętu albo lokalnej sali ćwiczeń.

Cena trzyma roboty bliżej instytucji

Domowy rynek będzie rósł wolniej niż rynek placówek. Xinhua pisała w 2025 roku, że inteligentne roboty senioralne z rozmową opartą na AI i dostępem do konsultacji medycznych online mogą kosztować ponad 140 tys. juanów. Roboty wspomagające chodzenie zwykle mieszczą się w przedziale od 10 tys. do 30 tys. juanów, a zaawansowane modele rehabilitacyjne często przekraczają 100 tys. juanów. Przy takich kwotach pierwszym klientem pozostaje dom opieki, centrum usług, szpital rehabilitacyjny albo samorząd.

W prywatnym mieszkaniu dochodzą bariery, które trudno pokazać podczas prezentacji produktu: progi, ciasne przejścia, słabszy internet, hałas, dialekt, zwierzęta, przedmioty na podłodze i niechęć osoby starszej do kolejnego urządzenia wymagającego nauki. Część maszyn nadal potrzebuje pomocy personelu przy uruchomieniu, a niektóre humanoidy mają problemy z rozpoznawaniem mowy i ruchem w bardziej złożonym otoczeniu. Placówka może przeszkolić pracowników i ustawić procedurę reakcji. Rodzina zostaje z pytaniem, kto odbierze alarm, gdy urządzenie pomyli się w nocy.

Ubezpieczenie może zmienić sposób kupowania opieki

W marcu 2026 roku Chiny przyspieszyły budowę krajowego systemu długoterminowego ubezpieczenia opiekuńczego. Program wyrasta z pilotaży prowadzonych od 2016 roku. Według rządowych danych objęły one prawie 310 mln uczestników, a ponad 3,3 mln osób z niepełnosprawnościami skorzystało ze świadczeń. System ma finansować podstawową opiekę życiową i powiązane usługi medyczne dla osób, które nie są w stanie samodzielnie funkcjonować.

Lista usług z 2025 roku obejmuje 20 świadczeń opieki życiowej, w tym pomoc przy posiłkach, toalecie i higienie, oraz 16 usług medycznych, między innymi podstawowe badania, opiekę i rehabilitację. Jeżeli taki katalog obejmie monitoring po pobycie w szpitalu, ćwiczenia prowadzone z użyciem sprzętu albo wizyty domowe wspierane technologią, robot przestanie być jednorazowym zakupem zamożnej rodziny. Zacznie działać jako część rozliczanej usługi.

Rynek za 10 mld juanów daje producentom skalę, ale o jego trwałości zdecydują mniej widowiskowe sprawy: serwis, szkolenie opiekunów, cena godziny opieki, połączenie z lekarzem i odpowiedzialność za alarm. Najbliższe lata pokażą, czy chiński robot senioralny zostanie sprzętem z pojedynczych pokazów, czy trafi na stałe do powiatowego centrum usług, dyżurki domu opieki i mieszkania starszej osoby czekającej na pomoc po upadku.

Źródła

• CGTN, China’s eldercare robot market set to top $1.47 billion in 2026
• Global Times, Eldercare sector reveals resilience, prospects of China’s robotics industry
• English.gov.cn, China unveils measures to develop “silver” economy
• English.gov.cn, China accelerates elderly care reforms as population ages
• English.gov.cn, China to establish nationwide long-term care insurance system
• China Daily, Govt rolls out plan to turn “silver” into gold
• Xinhua, Bots of care: Can robots ease the elder care challenge?
• eHangzhou, First AI-powered elderly care robot debuts in Hangzhou city
• Shenzhen Development and Reform Commission / Shenzhen Special Zone Daily, 机器人，未来的养老“搭子” 深圳探路养老机器人规模化落地

Artykuł Roboty opiekuńcze w Chinach wchodzą do domów seniora pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Prezentacja odbyła się 25 maja 2026 roku podczas IEEE International Symposium on Circuits and Systems w Szanghaju. Wystąpiła He Tingbo, szefowa komitetu naukowego Huawei i jedna z osób odpowiedzialnych za półprzewodnikowe zaplecze firmy. Jej wystąpienie nosiło tytuł „New Semiconductor Path in Practice”.

Huawei przedstawił Tau Scaling Law oraz architekturę LogicFolding. Firma pokazała sposób projektowania chipów, w którym liczy się nie tylko wielkość tranzystora, ale czas pracy całego układu. Ten czas obejmuje pojedynczy element, obwód, procesor i duży klaster AI.

Huawei szuka przewagi poza litografią

Przez dekady rozwój chipów polegał głównie na zmniejszaniu tranzystorów, czyli podstawowych elementów procesora. Im były mniejsze, tym więcej mieściło się ich na tej samej powierzchni. Układ mógł wykonywać więcej operacji, zużywać mniej energii i tanieć w przeliczeniu na jeden tranzystor. Tę zasadę nazwano prawem Moore’a, od Gordona Moore’a, współzałożyciela Intela.

Ten mechanizm nadal działa, ale coraz trudniej go utrzymać. Najbardziej zaawansowane procesy wymagają maszyn EUV, materiałów, oprogramowania i doświadczenia produkcyjnego. Chiny nie mają do nich pełnego dostępu, bo sankcje USA na Chiny uderzyły w samo centrum tej ścieżki rozwoju.

Wobec technologicznej blokady Huawei szuka przewagi tam, gdzie ma większą swobodę działania. Są to architektura układów, pakowanie, integracja 3D, komunikacja między procesorami oraz wspólne projektowanie sprzętu z oprogramowaniem.

LogicFolding układa chip w trzech wymiarach

LogicFolding to architektura, w której część logiki układu trafia w trzeci wymiar. Huawei układa wybrane elementy jeden nad drugim i łączy je pionowo, aby skrócić drogę sygnału.

Długa ścieżka zwiększa opór, pojemność pasożytniczą, opóźnienie i zużycie energii. Przy gęstych chipach problemem są już nie tylko tranzystory, lecz także połączenia między blokami logiki. Nowa architektura ma ograniczyć te straty.

Chińskie portale technologiczne porównują tę technologię do budynku wielopiętrowego. Elementy, które w płaskim układzie byłyby daleko od siebie, mogą znaleźć się bliżej dzięki połączeniom pionowym. Sygnał nie biegnie długą trasą po powierzchni, lecz przechodzi krócej przez strukturę układu.

Technicznie oznacza to gęste połączenia pionowe, hybrydowe łączenie warstw i skrócenie ścieżek krytycznych. Ścieżka krytyczna to najwolniejszy odcinek pracy układu. Gdy staje się krótsza, procesor może pracować szybciej bez zmiany samego procesu produkcyjnego.

Według chińskich źródeł pierwsze układy Kirin z LogicFolding mają pojawić się jesienią 2026 roku. Przy tym samym węźle produkcyjnym gęstość tranzystorów miałaby wzrosnąć ze 155 do 238 milionów tranzystorów na milimetr kwadratowy. To około 55 procent więcej bez przejścia na nowszą litografię.

Od tranzystora do klastra AI

Tau Scaling Law opiera się na greckiej literze τ, oznaczającej czas. Huawei opisuje postęp nie tylko przez liczbę nanometrów, lecz przez czas potrzebny układowi na wykonanie zadania. Na dole jest czas przełączenia tranzystora. Wyżej czas przejścia sygnału przez obwód, pobrania danych z pamięci, wykonania instrukcji i pracy wielu procesorów razem.

Firma dzieli ten model na cztery poziomy. Pierwszy obejmuje tranzystory i połączenia między nimi. Drugi obejmuje obwód, gdzie pojawia się LogicFolding. Trzeci obejmuje cały chip, projektowany razem z architekturą i oprogramowaniem. Czwarty wychodzi poza pojedynczy procesor i dotyczy dużych systemów obliczeniowych.

Ten ostatni poziom prowadzi wprost do sztucznej inteligencji. Duży model potrzebuje wielu procesorów, pamięci, serwerów i szybkich połączeń. Gdy układy czekają na dane, część mocy obliczeniowej przepada.

UnifiedBus, SuperPoD i optyka przy chipie

Na poziomie dużych systemów pojawia się UnifiedBus, protokół komunikacji dla klastrów obliczeniowych. Ma on zapewniać wspólne adresowanie pamięci i szybszą wymianę danych w systemach typu SuperPoD. Wiele układów ma pracować bardziej jak jeden organizm obliczeniowy niż zbiór osobnych procesorów spiętych siecią.

W centrach danych komunikacja przechodzi dziś przez kolejne warstwy sieci, magistral i protokołów. Dane są przesyłane, odbierane i kierowane dalej. Przy wielkich modelach AI takie opóźnienia obniżają realną wydajność całej platformy.

W chińskich opracowaniach pojawia się także Hi-ONE, czyli optyczne wejście i wyjście umieszczone bliżej chipu. Klasyczne połączenia elektryczne przy rosnącej skali centrów danych tracą energię i generują ciepło. Przeniesienie części komunikacji na światło ma zmniejszyć straty i zwiększyć przepustowość między akceleratorami AI.

Kirin ma być pierwszym testem

Pierwszym sprawdzianem mają być układy Kirin zapowiadane na jesień 2026 roku. Huawei podaje, że to one jako pierwsze wykorzystają LogicFolding. Dla firmy to moment technologiczny i symboliczny zarazem. Układy Kirin wróciły do centrum uwagi razem ze smartfonami Huawei po latach amerykańskich sankcji.

Później technologia ma wejść do układów Ascend i systemów AI. Tam liczy się nie tylko moc pojedynczego procesora, ale pamięć, połączenia optyczne, serwery i synchronizacja pracy całej platformy.

Huawei podał, że w ciągu ostatnich sześciu lat zaprojektował i wprowadził do masowej produkcji 381 układów opartych na założeniach Tau Scaling Law. Nie wygląda to na teorię z konferencji, lecz na nazwę pracy prowadzonej w firmie od kilku lat.

1,4 nm jako cel Huawei

Zapowiedź na 2031 rok przyciągnęła największą uwagę. Huawei twierdzi, że wysokowydajne chipy projektowane według nowej zasady mogą wtedy osiągnąć gęstość tranzystorów odpowiadającą procesowi 14 angstremów, czyli 1,4 nm. Firma mówi o poziomie równoważnym, a nie o klasycznym przejściu na litografię 1,4 nm.

Jeśli ta ścieżka zadziała, blokada technologiczna USA nadal będzie problemem, ale jej skuteczność osłabnie. Brak dostępu do EUV pozostanie ograniczeniem. Równolegle powstanie droga poprawy parametrów chipów Huawei w obszarach, nad którymi firma i jej partnerzy mają większą kontrolę.

Chińskie półprzewodniki mimo blokady USA

Prezentacja z Szanghaju wpisuje się w obecny etap chińskiej polityki technologicznej. Chiny coraz mniej liczą na powrót dawnych warunków globalizacji, w których zaawansowane maszyny, komponenty i narzędzia projektowe można było kupować na rynku światowym bez ostrej kontroli politycznej.

Więcej energii idzie w krajowy łańcuch dostaw, własne projektowanie układów, pakowanie, integrację 3D, pamięci, komunikację optyczną, systemy obliczeniowe i narzędzia EDA. Podobny kierunek widać w sztucznej inteligencji. DeepSeek zwrócił uwagę świata nie skalą wydatków, lecz efektywnością modeli i kosztami. Huawei próbuje wykonać podobny ruch po stronie sprzętu.

Inicjatywa AI+ i 15. plan pięcioletni tworzą dla takich projektów państwowe zaplecze. W chińskich dokumentach pojawiają się chipy AI, moc obliczeniowa, dane, open source, wysokowydajne procesory, integracja 3D i technologie łączenia obliczeń z pamięcią.

Najbliższy test nadejdzie jesienią wraz z układami Kirin z LogicFolding. Później rozwiązanie ma wejść do platform Ascend i dużych systemów AI. Wtedy rynek sprawdzi, ile z tej koncepcji stanie się szerszym standardem, a ile pozostanie przewagą wypracowaną wewnątrz ekosystemu Huawei.

Źródła

1. Huawei – HUAWEI Presents the Tau Scaling Law
2. Huawei China – 华为发表韬定律
3. CGTN – Huawei unveils Tau Scaling Law
4. Rada Państwa ChRL – opinie o pogłębieniu inicjatywy AI+
5. NDRC – wdrażanie inicjatywy AI+

Artykuł Huawei ogłasza przełom w chipach. Chiny odpowiadają na blokadę USA pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Dlaczego Chińczycy piją gorącą wodę? Przez długi czas przegotowana woda była bezpieczniejsza niż surowa, a ciepły napój pasował do wyobrażeń o żołądku, trawieniu i ochronie przed chłodem. Po 1949 roku ten domowy odruch trafił do szkół, fabryk, akademików i pociągów jako element publicznej higieny.

Dzisiejszy obraz widać od razu na dworcu, w wagonie albo w szpitalu. Ktoś podstawia kubek pod dystrybutor, zalewa herbatę, przygotowuje makaron instant albo bierze wrzątek do lekarstwa. W Chinach taka scena należy do codzienności, bo gorąca woda jest dostępna tam, gdzie ludzie pracują, uczą się i podróżują.

Ten sam odruch jedzie też za granicę. Chińscy turyści pytają w hotelach o czajnik, na lotniskach szukają punktu z gorącą wodą, a część osób pakuje własny termos albo mały czajnik podróżny. Dla hotelu obsługującego gości z Chin czajnik w pokoju bywa równie czytelnym znakiem gościnności jak dostęp do Wi-Fi.

Gorąca woda w Chinach nie zawsze była codziennością

Mocno uproszczona wersja tej historii mówi, że Chińczycy od zawsze pili wrzątek. Źródła historyczne pokazują inny obraz. W dawnych Chinach istniało przekonanie, że zimny napój szkodzi żołądkowi, ale codzienny dostęp do przegotowanej wody zależał od pieniędzy, opału i miejsca zamieszkania.

W 1883 roku Yuan Zuzhi, urzędnik z końca epoki Qing, po podróży do Europy porównywał chińskie i europejskie podejście do zimnej wody. Pisał, że w Chinach obawiano się jej wpływu na żołądek, podczas gdy Europejczycy pili chłodne napoje bez podobnych oporów. Był to głos człowieka wykształconego, nie opis życia całego społeczeństwa.

Wśród biedniejszych mieszkańców bywało inaczej. Guangming Daily przypomina, że ludzie pracujący fizycznie często pili wodę zimną albo surową, bo brakowało im opału nawet do ciepłych posiłków. Japoński mnich Ennin już w czasach Tang notował w Shandongu zwyczaj jedzenia zimnych potraw przez cały rok.

Herbata zmieniała przede wszystkim miasta. W epoce Song i Yuan działały herbaciarnie, a sprzedawcy z czajnikami obsługiwali klientów na ulicach. Dla mniej zamożnych rodzin kupienie gotowego wrzątku mogło być tańsze niż rozpalanie ognia w domu.

Opał, herbaciarnie i sklepy z przegotowaną wodą

Na przełomie XIX i XX wieku w miastach południowo-wschodnich Chin działały 熟水店, sklepy z przegotowaną wodą. W Szanghaju, Wuhu i innych ośrodkach robotnicy kupowali tam wrzątek nie tylko do picia. Czasem zabierali go do gotowania, żeby oszczędzić węgiel albo drewno.

W Jiangnanie znane były też 老虎灶, „tygrysie piece”. Nazwa pochodziła od wyglądu paleniska, okienek i komina. Dla mieszkańców była to tania usługa sąsiedzka. Można było przyjść po wrzątek, zalać herbatę, przygotować lekarstwo albo zabrać ciepłą wodę do domu.

Ten zwyczaj miał wymiar zdrowotny, ale także materialny. Kto miał opał, gotował wodę sam. Kto mieszkał w ciasnym pokoju i liczył każdy grosz, szedł do punktu wrzątku. Na wsi zmiana przychodziła wolniej, bo paliwo nadal przeznaczano głównie na posiłek.

Chińskie zwyczaje zdrowotne i nowoczesna higiena

Pod koniec epoki Qing i w czasach republikańskich do Chin mocniej docierała wiedza o bakteriach, epidemiach i wodzie pitnej. Lekarze oraz urzędnicy namawiali ludzi, by nie pili wody surowej, a rzeki i studnie traktowali ostrożnie.

W 1903 roku „Ta Kung Pao” publikował zalecenie, by wodę oczyścić ałunem, zostawić do odstania, a potem gotować. Brudna woda przenosiła choroby, a gotowanie było metodą dostępną bez laboratorium i nowoczesnych wodociągów.

Tradycyjna medycyna chińska dała temu osobny język. Ciepły napój łączono z żołądkiem, trawieniem i ochroną przed wychłodzeniem. Bakteriologia dodała argument sanitarny. Przegotowana woda była zarazem zgodna z dawnym rozumieniem ciała i bezpieczniejsza od surowej.

Znane zdanie „pij więcej gorącej wody” pada przy przeziębieniu, bólu brzucha, miesiączce, zmęczeniu albo po ciężkim posiłku. Dziś bywa memem i żartem z rodzinnych porad, ale działa dlatego, że wszyscy je rozpoznają. To domowy gest troski, nie diagnoza.

Po 1949 roku wrzątek trafił do szkół i fabryk

Masowy nawyk picia przegotowanej wody ukształtował się dopiero w XX wieku. Po powstaniu ChRL władze promowały zasadę, by pić wodę gotowaną lub dezynfekowaną i unikać wody surowej. Zalecenia trafiały do materiałów sanitarnych, podręczników dla wiejskich pracowników zdrowia, szkół i zakładów pracy.

Ruch patriotycznej higieny z lat 50. obejmował sprzątanie podwórek, walkę z muchami i komarami, latryny, śmieci, choroby zakaźne oraz edukację zdrowotną. Wrzątek był jednym z zaleceń, które dało się łatwo powtórzyć w klasie, fabryce i komitecie mieszkańców. Nie pij surowej wody. Pij przegotowaną.

Ten przekaz trafiał także do dzieci. W przedszkolach i szkołach powtarzano, że wodę trzeba gotować, a plakaty sanitarne łączyły wrzątek z codzienną ochroną zdrowia. Dla kilku pokoleń Chińczyków picie przegotowanej wody było częścią szkolnego porządku, a nie tylko radą usłyszaną w domu.

Miasta szybciej zamieniały hasło w usługę. Fabryki, kopalnie, urzędy, szkoły i akademiki miały kotły albo 开水房, czyli pomieszczenia z wrzątkiem. Starsi mieszkańcy pamiętają chodzenie z emaliowanym kubkiem albo szklanym termosem po zapas na cały dzień.

Termos w Chinach utrwalił nowy nawyk

Termos nie stworzył zwyczaju picia gorącej wody, ale sprawił, że wrzątek łatwiej było mieć pod ręką przez cały dzień. W domu, szkole i pracy ograniczał ciągłe gotowanie albo chodzenie do kotła.

Masowa skala przyszła późno. Guangming Daily podaje, że w 1957 roku Chiny produkowały około 30 milionów termosów rocznie. W 1983 roku było to 138 milionów, a w 1997 roku 266 milionów. Przy takiej produkcji termos stał się zwykłym wyposażeniem milionów rodzin.

Sam termos nie jest niczym wyjątkowym. W Polsce też zabiera się herbatę do pracy, szkoły albo w podróż. Różna jest skala. W Chinach częściej służy codziennie.

Wrzątek znajdziemy nawet w pociągu

Chińska kolej obsługuje ludzi jadących przez wiele godzin, często z jedzeniem, lekami, dziećmi i dużym bagażem. Wrzątek pozwala zaparzyć herbatę, przygotować makaron instant, rozrobić mleko, popić tabletki albo ogrzać dłonie w zimny dzień.

Dystrybutor w wagonie pełni podobną rolę jak toaleta, gniazdko albo półka na bagaż. Przez lata zakładano, że podróżny będzie miał kubek, herbatę albo coś do zalania. Infrastruktura dopasowała się do nawyku, a nawyk utrwalił się dzięki infrastrukturze.

Życie codzienne w Chinach zmieniło smak napojów

Wybór napojów jest dziś znacznie większy niż dawniej, ale kubek z wrzątkiem nie zniknął z chińskiej codzienności. Pojawia się w podróży, przy biurku, w hotelowym pokoju albo przy lekarstwie. Dlatego Chińczycy piją gorącą wodę z przyzwyczajenia, które przez dekady wzmacniało wychowanie, miejskie usługi, kampanie sanitarne i zwykła wygoda.

Źródła:

1. Guangming Daily / Wenzhai Bao, „中国人喝热水的历史”, 3 lutego 2018
2. Guangzhou CPPCC, „喝开水的普及与晚清民国的饮水、防疫”, 9 kwietnia 2024
3. Narodowa Komisja Zdrowia ChRL, „Health tips during floods”, 30 lipca 2021
4. China Daily, „向世界讲好中国的‘热水’故事”, 26 czerwca 2024
5. Narodowa Komisja Zdrowia ChRL, dokument dotyczący zasad pracy Narodowego Komitetu Patriotycznej Higieny, 2024

Artykuł Dlaczego Chińczycy piją gorącą wodę? Termos, zdrowie i codzienność w Chinach pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Aplikacja powstała jako mobilne rozwinięcie portalu Wiedza o Chinach. Łączy teksty informacyjne, karty wiedzy, ciekawostki, moduły językowe i lekką część rozrywkową. Została przygotowana z myślą o polskim odbiorcy, który chce poznawać Chiny bez szukania materiałów w wielu różnych miejscach.

W aplikacji można znaleźć treści o współczesnych Chinach, kulturze, historii, społeczeństwie, języku, kuchni, technologiach, miastach, wynalazkach i relacjach Polska–Chiny. Użytkownik może przejść od artykułu z portalu do krótkiej karty wiedzy, od ciekawostki do modułu językowego albo do prostych minigier.

Chiny po polsku w jednej aplikacji

Wiedza o Chinach jest skierowana do czytelników portalu, uczniów, studentów, podróżników i osób, które interesują się Chinami szerzej niż tylko przez bieżące wiadomości. Aplikacja może służyć do szybkiego sprawdzenia faktu, przeczytania krótkiego materiału albo poznania podstawowych pojęć związanych z Chinami.

Nie jest to wyłącznie aplikacja newsowa. Ma być podręcznym punktem startu dla osób, które chcą poznawać Chiny po polsku: od polityki, gospodarki i technologii po kulturę, język, historię oraz codzienność.

Język chiński dla ciekawych Chin

Jedną z części aplikacji są podstawy języka chińskiego. Moduł obejmuje proste słownictwo, praktyczne zwroty, krótkie zdania, pinyin oraz bardzo uproszczony zapis wymowy po polsku.

Nie zastępuje kursu, pracy z nauczycielem ani słuchania native speakerów. Ma pomóc osobom, które chcą oswoić się z chińskim z ciekawości, przed podróżą albo przy czytaniu tekstów o Chinach.

Do regularnej nauki potrzebne będą dokładniejsze materiały, nagrania, ćwiczenia wymowy oraz systematyczna praca z pinyin i znakami.

Karty wiedzy i ciekawostki o Chinach

Drugim filarem aplikacji są krótkie materiały edukacyjne. Karty wiedzy i ciekawostki pozwalają szybko poznać temat bez sięgania od razu po długie opracowania. W aplikacji pojawiają się treści o historii, geografii, kulturze, jedzeniu, miastach, wynalazkach i polsko-chińskich kontaktach.

Taki układ pozwala korzystać z aplikacji na kilka sposobów. Można przeczytać nowy tekst z portalu, sprawdzić kilka ciekawostek, powtórzyć podstawowe słówka albo przejść do krótkiego materiału edukacyjnego.

Panda i minigry jako lekki dodatek

W aplikacji znalazł się także moduł z pandą. Użytkownik może opiekować się wirtualną pandą, karmić ją, myć, rozwijać oraz korzystać z prostych minigier. To część rozrywkowa, która uzupełnia teksty i materiały edukacyjne.

Panda nie zastępuje treści portalu. Ma sprawić, że aplikacja będzie mniej statyczna i bardziej przyjazna dla osób, które chcą wracać do niej także na krótką, lekką interakcję.

Aplikacja będzie rozwijana

Obecna wersja aplikacji jest pierwszym etapem projektu. Wiedza o Chinach będzie uzupełniana o kolejne materiały, nowe moduły edukacyjne, dodatkowe treści językowe, następne ciekawostki i funkcje powiązane z portalem.

W kolejnych aktualizacjach planowane są poprawki merytoryczne, rozbudowa istniejących działów, dopracowanie modułów edukacyjnych oraz korekty techniczne. Projekt ma stopniowo tworzyć coraz pełniejszą aplikację o Chinach po polsku.

Aplikacja Wiedza o Chinach jest dostępna w Google Play:

https://play.google.com/store/apps/details?id=pl.wiedzaochinach.app

Z wersji internetowej można korzystać tutaj:

https://app.wiedzaochinach.pl

Artykuł Aplikacja o Chinach po polsku. Wiedza o Chinach dostępna w Google Play pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Statek Shenzhou-23 wystartował 24 maja o godz. 23:08 czasu pekińskiego z Centrum Startów Satelitarnych Jiuquan. Na orbitę wyniosła go rakieta Long March-2F. Około dziesięciu minut po starcie statek oddzielił się od rakiety i wszedł na zaplanowaną orbitę.

China Manned Space Agency podała po starcie, że załoga była w dobrym stanie, a misja rozpoczęła się zgodnie z planem. Dla chińskiego programu kosmicznego był to początek kolejnej rotacji na Tiangongu.

Shenzhou-23 zadokował do modułu Tianhe

Shenzhou-23 dotarł do stacji 25 maja o godz. 2:45 czasu pekińskiego. Statek wykonał szybkie, automatyczne zbliżenie i połączył się z portem radialnym modułu Tianhe. Manewr od startu do dokowania trwał około 3,5 godziny.

Po połączeniu ze stacją astronauci przeszli z kapsuły powrotnej do modułu orbitalnego statku. O godz. 5:13 załoga Shenzhou-21 otworzyła właz i przyjęła nowych mieszkańców Tiangongu.

Na stacji przez kilka dni będą razem pracować astronauci dwóch misji. Chińskie media opublikowały wspólne zdjęcie obu załóg wykonane już po wejściu Shenzhou-23 na pokład. Było to ósme spotkanie dwóch chińskich załóg w kosmosie.

Pierwsza astronautka z Hongkongu na stacji

Załoga Shenzhou-23 ma także wymiar polityczny i społeczny. Lai Ka-ying, w źródłach mandaryńskich zapisywana jako Li Jiaying, została pierwszą astronautką z Hongkongu w chińskim programie załogowym.

W misji Shenzhou-23 pełni funkcję specjalistki ładunku. Jej zadania będą związane z częścią eksperymentów prowadzonych na orbicie, a nie tylko z reprezentacją Hongkongu w składzie załogi.

Dowódcą Shenzhou-23 jest Zhu Yangzhu, który ma już za sobą lot Shenzhou-16. Zhang Zhiyuan odpowiada w misji jako pilot statku. Załoga łączy doświadczenie inżyniera lotu, pilota i specjalistki ładunku.

Przekazanie pracy na Tiangongu

Najbliższe dni na stacji będą poświęcone wspólnej pracy dwóch ekip. Załoga Shenzhou-23 przejmie stanowiska, sprzęt, dokumentację i trwające eksperymenty od astronautów Shenzhou-21.

Shenzhou-21 pozostaje na orbicie od ponad 200 dni. Po zakończeniu przekazania pracy ta załoga ma wrócić na Ziemię, a Shenzhou-23 na Tiangongu rozpocznie własny program badań i obsługi stacji.

Taki model zmian pozwala utrzymać ciągłość badań. Poprzednia załoga zostawia próbki, procedury i zadania, a kolejna przejmuje je bez zatrzymywania programu naukowego.

Misja Shenzhou-23 i ponad sto projektów

Misja Shenzhou-23 obejmuje ponad sto projektów naukowych i aplikacyjnych. Chińskie źródła wymieniają badania życia w kosmosie, naukę o materiałach, fizykę płynów w mikrograwitacji, medycynę kosmiczną oraz nowe technologie orbitalne.

Najdłuższy element misji będzie dotyczył rocznego pobytu jednego z astronautów na orbicie. CMSA zapowiedziała taki eksperyment jako część przygotowań do dłuższych lotów załogowych i badań nad wpływem mikrograwitacji na organizm człowieka.

Nazwisko osoby wyznaczonej do najdłuższego pobytu ma zostać wskazane po ocenie przebiegu misji. Dla chińskiego programu kosmicznego będzie to jeden z najpoważniejszych testów medycznych prowadzonych poza Ziemią.

Chińska stacja kosmiczna Tiangong pracuje w rytmie zmian

Chińska stacja kosmiczna Tiangong działa już jako miejsce stałej pracy, a nie tylko punkt docelowy pojedynczych lotów. Wejście Shenzhou-23 zamknęło etap startu i dokowania, a otworzyło część misji związaną z obsługą aparatury, eksperymentami i przekazywaniem badań.

Dla chińskiego programu kosmicznego taki rytm ma większą wagę niż pojedynczy rekord. Stacja działa jako laboratorium, w którym ludzie, sprzęt i procedury przechodzą z jednej zmiany na drugą bez przerw w programie naukowym.

Shenzhou-23 na Tiangongu będzie teraz testem długiej obecności człowieka na orbicie, pracy specjalistów różnych dziedzin i odporności systemów stacji. Z takich doświadczeń Chiny budują zaplecze pod kolejne etapy programu załogowego, także te prowadzące poza niską orbitę okołoziemską.

Źródła:

1. Xinhua, China’s Shenzhou-23 spaceship docks with Tiangong space station
2. Xinhua, Shenzhou-23 astronauts enter Tiangong space station
3. Xinhua, 神舟二十三号航天员乘组顺利进驻“天宫”
4. Xinhua, 神舟二十三号载人飞船发射取得圆满成功
5. Xinhua, China launches Shenzhou-23 spaceship, for new in-orbit stay record
6. China Manned Space Agency, komunikaty o Shenzhou-23

Artykuł Shenzhou-23 na Tiangongu. Chiny mają sześciu astronautów na stacji pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.