Kolejna już XVIII Konferencja „na szczycie” BRICS Plus odbędzie się w New Delhi, w dniach 12–13 września 2026 r., pod przewodem J.E. Pana Narendra Modi, Premiera Republiki Indii, obecnego nowego Przewodniczącego rotacyjnego ww. Organizacji. Skupia ona obecnie 49,5% ludzkości oraz wytwarza już łącznie 45% ŚPB (= Światowy Produkt Brutto) i 26% wartości obrotów handlu globalnego. Gospodarze indyjscy rozpoczęli już na samym początku br. aktywne przygotowania do tego ważnego wydarzenia. J.E. Dr Subrahmanyam Jaishankar, Minister Spraw Zagranicznych Indii, wygłosił, dn. 13.01.2026., merytoryczne przemówienie inauguracyjne [1], w którym zaprezentował logo, temat oraz stronę internetową Konferencji [2]; synteza prasowa tej wypowiedzi por. zał. [3]. Główny temat XVIII Konferencji na szczycie został określony następująco: „Umacnianie odporności, innowacji, współpracy i zrównoważonego rozwoju” („Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability”).

Utworzony został reprezentatywny zespół 31 specjalistów (Team BRICS India) pod przewodem Ministra Shri Sudhakar Dalela. Organizatorzy indyjscy podkreślają, iż XVIII Konferencja na szczycie będzie odbywać się pod hasłem troski o dobro obywateli świata („people-centric approach”). W roku 2024 BRICS Plus powiększył się o nowe państwa członkowskie: Egipt, Etiopia, Iran, Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie, a w roku 2025 o Indonezję. Argentyna waha się nadal będąc pod presją ze strony USA. Do grupy państw partnerskich (partner countries) od roku 2025 zaliczają się już: Białoruś, Boliwia, Kazachstan, Kuba, Malezja, Nigeria, Tajlandia, Uganda, Uzbekistan i Wietnam; zaś kilkadziesiąt innych państw wyraziło swą wolę przystąpienia (tak, czy inaczej) do BRICS Plus. (Pro memoria: XVII Konferencja na szczycie odbyła się w Rio de Janeiro, w dniach 6–7.07.2025., stanowiąc etap pośredni pomiędzy historyczną XVI Konferencją na szczycie w Kazaniu (Rosja), a tą nowatorską XVIII-tą zapowiedzianą na wrzesień 2026 r. w New Delhi).

Natomiast w świetle obrad Konferencji w Kazaniu można było wyodrębnić najważniejsze ówczesne aspekty i atuty ilościowe i jakościowe BRICS Plus w kontekście światowym, a mianowicie: 45% ogółu ludzkości, 33% obszarów lądowych, ponad 35% wartości ŚPB, wartość obrotów handlowych w ramach Organizacji = 678 mld USD rocznie, na terenach BRICS Plus znajduje się 72% światowych zasobów rud metali ziem rzadkich i 75% rudy magnezu; wkład poszczególnych państw członkowskich do łącznego PKB Organizacji (ponad 30 bln USD) wynosi: Chiny – 70%, Indie – 13%, Rosja – 8%, Brazylia – 7%, RPA – 2%. Już 95% obrotów w handlu zagranicznym Rosji z partnerami BRICS-owskimi rozliczanych było wówczas w walutach narodowych. W ramach BRICS Plus powstało ponad 2.500 specjalnych stref ekonomicznych i pomyślnie rozwija się współpraca w ramach Inicjatywy Pasa i Szlaku.

Gwoli merytorycznej ciągłości analizy przypominam, że w dniach od 22 do 24.10.2024 r. odbyła się w Kazaniu (stolica Tatarstanu, w środkowej Rosji) XVI Konferencja „na szczycie” BRICS Plus z udziałem już wszystkich 9 członków rzeczywistych tej Organizacji, 6 organizacji międzynarodowych oraz 32 przywódców zaproszonych państw z całego świata, spośród których 15 krajów złożyło już wówczas formalne wnioski o członkostwo. W sumie, w analizowanej Konferencji brało udział 5.255 uczestników, ministrów, doradców, ekspertów i in. Była to zarazem bezprecedensowa pierwsza Konferencja na szczycie z pełnym udziałem przywódców nowych (od 01.01.2024.) państw członkowskich. Tak rozpoczął się jakościowo bezprecedensowy etap w rozwoju BRICS Plus. Do Kazania przybył także Antonio Guterres, Sekretarz Generalny ONZ. Deklaracja końcowa Konferencji została przekazana Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Pod każdym względem owa Konferencja była więc unikalnym wydarzeniem w historii omawianej Organizacji. Jej znaczenie określiła dobitnie Pani Walentyna Matwiejenko, Marszałek Rady Najwyższej Federacji Rosyjskiej, stwierdzając: „nie wybory w USA, lecz ww. Konferencja BRICS Plus określiła przebieg przyszłego rozwoju ludzkości” (w wywiadzie dla agencji TASS, z dnia 19.10.2024.).

Bez wątpienia, dorobek Konferencji w New Delhi stanowić będzie innowacyjną, merytoryczną oraz polityczną ciągłość obrad i Deklaracji z Kazania. Motto Konferencji w Kazaniu zostało określone następująco: „Umacnianie multilateralizmu (wielobiegunowości) dla dobra zrównoważonego rozwoju i bezpieczeństwa świata”. Prezydent ChRL J.E. Pan Xi Jinping powiedział wprost: „zbudujemy nowy gmach świata poprzez dodawanie cegły do cegły” (brick by brick) – to analogia i aluzja do nazwy BRICS. Na początku nasza Organizacja wyglądała jak pięć palców u jednej dłoni. A od teraz ta dłoń stanie się jeszcze mocniejsza”. W czołówce ważnych elementów i zadań jakościowych wymienić należy następujące kwestie: utrwalanie pokoju i bezpieczeństwa, efektywny rozwój oraz rozszerzanie i doskonalenie współpracy o wysokiej jakości w ramach BRICS Plus, demokratyzacja stosunków międzynarodowych, realizowanie zasad harmonii, a także pokojowego współistnienia pomiędzy cywilizacjami, efektywne, nowatorskie oraz kompleksowe budowanie świata wielobiegunowego, usprawnianie globalizacji gospodarczej oraz uniknięcie nowego kryzysu, np. wskutek wzrostu zadłużenia (nota bene: w końcu października 2024 r. MFW podał, że łączny dług publiczny – państwowy świata przekroczył już wówczas 100 bln USD, co stanowi groźną „bombę zegarową z opóźnionym zapłonem”).

BRICS-owi Plus nie chodzi bynajmniej o obalanie istniejącego ładu światowego, lecz o jego zreformowanie i unowocześnienie oraz o kreowanie „nowej rzeczywistości”, o umacnianie solidarności i współpracy BRICS Plus z tzw. Globalnym Południem oraz pomiędzy państwami wchodzącymi w skład tegoż Południa; chodzi też o łagodzenie konsekwencji zmian klimatycznych oraz ich bardzo groźnych skutków dla wszystkich, o bezpieczeństwo żywnościowe i energetyczne, o likwidowanie ubóstwa, o zreformowanie ONZ (np. Indie, Brazylia i Republika Południowej Afryki powinny nieuchronnie stać się stałymi członkami Rady Bezpieczeństwa ONZ), o usprawnienie międzynarodowego systemu finansowego (de-dolaryzacja), o usunięcie pozostałości po konferencji w Bretton Woods etc.

Spośród ważnych przemówień przywódców państw BRICS Plus w Kazaniu, dla celów komparatywnych, wybieram tylko trzy, które wytyczają drogę, jaką Organizacja podąży dalej na Konferencji w New Delhi. I tak, Indie, Premier Narendra Modi stwierdził: działalność BRICS Plus powinna być zorientowana ku rozwiązywaniu problemów globalnych i ku zaspokajaniu potrzeb obywateli Ziemi („people centric approach”). W tym celu należy eliminować podziały na linii Południe – Północ i Wschód – Zachód. Priorytetowe potrzeby występują we wszystkich krajach jak np.: wzrost inflacji, bezpieczeństwo żywnościowe, energetyczne, zdrowotne, klimatyczne oraz zaopatrzenie w wodę. Do tego należy dodać umacnianie bezpieczeństwa w takich branżach jak poważne nowoczesne wyzwania np.: ataki cybernetyczne, dezinformacja, sztuczna inteligencja i in. BRICS Plus może odegrać pozytywną rolę w rozwiązywaniu tych problemów i wykazywać, że nie jest Organizacją kreującą podziały, lecz że działa w interesie całej ludzkości. W tym celu należy stosować metody dialogu i dyplomacji, a nie wojny, czy przemocy. Trzeba także zwalczać terroryzm i eliminować źródła jego finansowania. W tej mierze nie może być żadnych dwuznaczności i „podwójnych standardów” („double standards”).

Szczególnej troski wymaga też opanowanie i powstrzymanie postępującej radykalizacji młodzieży w wielu krajach świata. Ponadto, Indie popierają wprowadzenie nowej kategorii krajów partnerskich BRICS Plus oraz jej urzeczywistnienie na drodze konsensusu pomiędzy stałymi członkami naszej Organizacji. Trzeba wykazywać dobitnie, że nie zamierza ona zastępować istniejących instytucji międzynarodowych, lecz że wymaga ona jedynie ich zreformowania stosownie do licznych współczesnych potrzeb i możliwości rozwojowych oraz odpowiedniego uwzględnienia interesów i wymagań Globalnego Południa. W szczególności Indie zamierzają doskonalić współpracę z BRICS Plus i popierać wysiłki zmierzające do integracji finansowej w ramach tej Organizacji oraz eksponują rosnącą rolę Nowego Banku Rozwoju (New Development Bank) (nota bene: finansuje on, za sumę 43 mld USD, realizację 139 inwestycji infrastrukturalnych i rozwojowych na całym świecie). Na zakończenie Narendra Modi złożył najlepsze życzenia powodzenia władzom Brazylii – Przewodniczącemu rotacyjnemu BRICS Plus w roku 2025.

Z kolei, Chiny, Prezydent Xi Jinping odegrał, jak zwykle, bardzo ważną rolę na Konferencji w Kazaniu pod względem politycznym, merytorycznym i programowym. Przywódca chiński wygłosił wiele zasadniczych przemówień, odbył liczne spotkania i przedstawił kilka istotnych propozycji makro na przyszłość. W wyniku rozmów Xi Jinpinga z Narendrą Modim uregulowane zostały skomplikowane kwestie graniczne pomiędzy obydwoma największymi mocarstwami świata – Chinami i Indiami. W swym przemówieniu na pierwszej sesji plenarnej Prezydent Xi ocenił, że rozszerzenie BRICS Plus stanowi poważny krok milowy naprzód w rozwoju tej Organizacji oraz w ewolucji wydarzeń na arenie międzynarodowej. Kardynalnym elementem tego procesu jest ustanowienie kategorii krajów partnerskich BRICS Plus. Obecnie bardzo ważne znaczenie ma właściwe wykorzystanie owego dorobku i utrzymanie odpowiedniego tempa rozwoju BRICS Plus. „Powinniśmy bazować na poważnych dokonaniach tej przełomowej Konferencji na szczycie, aby działać po nowemu i kroczyć naprzód jako jeden mąż. Bowiem główna współczesna alternatywa jest następująca: czy zdołamy uchronić świat przed nieładem i chaosem, czy też powrócimy na drogę pokoju i rozwoju?”

Dlatego też, wspólnym wysiłkiem powinniśmy budować BRICS Plus jako wiodący kanał umacniania solidarności i rozwijania współpracy pomiędzy krajami Globalnego Południa oraz jako awangardową siłę w zakresie wdrażania reform w systemie zarządzania sprawami światowymi. W tym celu Prezydent Xi Jinping określił kilka kardynalnych i ważnych zadań makro do zrealizowania w działalności Organizacji. A mianowicie:

1. Obrona (zapewnienie) pokoju i wspólnego bezpieczeństwa poczynając od BRICS Plus, a następnie rozszerzenie tych wymagań w skali uniwersalnej. Należy kierować się przy tym czterema zasadami: – unikanie ekspansji na polach bitewnych; – nieeskalowanie wrogich poczynań; – niepodsycanie ognia (płomieni) konfliktów; – dążenie do rychłego złagodzenia (deeskalacji) sytuacji. Szczególnie pilne jest wstrzymanie działań bojowych (zawieszenie broni) oraz zaprzestanie mordowania ludzi. Niezbędne jest także kompleksowe, sprawiedliwe oraz trwałe uregulowanie kwestii palestyńskiej.

2. Ważnym zadaniem BRICS Plus jest stymulowanie innowacji oraz rozwoju i tworzenia potencjałów wytwórczych o wysokiej jakości. ChRL deklaruje gotowość do innowacyjnej współpracy tego rodzaju ze wszystkimi państwami członkowskimi BRICS Plus, szczególnie w takich dziedzinach jak: sztuczna inteligencja, badanie zasobów na dnie mórz i oceanów, specjalne strefy ekonomiczne, cyfrowe metody utrzymania ekosystemów itp.

3. BRICS Plus powinien traktować zielony rozwój jako podstawową metodę zrównoważonego rozwoju oraz przeobrażeń zmierzających do redukowania zużycia paliwa węglowego. „Zieleń jest kolorem naszych czasów” – stwierdził Prezydent Xi. Właśnie z myślą o tym Chiny rozwijają produkcję samochodów o napędzie elektrycznym, baterii litowych, sprzętu fotowoltaicznego itp. oraz deklarują gotowość do współpracy ze swoimi partnerami w zakresie zielonych branż przemysłowych, czystej energii i zielonego kopalnictwa.

4. BRICS Plus – opowiadający się za ideałami i normami sprawiedliwości w stosunkach międzynarodowych – powinien nadal umacniać swą pozycję w czołówce niezbędnego nowatorskiego reformowania systemu zarządzania sprawami światowymi. Tymczasem jednak na świecie następują głębokie przemiany, ale ów przestarzały system wlecze się z tyłu. Chiny od dawna opowiadają się za multilateralizmem (wielobiegunowością) nowego ładu światowego, który może powstać z zastosowaniem metody pogłębionych konsultacji, wnoszenia wspólnego wkładu do tego dzieła oraz czerpania wspólnych korzyści z tego tytułu. Reformowanie omawianego systemu zarządzania powinno dokonywać się z poszanowaniem zasad uczciwości, sprawiedliwości, otwartości i kompleksowości oraz zwiększenia roli krajów rozwijających się w zarządzaniu sprawami światowymi. Szczególnie pilne jest obecnie nowoczesne zreformowanie międzynarodowego systemu finansowego. Uwzględniając wzrost znaczenia Globalnego Południa, powinniśmy udzielić korzystnej odpowiedzi na wezwania różnych krajów ws. przystąpienia do BRICS Plus. Celowi temu służy właśnie ustanowienie statusu (mechanizmu) państwa partnerskiego, stwierdził Prezydent ChRL.

5. Jako zwolennik harmonijnego współistnienia pomiędzy wszystkimi cywilizacjami, BRICS Plus ma szczególną rolę do odegrania w zakresie rozwijania współpracy w takich dziedzinach jak: oświata, sport, sztuka i in. Rzecz w tym, aby różne kultury oddziaływały na siebie w sposób inspirujący i rozświetlały dalszy szlak w działalności Organizacji. Prezydent Xi Jinping wyraził też zadowolenie z powodu urzeczywistnienia swej propozycji, zgłoszonej w roku ubiegłym, w sprawie współpracy w dziedzinie oświaty cyfrowej. W ślad za tym, w ciągu następnych 5 lat, Chiny utworzą 10 ośrodków szkoleniowych w państwach należących do BRICS Plus oraz, tamże, lokalne ośrodki szkoleniowe dla 1.000 pracowników oświaty, nauczycieli i uczniów. (Nota bene: nie ulega wątpliwości, że ww. propozycje programowe Prezydenta Xi Jinpinga są adekwatne do wymagań i do potrzeb naszych czasów oraz przyczynią się do ukierunkowania i do stymulowania innowacyjnej działalności Organizacji).

Gość specjalny: J.E. Pan Antonio Guterres, Sekretarz Generalny ONZ podkreślił na wstępie, że BRICS Plus, jako organizacja międzyrządowa („intergovernmental organization”), może odgrywać coraz większą i skuteczniejszą rolę w umacnianiu wielobiegunowości z korzyścią dla rozwoju bezpieczeństwa globalnego. Może też przyczyniać się do tworzenia bardziej zrównoważonego systemu finansowego, który jest przestarzały, nieefektywny i niesprawiedliwy; BRICS Plus może też stymulować poczynania w sprawach klimatycznych, ułatwiać dostęp do zdobyczy technologicznych oraz przyczyniać się do przywrócenia pokoju, szczególnie w Strefie Gazy, w Libanie i in. Poczynania Rady Bezpieczeństwa ONZ powinny być efektywniejsze, zwłaszcza jeśli chodzi o przywrócenie pokoju w Strefie Gazy, uwolnienie zakładników, zrealizowanie formuły dwóch państw (palestyńskiego i izraelskiego) oraz o zapewnienie pokoju na Ukrainie, w Sudanie itp. Ludzkość stanowi jedną wielką rodzinę człowieczą, która powinna sprostać wyzwaniom globalnym, jak np. konfliktom, zmianom klimatycznym, istniejącym dysproporcjom, ubóstwu, niedożywieniu, kryzysowi zadłużenia i in. ONZ uchwaliła niedawno Pakt Przyszłości, w realizacji którego BRICS Plus może odegrać znaczącą rolę. Udział Antonio Guterresa w XVI Konferencji i jego przemówienie na sesji w szerokim formacie (tzn. w gronie wszystkich uczestników) miały swoją wymowę i odbiły się szerokim echem w świecie, jako wyraz uznania dla rosnącego znaczenia BRICS Plus. (Po wyjeździe z Kazania, A. Guterres zamierzał udać się do Kijowa, ale Prezydent Wołodymyr Zełenski uznał jego wizytę za niepożądaną). Ot co?!

Deklaracja Konferencji w Kazaniu – Kazan BRICS Declaration jest bardzo ważnym i kluczowym dokumentem stanowiącym uogólnienie oraz syntezę obrad, analizę sytuacji wewnętrznej i globalnego otoczenia BRICS Plus, a także założenia programowe na przyszłość. Ze zrozumiałych względów, poniżej przedstawiam jedynie najważniejsze treści tego dokumentu, odsyłając zainteresowanych Czytelników do załącznika (w wersji angielskiej), który zawiera pełny tekst Deklaracji [4]. Składa się ona z 4 części i ze 134 punktów monotematycznych. Generalny tytuł Deklaracji został sformułowany następująco: „Umacnianie multilateralizmu (wielobiegunowości) celem sprawiedliwego rozwoju i bezpieczeństwa globalnego”. Tytuł ten można uznać jako sedno Konferencji w Kazaniu. Podaję poniżej orientacyjnie nazwy poszczególnych części dla zachęty i dla zainteresowania Szanownych Czytelników kluczowymi treściami tych części odzwierciedlającymi syntetycznie przebieg i przedmiot Konferencji: Część I: „Umacnianie multilateralizmu (wielobiegunowości) na rzecz bardziej sprawiedliwego i demokratycznego ładu światowego”; Część II: „Rozwijanie współpracy dla dobra stabilności i bezpieczeństwa globalnego i regionalnego”; Część III: „Rozszerzanie współpracy gospodarczej i finansowej na rzecz sprawiedliwego rozwoju globalnego”; Część IV: „Konsolidowanie wymiany społecznej (międzyludzkiej, people-to-people exchanges)”.

A oto najważniejsze treści Deklaracji wybrane w sposób nieco subiektywny, za co z góry przepraszam: BRICS Plus będzie nadal występował w obronie praw człowieka i fundamentalnych swobód obywatelskich. Będzie też zwalczał rasizm, ksenofobię, nietolerancję, dyskryminację, nienawiść i neonazizm oraz przeciwstawiał się konfliktom zbrojnym na świecie. Powinny być one regulowane w sposób pokojowy, metodami dyplomatycznymi i mediacyjnymi. Będzie też szerzył normy tolerancji, pokojowego współistnienia i praw człowieka. BRICS Plus jest głęboko zatroskany zwłaszcza konfliktami na Bliskim Wschodzie, eskalacją przemocy, cierpieniami ludzkimi, okupacją terenów palestyńskich w wyniku izraelskiej ofensywy wojskowej. W tej sytuacji kwestią nader pilną jest ustanowienie niezwłocznego oraz całościowego zawieszenia broni, bezwarunkowe uwolnienie zakładników z obydwu stron itp.

W Deklaracji zawarte jest „potępienie w stosunku do izraelskich ataków skierowanych przeciwko operacjom humanitarnym” oraz poparcie dla postępowania RPA na drodze prawnej (sądowej) przeciwko Izraelowi. „Palestyna powinna być pełnoprawnym państwem członkowskim ONZ”. W Deklaracji wyrażono też sprzeciw wobec izraelskich ataków na Liban i pogwałcania integralności terytorialnej Syrii. Jeśli zaś chodzi o Ukrainę, to BRICS Plus wyraża poparcie dla wysiłków zmierzających do pokojowego uregulowania tego konfliktu metodami dialogu i dyplomacji. W przypadku konfliktów na gruncie Afryki, to należy kierować się zasadą, że „problemy afrykańskie powinny być regulowane przy pomocy rozwiązań afrykańskich”. Pilną sprawą jest również pokojowe uregulowanie sytuacji w Afganistanie i zwalczanie terroryzmu.

BRICS Plus popiera wysiłki zmierzające do nierozprzestrzeniania zbrojeń i do rozbrojenia oraz do nieumieszczania broni w przestrzeni kosmicznej, a także potępia rozsiewanie dezinformacji, korupcję oraz zorganizowaną przestępczość transgraniczną. Sprawą o fundamentalnym znaczeniu jest konieczność zreformowania istniejącego systemu finansowego na świecie, uregulowanie kwestii jego rosnącego zadłużenia, jak też długów poszczególnych krajów. Należy korzystać z walut narodowych w ramach BRICS Plus przy regulowaniu płatności i rozliczeń związanych z transakcjami gospodarczymi, finansowymi, inwestycyjnymi i handlowymi między państwami członkowskimi Organizacji. Konieczne jest też odrestaurowanie łańcuchów dostaw porozrywanych w wyniku zjawisk kryzysowych różnego rodzaju. Normalizacja tych łańcuchów ma duże znaczenie dla stymulowania zrównoważonego rozwoju poszczególnych państw i całego świata.

W Deklaracji wyeksponowano, w szczególności, znaczenie, jakie BRICS Plus przywiązuje do obecnych szybkich przemian technologicznych oraz ich konsekwencji, do sztucznej inteligencji, do zwalczania protekcjonizmu, do rozwoju energetyki i sieci transportowych, do badań oceanograficznych i do rozwoju turystyki; a także do uregulowania problemów podatkowych, do współdziałania w profilaktyce oraz w likwidowaniu konsekwencji klęsk żywiołowych, w ochronie zdrowia i zwalczania pandemii itp. W tym kontekście w Deklaracji znalazły się słowa poparcia BRICS Plus dla WHO (Światowej Organizacji Zdrowia). Wyeksponowano również konieczność doskonalenia innowacyjnej współpracy naukowo-technicznej i oświatowej. Zaś specjalną uwagę zwrócono na rozwijanie międzynarodowej wymiany społecznej (sławetne people-to-people exchanges), ze szczególnym uwzględnieniem kontaktów międzyparlamentarnych, międzypartyjnych, młodzieżowych, kobiecych, sportowych i in. W Deklaracji wyrażono serdeczne podziękowanie gospodarzom rosyjskim i zapowiedziano, że XVII Konferencja na szczycie BRICS Plus odbędzie się w roku 2025 w Brazylii, naturalnie, pod ww. rotacyjnym przewodem brazylijskim.

Zakończenie i wnioski:

W świetle powyższej faktografii i analizy dokładnie widać, że XVI Konferencja na szczycie BRICS Plus w Kazaniu oznaczała kardynalną jakościową zmianę modernizacyjną tej Organizacji. To zmiana dwojakiego rodzaju: wewnętrzna dotycząca adaptacji do współczesnych uwarunkowań w krajach członkowskich i partnerskich oraz zewnętrzna o charakterze globalnym. W jej wyniku umocniła się bardzo poważnie rola, pozycja, a także funkcja Organizacji na arenie międzynarodowej oraz określone zostały precyzyjnie jej zadania w sferze rozwoju, pokoju, bezpieczeństwa oraz budowania lepszej przyszłości dla całego świata. Nie ma drugiej analogicznej organizacji, czy instytucji na Ziemi porównywalnej do BRICS Plus i do jej partnerów. Organizacja wyrwała się zdecydowanie, racjonalnie, efektywnie i odważnie z zaklętego kręgu impotencji powojennych oraz zimnowojennych wśród instytucji międzynarodowych wywodzących się z okresu bezpośrednio powojennego (po II wojnie światowej) i zimnowojennego. BRICS Plus wykazał, że może być inaczej, że jego nowatorski program i potężne możliwości działania są zdolne „czynić cuda” dla dobra wszystkich ludzi na Ziemi. Ww. dwojakość dotyczy także sfery funkcjonowania BRICS Plus: najpierw trzeba odrobić zaległości z przeszłości, a następnie budować nową lepszą, gruntownie unowocześnioną i wspólną rzeczywistość dla wszystkich.

W obradach konferencyjnych, w przemówieniach przywódców i delegatów oraz w Deklaracji końcowej określono ogrom zadań do wykonania i spraw do załatwienia, aby naprawa zaniedbań i długofalowe cele strategiczne zostały pomyślnie zrealizowane. Z naszą Ziemią jest trochę tak jak ze starym pałacem gotyckim popadającym w ruinę. Można go uratować, zmodernizować i odnowić przy pomocy odpowiednich projektów, starań, nakładów i – co najważniejsze – odpowiedniej woli politycznej. BRICS Plus i jej partnerzy dysponują takimi instrumentami naprawczymi – bowiem wiedzą, co i jak robić, żeby zrealizować postanowienia zapisane w dokumentach analitycznych i programowych. Jest w nich bardzo wiele priorytetowych zadań i celów, ale w tym opracowaniu pozwalam sobie wymienić przykładowo tylko kilka tzw. super priorytetów makro wśród mnogości pozostałych również ważnych priorytetów.

Oto one: – skojarzenie pokoju i bezpieczeństwa z rozwojem i ze współpracą międzynarodową; – doskonalenie kontaktów BRICS Plus z EMDC (= Emerging Markets & Developing Countries, czyli rynki wschodzące i kraje rozwijające się). Dobitnym tego świadectwem jest fakt, że kategorie Global South i Global East przewijały się złotą nicią w licznych wypowiedziach i w dokumentacji konferencyjnej; – umiarkowane i racjonalne rozszerzanie BRICS Plus, aby nadmierna ilość nie zaszkodziła niezbędnej jakości; – ulepszenie systemu decydowania i zarządzania sprawami globalnymi ze zwiększeniem udziału EMDC szczególnie z Afryki; – zrezygnowanie ze stosowania środków przymusu i przemocy w stosunkach międzynarodowych, sankcji, szantażu, terroru oraz innych metod patologicznych; – zapewnienie globalnego bezpieczeństwa finansowego oraz zreformowanie i unowocześnienie instytucji powstałych w wyniku porozumień z Bretton Woods; – wprowadzenie własnej waluty BRICS-owskiej + de-dolaryzacja oraz wiele innych priorytetów programowych.

Powyższa analiza dorobku przełomowego XVI szczytu BRICS Plus w Kazaniu prowadzi do wniosku, że na XVIII szczycie w New Delhi można będzie określić, w jakim stopniu postanowienia i założenia programowe przyjęte na XVI szczycie zostały (lub nie zostały jeszcze) zrealizowane. W New Delhi, o czym też postaram się napisać, można będzie podjąć stosowne decyzje stanowiące wzbogacenie dorobku z Kazania oraz dostosowanie uchwał programowych z obydwu szczytów do współczesnych coraz trudniejszych i bardziej skomplikowanych realiów globalnych, kontynentalnych, regionalnych i krajowych. W New Delhi mogą pojawić się również nowe postanowienia dotyczące obecnej pozycji, reformowania, modernizacji oraz funkcjonowania, roli i rozwoju samej Organizacji BRICS Plus w szybko zmieniającym i komplikującym się otoczeniu globalnym.

W 2027 roku XIX Konferencja na szczycie odbędzie się w ChRL, prawdopodobnie w Pekinie. Brak jeszcze ostatecznych decyzji w sprawie jej miejsca i terminu. Ale już dziś wiadomo, że ta Konferencja stanowić będzie niezwykle ważny jakościowy i modernizacyjny krok naprzód w całej ewolucji BRICS Plus. Bowiem ta Organizacja i cały świat spodziewa się kolejnych innowacyjnych propozycji programowych ze strony Prezydenta Xi Jinpinga. W ostatnim czasie Pan Prezydent Xi wypowiadał się wielokrotnie na tematy doskonalenia współpracy i koordynacji w ramach BRICS Plus oraz zwiększania jej roli w reformowaniu i w rozwiązywaniu spraw globalnych. A są to sprawy o priorytetowym znaczeniu dla wszystkich; np.: BRICS Plus jako czynnik stabilizacyjny dla pokoju, wspólne bezpieczeństwo, ożywienie rozwoju, harmonia pomiędzy cywilizacjami, doskonalenie współpracy w ramach Global South, łagodzenie oraz pokojowe rozwiązywanie konfliktów, wielobiegunowość oraz sprawiedliwość w stosunkach międzynarodowych, realizacja postanowień inicjatywy ws. zarządzania sprawami globalnymi w duchu tolerancji, jedności, nieingerencji w sprawy wewnętrzne i wzajemnie korzystnej współpracy etc. Bez wątpienia, kolejne Konferencje na szczycie w New Delhi i w Pekinie przyczynią się do modernizacji i do usprawnienia działalności BRICS Plus na forum wewnętrznym i globalnym; w wyniku czego Organizacja pozytywnie zmieni zasadniczo swój charakter – od dotychczasowej płaszczyzny konsultatywnej do decydującej siły w świecie wielobiegunowym. Dla realizacji tych celów: innowacyjny program jest, wola polityczna jest, instrumenty wykonawcze oraz niezbędne środki są; pozostaje więc życzyć BRICS-owi Plus oraz jego promotorom i partnerom powodzenia w realizacji wytyczonych szczytnych celów o znaczeniu długofalowym tak bardzo potrzebnych wszystkim ludziom na Ziemi, celów o wybitnie humanistycznym, nowatorskim i regeneracyjnym charakterze.

Załączniki:

[1]. EAM Address during the Launch of BRICS India 2026 Logo, Theme and Website; (Nota bene: por. strona internetowa EAM = External Affairs Minister, Minister Spraw Zagranicznych);

[2]. Logo XVIII Konferencji na szczycie BRICS Plus; (z Internetu);

[3]. Por. link: Launch of BRICS India 2026 Logo, Theme and Website by the External Affairs Minister; (synteza medialna wypowiedzi Pana Ministra);

[4]. Full text of: the XVI BRICS Summit, Kazan Declaration, 23 October 2024. (z Internetu).

Artykuł Przed XVIII konferencją na szczycie BRICS Plus pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

W tym kontekście rola Polski w sprawach europejskich stale rośnie, a jej znaczenie w relacjach Chiny–Europa nabiera nowego wymiaru. Gospodarki obu krajów utrzymują stabilny wzrost, a Chiny i Polska od lat pozostają dla siebie ważnymi partnerami handlowymi w swoich regionach. Jako kluczowy uczestnik społeczności międzynarodowej, Chiny przywiązują dużą wagę do pozycji Polski w Europie i na świecie, postrzegając relacje chińsko-polskie jako istotny filar stosunków z całą Europą. Wspólne inicjatywy dwustronne i współpraca w mechanizmach multilateralnych sprawiają, że partnerstwo chińsko-polskie stało się jednym z najbardziej dynamicznych i konstruktywnych w polityce zagranicznej Pekinu.

Przyjaźń między oboma narodami ma długą historię i solidne podstawy. Już w latach 50. XX wieku oba rządy wspólnie założyły w Szanghaju Chińsko-Polskie Towarzystwo Okrętowe S.A. (Chipolbrok) – pierwsze chińsko-zagraniczne przedsiębiorstwo typu joint venture w historii nowożytnych Chin. To przedsięwzięcie stało się symbolem trwałej przyjaźni i zaufania, a także początkiem bogatego doświadczenia w wymianie gospodarczej. Wraz z rozwojem Inicjatywy Pasa i Szlaku Polska – jako jedno z pierwszych państw europejskich, które podpisały dokumenty współpracy – aktywnie uczestniczy w projektach łączności i współpracy przemysłowej, stając się ważnym węzłem logistycznym łączącym Chiny z Europą. Terminal kolejowy w Małaszewiczach, położony przy wschodniej granicy Polski, stał się „sercem” handlu lądowego między Azją a Europą. Około 90 proc. pociągów towarowych Chiny–Europa przejeżdża przez Polskę lub tu dociera, a niemal wszystkie chińskie składy wjeżdżają do Unii Europejskiej właśnie przez Małaszewicze. W efekcie strategiczne znaczenie Polski na euroazjatyckim szlaku handlowym nieustannie rośnie, a współpraca logistyczna staje się kluczowym elementem stabilności globalnych łańcuchów dostaw – przykładem praktycznego wkładu obu państw w budowę bardziej otwartego i inkluzywnego systemu globalnego zarządzania.

Od momentu nawiązania stosunków dyplomatycznych 76 lat temu, relacje chińsko-polskie konsekwentnie się pogłębiają. W 2024 roku przywódcy obu krajów w Pekinie podpisali „Plan działania na rzecz wzmocnienia kompleksowego partnerstwa strategicznego między Chińską Republiką Ludową a Rzecząpospolitą Polską (2024–2027)”, który wyznacza nowe kierunki współpracy. Dokument ten wskazuje cztery priorytety: handel i inwestycje, łączność, rozwój technologiczny i ekologiczny oraz wymianę kulturalną, odzwierciedlając wspólne zainteresowanie reformą globalnego systemu zarządzania. W 2025 roku, podczas czwartego posiedzenia Międzyrządowego Komitetu ds. Współpracy w Warszawie, współprzewodniczonego przez ministra spraw zagranicznych Chin Wang Yi oraz wicepremiera i ministra spraw zagranicznych Polski Radosława Sikorskiego, obie strony potwierdziły gotowość do dalszego pogłębiania mechanizmów współpracy, koordynacji polityk i dialogu w kluczowych dziedzinach – zwłaszcza w kontekście transformacji ekologicznej i zarządzania klimatycznego. Spotkanie to stanowiło istotny krok ku dalszej instytucjonalizacji współpracy oraz ważną platformę strategicznej komunikacji w sprawie reformy globalnego systemu zarządzania.

Podczas polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w pierwszej połowie 2025 roku Warszawa aktywnie promowała reformę polityki wizowej i rynku farmaceutycznego, wdrożyła program „SAFE” i przygotowała plan działań w zakresie cyberbezpieczeństwa. Inicjatywy te potwierdzają rosnącą rolę Polski jako kreatora polityki wewnątrz UE, a jednocześnie nadają współpracy z Chinami nowy wymiar instytucjonalny. Program „Bezpieczna i konkurencyjna Europa”, kładący nacisk na zwiększenie strategicznej autonomii i zdolności Unii do aktywnego uczestnictwa w globalnym zarządzaniu, w dużej mierze współbrzmi z chińską koncepcją globalnego ładu opartą na zasadach konsultacji, współtworzenia i współdzielenia. Polska, jako państwo o pragmatycznym podejściu do relacji z Chinami, pełni rolę pomostu w relacjach UE–Chiny, umożliwiając płynniejsze przenikanie chińskich koncepcji reformy globalnego zarządzania do europejskiej debaty politycznej. Dzięki temu Warszawa staje się ważnym ogniwem w procesie kształtowania bardziej racjonalnego, partnerskiego podejścia Unii Europejskiej do Chin.

W ostatnich latach współpraca chińsko-polska nabrała nowej dynamiki i wielowymiarowości. W sferze gospodarki i inwestycji widoczny jest znaczący postęp w dziedzinach energii odnawialnej, przemysłu, logistyki, biotechnologii i komunikacji cyfrowej. Polska jest dziś największym partnerem handlowym Chin w Europie Środkowo-Wschodniej, a wartość handlu dwustronnego w 2025 roku sięgnęła 48,69 mld dolarów amerykańskich, co oznacza wzrost o 8,3 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Rosnąca wymiana handlowa stwarza solidne podstawy dla chińskich przedsiębiorstw rozwijających działalność w Polsce i na całym kontynencie. Współpraca w sektorze elektromobilności i zielonej energii otwiera nowe perspektywy – Polska, jako drugi największy na świecie producent baterii litowo-jonowych i największy pracodawca w unijnym sektorze czystej energii, stanowi naturalnego partnera dla Chin w procesie transformacji energetycznej i przemysłowej. Przykładem owocnej współpracy infrastrukturalnej jest zakończony w 2025 roku projekt modernizacji linii kolejowej E75, realizowany przez China Power Construction, który połączył kraje bałtyckie z centrum Europy, skracając czas przejazdu z Białegostoku do Warszawy do mniej niż dwóch godzin. Takie projekty nie tylko sprzyjają modernizacji i zielonej transformacji, lecz także stanowią przykład praktycznej współpracy w duchu globalnego zarządzania opartego na zrównoważonym rozwoju.

Szczególne znaczenie ma także współpraca lokalna. Wraz z pogłębianiem otwartości Chin coraz większą rolę odgrywają samorządy, które aktywnie uczestniczą w projektach międzynarodowych. Partnerstwa miast, współpraca regionalna i wymiana kulturalna nadają nowy wymiar relacjom dwustronnym. Współpraca Chengdu i Łodzi stała się symbolem lokalnej współpracy w ramach Inicjatywy Pasa i Szlaku. Stabilne funkcjonowanie pociągu „Chang’an” umocniło pozycję Xi’anu jako węzła łączącego Azję z Europą, sprzyjając rozwojowi regionalnemu i integracji gospodarczej. Z kolei Ningbo, organizując międzynarodowe wydarzenia i rozwijając strefę współpracy gospodarczej Chiny–Europa Środkowo-Wschodnia, pogłębia współpracę z Polską i innymi krajami regionu. Mechanizmy spotkań władz lokalnych, fora gubernatorów i partnerstwa miast bliźniaczych tworzą trwałe podstawy instytucjonalne tej współpracy.

Z perspektywy globalnego zarządzania znaczenie relacji chińsko-polskich wykracza daleko poza wymiar bilateralny. Oba kraje opowiadają się za systemem międzynarodowym z ONZ w centrum, podkreślając znaczenie prawa międzynarodowego w rozwiązywaniu globalnych problemów. W obliczu tendencji jednostronnych i konfrontacyjnych Chiny i Polska konsekwentnie bronią wartości multilateralizmu oraz wspierają otwarte, niedyskryminujące mechanizmy współpracy międzynarodowej. We wrześniu 2025 roku prezydent Polski Nawrocki spotkał się w Warszawie z ministrem spraw zagranicznych Chin Wang Yi, deklarując gotowość do dalszego pogłębiania relacji i wspólnego działania na rzecz pokoju i bezpieczeństwa światowego. Polska z uznaniem odnosi się do chińskich inicjatyw w zakresie globalnego zarządzania i dąży do zacieśnienia współpracy gospodarczej i kulturalnej. Tak szeroki konsensus polityczny i instytucjonalny potwierdza dojrzałość obu stron oraz wskazuje praktyczną ścieżkę wspólnego reagowania na globalne wyzwania.

W obliczu nierównomiernej odbudowy gospodarki światowej i rosnącej fragmentacji geopolitycznej Chiny i Polska konsekwentnie kierują się zasadą wzajemnych korzyści i zrównoważonego rozwoju, wnosząc do niepewnego świata element stabilności i przewidywalności. Projekty i platformy współpracy w ramach Inicjatywy Pasa i Szlaku nie tylko pogłębiają relacje dwustronne, lecz także dostarczają światu przykładów bardziej inkluzywnego i zrównoważonego modelu globalnego zarządzania. W przyszłości oba kraje mają szerokie możliwości współdziałania na rzecz reformy i doskonalenia globalnych mechanizmów. Wspólne działania w obszarach zielonego rozwoju, cyfrowego zarządzania czy bezpieczeństwa żywnościowego mogą przyczynić się do dostarczania nowych globalnych dóbr publicznych i wzmacniania wielostronnego porządku.

Wszechstronne partnerstwo strategiczne między Chinami a Polską weszło w drugą dekadę. Jego otwarty i inkluzywny charakter wnosi nową energię do procesu reformy globalnego zarządzania. W ujęciu historycznym współpraca chińsko-polska jest racjonalnym wyborem ponad podziałami geograficznymi i ustrojowymi; w ujęciu współczesnym – odpowiedzią na deficyt globalnego ładu i kryzys zaufania. Chiny i Polska, kierując się dalekowzrocznością i pragmatyzmem, wspólnie wnoszą wkład w stabilność porządku międzynarodowego i zrównoważony rozwój ludzkości. Ich wspólna droga ku reformie globalnego zarządzania z pewnością zapisze nowy rozdział współpracy, wzajemnych korzyści i wspólnego rozwoju.

Gu Hongfei – profesor nadzwyczajny na Wydziale Studiów Regionalnych i Międzynarodowych Guangdong University of Foreign Studies oraz członek Centrum Badań nad Europą Środkowo-Wschodnią działającego przy uczelni.

Tekst został pierwotnie opublikowany 7 listopada 2025 roku. Został ponownie opublikowany za zgodą autora, po wprowadzeniu drobnych aktualizacji danych.

Artykuł Chiny i Polska razem dla reformy i doskonalenia globalnego systemu zarządzania pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Posiedzenie poświęcone pracy banku w drugim półroczu odbyło się 1 sierpnia pod przewodnictwem prezesa PBOC Pana Gongshenga. Władze banku odwołały się do decyzji Komitetu Centralnego KPCh i Rady Państwa oraz ustaleń dotyczących pracy gospodarczej na drugą połowę roku. Nie ogłoszono obniżki stóp procentowych, zmiany poziomu rezerwy obowiązkowej ani nowego programu o określonej wartości.

Według oceny przedstawionej na posiedzeniu chińska gospodarka mierzy się ze zmianami i wyzwaniami w otoczeniu krajowym oraz międzynarodowym. PBOC chce pełniej wykorzystać działające już instrumenty, przygotować dodatkowe rozwiązania, zwiększyć skalę regulacji antycyklicznej, rozszerzać popyt krajowy i poprawiać strukturę podaży.

Płynność ma być dostarczana bankom na krótkie, średnie i długie terminy za pomocą operacji reverse repo, średnioterminowych pożyczek oraz transakcji na rynku obligacji skarbowych. PBOC zwiększył liczbę wariantów jednodniowych operacji reverse repo i zawęził przedział oprocentowania tymczasowych operacji repo i reverse repo w ramach ulepszania mechanizmu kontroli krótkoterminowych stóp procentowych.

Na koniec czerwca wartość finansowania społecznego była o 7,4 proc. wyższa niż rok wcześniej, a podaż pieniądza M2 wzrosła o 8 proc. Bank chce utrzymywać całkowity koszt finansowania na niskim poziomie, ograniczać opłaty pośrednie i zobowiązać instytucje finansowe do czytelnego przedstawiania klientom pełnego kosztu kredytu.

Kredyt nie ma płynąć wszędzie tak samo

Większa część działań PBOC koncentruje się na instrumentach kierowanych do wybranych obszarów gospodarki. W pierwszym półroczu obniżono oprocentowanie strukturalnych narzędzi polityki pieniężnej, zwiększono pule refinansowania dla innowacji technologicznych, modernizacji urządzeń, rolnictwa i małych przedsiębiorstw, a dla sektora prywatnego utworzono oddzielny mechanizm refinansowania.

Kredyty związane z pięcioma głównymi obszarami polityki finansowej wzrosły do końca czerwca o 11 proc., wyraźnie szybciej niż cały portfel kredytowy. Na technologicznym segmencie rynku obligacji wyemitowano już ponad 2,8 bln juanów papierów przeznaczonych na finansowanie innowacji.

Bank połączył także mechanizmy podziału ryzyka dla obligacji emitowanych przez firmy technologiczne i przedsiębiorstwa prywatne. W drugim półroczu zamierza rozwijać rozwiązania zwiększające wiarygodność kredytową prywatnych małych i średnich firm oraz szerzej wykorzystywać wymianę informacji i łączenie danych przy finansowaniu projektów technologicznych.

Osobnym obszarem są zaległości płatnicze między przedsiębiorstwami. PBOC zapowiedział uporządkowanie elektronicznych potwierdzeń należności i ściślejszy nadzór nad platformami przekazującymi informacje z łańcuchów dostaw. Działania mają wspierać rozwiązywanie problemu opóźnionych płatności firm.

Dług lokalnych platform pozostaje na liście ryzyk

PBOC ocenił, że finansowe wsparcie procesu ograniczania ryzyka zadłużenia lokalnych platform przyniosło wyraźne efekty. W drugim półroczu bank chce kontynuować te działania i wspierać rynkowe przekształcanie podmiotów, które władze lokalne wykorzystywały do finansowania inwestycji i infrastruktury.

Nadzór obejmie również rynek obligacji. Bank zamierza monitorować narastanie ryzyka, rozbudować zestaw narzędzi makroostrożnościowych i mocniej egzekwować przepisy wobec uczestników rynku. Utrzymane zostaną dwa instrumenty polityki pieniężnej wspierające rynek kapitałowy, a system gwarantowania depozytów ma skuteczniej wypełniać swoją funkcję. Dalsze działania obejmą ryzyka w wybranych regionach i instytucjach finansowych.

Renminbi ma częściej pracować poza Chinami

Bank zapowiedział utrzymanie elastyczności kursu renminbi i rynkowego mechanizmu jego kształtowania. PBOC chce wzmacniać zarządzanie oczekiwaniami i utrzymać podstawową stabilność kursu na racjonalnym, zrównoważonym poziomie.

W pierwszym półroczu zagraniczni emitenci sprzedali w Chinach obligacje panda o wartości przekraczającej 160 mld juanów. Bank zamierza ułatwić kolejnym instytucjom pozyskiwanie kapitału na chińskim rynku, rozwijać dwukierunkowe otwarcie programu Bond Connect oraz poszerzać zestaw narzędzi do zarządzania płynnością i zabezpieczania ryzyka.

Rozwijany będzie także system transgranicznych płatności w renminbi, współpraca między bankami centralnymi oraz rozliczenia w walutach krajowych. PBOC utworzył instrument repo dla zagranicznych banków centralnych, a w kolejnych miesiącach chce wzmacniać międzynarodową współpracę płatniczą i rozbudowywać transgraniczną infrastrukturę cyfrowego juana. Szanghaj ma zwiększyć możliwości obsługi finansów transgranicznych i rynku offshore, natomiast Hongkong zachować pozycję głównego zagranicznego centrum renminbi.

PBOC rozpoczyna realizację planu na lata 2026–2030

Bank centralny poinformował o przyjęciu własnego planu działań na okres 15. planu pięcioletniego. Równolegle rozwija zastosowania sztucznej inteligencji w finansach, systemy zarządzania danymi oraz zabezpieczenia chroniące sieci i infrastrukturę finansową. Prowadzone są również prace legislacyjne związane z nowelizacją ustawy o Ludowym Banku Chin.

W drugim półroczu zadania mają zejść także na poziom powiatów. Oddziały PBOC otrzymały polecenie poprawy lokalnych usług finansowych oraz monitorowania sposobu, w jaki banki obsługują przedsiębiorstwa i mieszkańców poza największymi miastami. Równolegle bank ma poprawiać jakość obsługi gotówkowej, płatniczej, skarbowej i informacji kredytowej.

Źródło

1. Ludowy Bank Chin — posiedzenie dotyczące pracy w drugim półroczu 2026 roku

Artykuł Ludowy Bank Chin szykuje wsparcie dla technologii i prywatnych firm pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Znaleziska archeologiczne potwierdzają, że instrumenty towarzyszyły mieszkańcom obszaru dzisiejszych Chin na długo przed zjednoczeniem kraju przez dynastię Qin w 221 roku p.n.e. Wykonywano je z kości, kamienia, gliny, drewna i bambusa, a ich formy zmieniały się wraz z rozwojem dworów, obrzędów, teatru i muzyki ludowej.

W późniejszych epokach podstawowymi materiałami stały się drewno, bambus, skóra, jedwab i końskie włosie. Od ich właściwości zależała barwa dźwięku, ale także sposób gry. Jedne instrumenty powstawały z myślą o kameralnych spotkaniach uczonych, inne miały przebijać się przez gwar procesji, widowisk operowych i uroczystości odbywających się na otwartej przestrzeni.

Guqin – instrument uczonych i literatów

Guqin jest siedmiostrunowym instrumentem z rodziny cytr i jedną z najstarszych zachowanych tradycji muzycznych Chin. Jego historia liczy ponad trzy tysiące lat, a ostateczna forma ukształtowała się w starożytności. Dawniej nazywano go po prostu qin, natomiast określenie guqin, czyli „dawny qin”, upowszechniło się później.

Instrument zajmował szczególne miejsce w życiu wykształconych warstw społeczeństwa. Gra na guqinie należała do czterech sztuk, które powinien opanować człowiek uczony, obok kaligrafii, malarstwa i gry strategicznej qi. Muzyka nie była traktowana wyłącznie jako rozrywka. Służyła skupieniu, ćwiczeniu charakteru i porządkowaniu myśli.

Tradycyjne opisy gry wspominają o przygotowaniu miejsca, czystym stroju i zapalaniu kadzidła. Guqin nie był przeznaczony do głośnych występów przed dużą publicznością. Najlepiej brzmiał w niewielkim pomieszczeniu albo w ogrodzie, gdzie słuchacz mógł wychwycić ciche uderzenia strun, flażolety oraz dźwięki powstające podczas przesuwania palców po powierzchni instrumentu.

Budowa guqinu wymagała znajomości drewna, lakierowania i akustyki. Szczególnie cenione egzemplarze powstawały za dynastii Tang i Song. Część instrumentów z tamtych epok przetrwała do czasów współczesnych i nadal może być używana podczas koncertów.

Repertuar guqinu przywołuje wodę, góry, wiatr, ptaki i zmieniające się pory roku, lecz równie często opisuje samotność, przyjaźń albo rozstanie. Muzyk nie próbuje osiągnąć dużej głośności. Znaczenie mają pauzy, wybrzmiewanie pojedynczych tonów oraz napięcie między dźwiękiem a ciszą.

Pipa – cztery struny i niezwykła skala brzmień

Pipa jest czterostrunowym instrumentem szarpanym o gruszkowatym korpusie i krótkiej, wygiętej szyjce. Jej nazwa pojawiała się w dawnych źródłach w odniesieniu do różnych instrumentów strunowych, natomiast współczesna forma wykształciła się w wyniku wielowiekowych kontaktów Chin z kulturami Azji Środkowej.

Dawni muzycy trzymali pipę bardziej poziomo i uderzali w struny kostką. Z czasem instrument ustawiano pionowo na kolanach, a kostkę zastąpiły paznokcie lub nakładki zakładane na palce prawej dłoni. Pozwoliło to rozwinąć szybkie tremolo, gwałtowne uderzenia i techniki imitujące rozmaite odgłosy.

W utworach na pipę można usłyszeć zarówno spokojne melodie, jak i sceny pełne ruchu. Krótkie, mocne szarpnięcia przypominają stukot końskich kopyt, szczęk broni albo uderzenia deszczu. Z tego powodu repertuar instrumentu tradycyjnie dzieli się na kompozycje liryczne oraz utwory przedstawiające bitwy, pościgi i historyczne wydarzenia.

Pipa osiągnęła szczególną popularność za dynastii Tang. Muzyków grających na tym instrumencie przedstawiano na malowidłach w jaskiniach Mogao w Dunhuang, położonym przy dawnym Jedwabnym Szlaku. Dziś pipa pojawia się w recitalach, zespołach kameralnych, operze, muzyce filmowej i chińskich orkiestrach tradycyjnych.

Xiao – spokojny oddech bambusa

Xiao jest pionowym fletem, do którego muzyk wdmuchuje powietrze przez otwór umieszczony na górnym końcu bambusowej rurki. Nazywa się go również dongxiao. W dawnych tekstach słowo xiao mogło jednak oznaczać także inne rodzaje fletów, w tym paixiao złożone z wielu połączonych piszczałek.

Pochodzenie pojedynczego fletu xiao łączone jest z dawnymi instrumentami używanymi przez ludność Qiang na terenach dzisiejszego Syczuanu i Gansu. Z czasem rozpowszechnił się on w dolinie Rzeki Żółtej, a kolejne pokolenia rzemieślników zmieniały liczbę otworów oraz kształt ustnika.

Tradycyjne xiao miało zazwyczaj sześć otworów palcowych, natomiast wiele współczesnych odmian ma ich osiem. W dolnej części znajdują się dodatkowe otwory wpływające na rezonans. Instrument jest przeważnie dłuższy od poprzecznego dizi, a kontrolowanie strumienia powietrza wymaga spokojnego i równego oddechu.

Niskie tony xiao są miękkie i lekko melancholijne. Flet dobrze łączy się z cichym guqinem, a jego południowe odmiany występują również w muzyce nanyin z prowincji Fujian. Do znanych typów należą dongxiao, qinxiao, nanxiao oraz instrumenty wytwarzane w powiecie Yuping w prowincji Guizhou.

Dizi – bambusowy flet Chin

Dizi, w przeciwieństwie do pionowego xiao, trzymane jest poprzecznie. Należy do najczęściej spotykanych chińskich instrumentów dętych i od stuleci towarzyszy muzyce ludowej, teatrowi oraz regionalnym odmianom opery.

W bambusowej rurce znajdują się otwór zadęciowy, otwory palcowe oraz dodatkowy otwór nazywany mokong. Przykrywa się go bardzo cienką błoną dimo, wykonywaną tradycyjnie z wewnętrznej warstwy bambusa lub trzciny. Drgająca membrana nadaje dizi jasną, lekko brzęczącą barwę, której nie ma xiao.

Odkryte w Jiahu w prowincji Henan kościane flety liczą około dziewięciu tysięcy lat i należą do najstarszych zachowanych instrumentów zdolnych do wydawania uporządkowanych dźwięków. Nie były jeszcze dizi w jego obecnej formie, lecz potwierdzają bardzo długą tradycję budowania fletów na ziemiach chińskich. Bambusowe instrumenty poprzeczne pojawiły się w źródłach i znaleziskach z późniejszych epok.

Dizi zyskało ważne miejsce w zespołach operowych i muzyce regionalnej. Pozwala wykonywać szybkie ornamenty, tryle, glissanda oraz frazy naśladujące śpiew ptaków. Niewielki rozmiar i donośne brzmienie ułatwiały wykorzystywanie go zarówno na scenie, jak i podczas plenerowych widowisk.

W północnych Chinach popularne jest krótsze i wyżej brzmiące bangdi, obecne między innymi w operze bangzi. Na południu częściej spotyka się dłuższe qudi, związane z kunqu oraz muzyką jedwabiu i bambusa z regionu Jiangnan. Pierwsze sprzyja szybkim, rytmicznym melodiom, drugie pozwala prowadzić spokojniejsze i bardziej płynne frazy.

Suona – donośny głos chińskich uroczystości

Suona jest instrumentem dętym z podwójnym stroikiem, spokrewnionym z instrumentami znanymi w Azji Środkowej i Zachodniej. Po przyjęciu w Chinach została dostosowana do miejscowych tradycji muzycznych i szczególnie mocno zakorzeniła się w prowincjach północnych oraz środkowych.

Jej konstrukcja obejmuje drewniany korpus z otworami palcowymi, wąski ustnik i rozszerzoną metalową czarę głosową. Niewielkie rozmiary kontrastują z siłą dźwięku. Suona może przebić się przez brzmienie bębnów, gongów i tłumu zgromadzonego na otwartej przestrzeni.

Instrument towarzyszył weselom, świętom, procesjom, przedstawieniom operowym i uroczystościom pogrzebowym. Dobór melodii oraz sposób gry zależały od charakteru wydarzenia. Ten sam przenikliwy ton mógł wyrażać radość podczas wesela albo żałobę w czasie ceremonii pożegnalnej.

Współcześni muzycy wykorzystują suonę również w utworach koncertowych, muzyce filmowej, jazzie i aranżacjach elektronicznych. Zachowuje ona rozpoznawalną barwę, lecz dzięki nowym technikom może przechodzić od ostrych, wysokich dźwięków do długich i przejmujących fraz.

Konghou – od dawnych fresków do współczesnej sceny

Nazwa konghou odnosiła się w starożytnych Chinach do kilku instrumentów strunowych, w tym cytry oraz różnych odmian harfy. Najbardziej rozpoznawalna była pionowa harfa kątowa, która dotarła do Chin ze szlaków prowadzących przez Azję Środkową i obszary dzisiejszego Xinjiangu.

Konghou rozkwitł za dynastii Sui i Tang, gdy na dworze cesarskim występowali muzycy przybywający z wielu regionów Azji. Instrument pojawiał się w zespołach dworskich, tańcach i przedstawieniach, a jego wizerunki zachowały się na malowidłach oraz reliefach. Z Chin trafił także do Korei i Japonii.

Po XIV wieku konghou stopniowo wychodził z użycia. Wiedza o jego wyglądzie i sposobie trzymania przetrwała głównie dzięki źródłom pisanym, wykopaliskom oraz sztuce buddyjskiej. Instrumenty przedstawione na freskach w Dunhuang stały się później jednym z punktów odniesienia dla badaczy próbujących odtworzyć dawne konstrukcje.

W XX wieku chińscy konstruktorzy stworzyli koncertową odmianę konghou, czerpiąc z budowy harfy zachodniej oraz instrumentów historycznych. Model nazywany yanzhu konghou umożliwia grę obiema rękami po dwóch stronach strun. Ma większą skalę niż dawne wersje i jest wykorzystywany w repertuarze solowym oraz orkiestrowym.

Erhu – dźwięk bliski ludzkiemu głosowi

Erhu należy do rodziny smyczkowych instrumentów huqin. Jego poprzednicy pojawili się w Chinach w okresie dynastii Tang, natomiast współczesna forma kształtowała się w następnych stuleciach. Instrument rozpowszechnił się w teatrze, muzyce ludowej i zespołach akompaniujących śpiewakom.

Erhu ma długą szyjkę bez podstrunnicy, dwie struny oraz niewielkie pudło rezonansowe o kształcie sześciokąta, ośmiokąta lub walca. Smyczek z końskiego włosia przechodzi pomiędzy strunami, dlatego nie można całkowicie oddzielić go od instrumentu podczas gry.

Palce lewej dłoni naciskają struny bez opierania ich na podstrunnicy. Pozwala to płynnie zmieniać wysokość tonu i wykonywać szerokie wibrato. Barwa erhu bywa porównywana do ludzkiego głosu, ponieważ instrument potrafi przechodzić od jasnych, śpiewnych melodii do chropowatych i przejmujących dźwięków.

W XX wieku erhu weszło do sal koncertowych i programów chińskich konserwatoriów. Powstał rozbudowany repertuar solowy, a konstrukcja instrumentu została dostosowana do wymagań większych zespołów. W chińskiej orkiestrze tradycyjnej erhu pełni dziś rolę zbliżoną do skrzypiec, prowadząc główne melodie i łącząc poszczególne grupy instrumentów.

Materiały:

1. Guqin i jego muzyka – UNESCO
2. Pipa – opis instrumentu i jego historii
3. Xiao – materiał China.org.cn
4. Dizi – budowa, membrana i odmiany regionalne
5. Suona – pochodzenie i zastosowanie
6. Chińskie instrumenty muzyczne – China.org.cn
7. Konghou – dawne i współczesne odmiany
8. Erhu – konstrukcja i historia instrumentu

Artykuł Tradycyjne instrumenty muzyczne Chin – od guqinu do erhu pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Głównymi punktami październikowego plenum będą sprawozdanie Biura Politycznego oraz omówienie najważniejszych zagadnień związanych z kompleksowym i rygorystycznym zarządzaniem partią. Będzie to piąte plenum Komitetu Centralnego KPCh XX kadencji, wybranego w 2022 roku.

Biuro Polityczne wskazało, że dalsze wzmacnianie zarządzania partią ma służyć utrzymaniu jej zdolności do długotrwałego sprawowania władzy, zachowaniu więzi ze społeczeństwem oraz umocnieniu scentralizowanego i jednolitego kierownictwa KC KPCh. Podczas plenum mają zostać omówione również nowe wyzwania dla budownictwa partyjnego wynikające ze zmian zachodzących w kraju i na świecie.

Podczas posiedzenia oceniono także stan chińskiej gospodarki. Od początku 2026 roku ma ona przesuwać się w stronę nowych źródeł wzrostu i korzystniejszej struktury, choć nadal mierzy się z presją zewnętrzną oraz problemami utrzymującymi się na rynku krajowym.

W drugiej połowie roku Chiny mają kontynuować bardziej aktywną politykę fiskalną i umiarkowanie łagodną politykę pieniężną. Władze zapowiedziały szybsze wykorzystywanie środków budżetowych i pieniędzy pozyskanych z emisji obligacji, zwiększenie regulacji antycyklicznej oraz przygotowanie nowych instrumentów, gdy dotychczasowe rozwiązania okażą się niewystarczające.

Większy popyt i dalsza modernizacja przemysłu

Jednym z głównych kierunków będzie pobudzanie popytu krajowego. Pekin chce zwiększać podaż usług odpowiadających potrzebom różnych grup konsumentów, rozwijać konsumpcję usługową oraz łączyć działania fiskalne i finansowe służące ożywieniu rynku.

Biuro Polityczne zapowiedziało dalszą realizację programu „AI+”, wsparcie badań podstawowych oraz rozwój inteligentnej gospodarki, technologii przyszłości i nowych gałęzi przemysłu. Równocześnie modernizowane mają być tradycyjne zakłady produkcyjne.

W komunikacie znalazła się również zapowiedź przygotowania przepisów dotyczących budowy jednolitego rynku krajowego. Władze chcą ograniczać nadmierną konkurencję określaną w Chinach jako „inwolucyjna”, rozwiązywać problem zaległych płatności wobec przedsiębiorstw oraz poprawiać warunki działania sektora prywatnego i gospodarki platformowej.

Osobny pakiet działań ma objąć stabilizację rynku nieruchomości, ograniczanie zadłużenia lokalnego oraz reformę mniejszych instytucji finansowych. Pekin zapowiedział także wsparcie zatrudnienia, ochronę praw osób pracujących w nowych formach zatrudnienia oraz działania na rzecz stabilnych dochodów mieszkańców wsi.

Jaką rolę pełni piąte plenum KPCh

Plenum jest posiedzeniem Komitetu Centralnego KPCh, na którym zapadają decyzje dotyczące głównych kierunków polityki partii i państwa. Komitet Centralny XX kadencji został wybrany w składzie 205 członków i 171 zastępców. Między plenami bieżące decyzje podejmuje 24-osobowe Biuro Polityczne, a jego siedmioosobowy Stały Komitet stanowi ścisłe kierownictwo partii. W październiku Biuro Polityczne przedstawi sprawozdanie ze swojej pracy na forum całego Komitetu Centralnego, który zajmie się dalszym zarządzaniem partią.

Źródło

Xinhua – komunikat z posiedzenia Biura Politycznego KC KPCh z 30 lipca 2026 roku

Artykuł KPCh zwoła piąte plenum. Pekin zapowiada też nowe wsparcie gospodarki pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Coraz większa część chińskiej gospodarki powstaje w sektorach, których jeszcze kilkanaście lat temu nie obejmowały tradycyjne podziały przemysłu i usług. Państwowy Urząd Statystyczny ChRL zalicza do nich nowe gałęzie przemysłu, nowe formy działalności oraz nowe modele biznesowe. W chińskiej statystyce funkcjonują one pod wspólnym określeniem gospodarki „trzech nowych sektorów”.

W cenach bieżących ich wartość dodana wzrosła w 2025 roku o 6,2 proc. Tempo było o 2,2 pkt proc. wyższe od nominalnego wzrostu całego chińskiego PKB.

Udział nowych sektorów w gospodarce zwiększył się do 18,39 proc., wobec 18,01 proc. w 2024 roku. Jeszcze w 2023 roku wynosił 17,73 proc., a w 2022 roku 17,36 proc. W ciągu trzech lat wskaźnik wzrósł więc o ponad jeden punkt procentowy.

Usługi tworzą ponad połowę wartości nowych sektorów

Największą część gospodarki „trzech nowych sektorów” tworzyły w 2025 roku usługi. Ich wartość dodana wyniosła 14,17 bln juanów, co odpowiadało 55 proc. całej kategorii. Wzrost w tej części gospodarki osiągnął 6,6 proc.

Do nowych usług zaliczane są między innymi działalność związana z internetem i technologiami informacyjnymi, usługi badawcze, platformy cyfrowe, nowoczesne usługi produkcyjne, handel elektroniczny oraz modele działalności powstałe dzięki wykorzystaniu danych i technologii cyfrowych.

Drugie miejsce zajęły przemysł i budownictwo, które wytworzyły 10,6304 bln juanów wartości dodanej. Odpowiadały za 41,2 proc. gospodarki „trzech nowych sektorów”, a ich nominalny wzrost wyniósł 5,8 proc.

W tej grupie znajdują się między innymi zaawansowane technologie produkcyjne, nowa energetyka, energooszczędne rozwiązania przemysłowe, inteligentne fabryki oraz tradycyjne zakłady wykorzystujące nowoczesne systemy cyfrowe.

Nowoczesne rolnictwo, leśnictwo, hodowla i rybołówstwo wytworzyły 986,5 mld juanów. Ich udział wynosił 3,8 proc., a wartość dodana wzrosła o 4 proc.

Nowa działalność powstaje także wewnątrz tradycyjnego przemysłu

Chińska kategoria „trzech nowych sektorów” nie ogranicza się do młodych przedsiębiorstw technologicznych, producentów robotów ani platform internetowych. Obejmuje również nowe rodzaje działalności rozwijane przez firmy działające od lat w tradycyjnych gałęziach gospodarki.

Zakład przemysłowy może zostać częściowo zaliczony do tej grupy, gdy wprowadza produkcję opartą na nowych technologiach, cyfrowe zarządzanie procesami, zaawansowane materiały albo usługi powstałe dzięki integracji przemysłu z internetem. Podobne zmiany zachodzą w rolnictwie, gdzie wykorzystywane są systemy precyzyjnej uprawy, inteligentne maszyny, platformy sprzedażowe i cyfrowe zarządzanie gospodarstwami.

Udział nowych sektorów rośnie czwarty rok z rzędu

Wartość gospodarki „trzech nowych sektorów” wzrosła od 2022 roku o niemal 4,8 bln juanów. W 2022 roku wynosiła 21,0084 bln juanów, rok później 22,3528 bln juanów, a w 2024 roku 24,2908 bln juanów.

Zmieniała się również struktura tej części gospodarki. Udział usług wzrósł z 54,3 proc. w 2023 roku do 54,7 proc. w 2024 roku i 55 proc. w 2025 roku.

Nowe źródła wzrostu na początku 15. planu pięcioletniego

Dane za 2025 rok zamykają okres 14. planu pięcioletniego, podczas którego Chiny rozbudowały sektor nowych pojazdów energetycznych, energetykę odnawialną, produkcję zaawansowanego wyposażenia, robotykę, handel elektroniczny i infrastrukturę cyfrową.

W rozpoczętym w 2026 roku 15. planie pięcioletnim modernizacja przemysłu, rozwój gospodarki cyfrowej, sztucznej inteligencji i nowych sił wytwórczych pozostają wśród głównych kierunków polityki gospodarczej państwa. Rosnący udział „trzech nowych sektorów” daje władzom mierzalny punkt odniesienia do oceny tej transformacji.

Następny roczny odczyt będzie pierwszym, który pokaże wyniki osiągnięte już w okresie realizacji 15. planu pięcioletniego.

Źródła

1. Państwowy Urząd Statystyczny ChRL – dane za 2025 rok
2. Państwowy Urząd Statystyczny ChRL – dane za 2024 rok
3. Państwowy Urząd Statystyczny ChRL – dane za 2023 rok
4. Państwowy Urząd Statystyczny ChRL – dane za 2022 rok
5. Państwowy Urząd Statystyczny ChRL – klasyfikacja „trzech nowych sektorów”

Artykuł Prawie jedna piąta chińskiego PKB pochodzi już z nowych sektorów pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Na początku XXI wieku człowiek wychodzący na chińską ulicę w hanfu mógł zostać wzięty za aktora albo uczestnika przedstawienia. Obecnie tradycyjne stroje pojawiają się podczas Święta Środka Jesieni, Święta Latarni, uroczystości szkolnych, ceremonii osiągnięcia pełnoletności i spotkań organizowanych przez stowarzyszenia miłośników dawnej kultury. W historycznych dzielnicach dużych miast hanfu stało się także częścią zwykłego turystycznego krajobrazu.

Zjawisko dawno wykroczyło poza atrakcyjne zdjęcia publikowane w mediach społecznościowych. W 2025 roku sprzedaż hanfu na platformie Taobao wzrosła o ponad 25 proc., a na JD.com przekroczyła wynik z poprzedniego roku o ponad 100 proc. W całych Chinach działało już ponad 7 tys. przedsiębiorstw związanych z tą branżą, której wartość przekroczyła 20 mld juanów.

Hanfu nie oznacza stroju z dynastii Han

Nazwa bywa myląca. Hanfu nie jest określeniem jednego ubioru noszonego wyłącznie za czasów dynastii Han, panującej od 206 roku p.n.e. do 220 roku n.e. Współcześnie termin ten odnosi się do rozległej rodziny strojów wywodzących się z tradycji odzieżowych Hanów i rozwijanych przez kolejne epoki aż do końca dynastii Ming.

Pod wspólną nazwą mieszczą się stroje bardzo różniące się krojem, przeznaczeniem i sposobem noszenia. Należą do nich zestawy składające się z osobnej górnej i dolnej części, długie szaty, spódnice ruqun, okrycia beizi, stroje o okrągłym kołnierzu oraz kojarzone z epoką Ming spódnice mamianqun. Ubiór dworski, odzież urzędnika, strój uczonego i ubranie używane podczas pracy nie wyglądały tak samo.

W opisach hanfu często wymienia się krzyżujący się kołnierz i lewą połę zakładaną na prawą, wiązania zamiast widocznych zapięć oraz płaski sposób krojenia materiału. Są to częste cechy, ale nie uniwersalny przepis na każdy historyczny strój. W różnych okresach noszono również ubrania zapinane z przodu, okrycia z okrągłymi kołnierzami, krótkie kaftany oraz stroje przystosowane do jazdy konnej i pracy.

Hanfu nie jest też nazwą wszystkich tradycyjnych ubiorów występujących w Chinach. Qipao, stroje mandżurskie, tybetańskie, mongolskie, ujgurskie, koreańskie czy stroje ludów Miao należą do odrębnych tradycji.

Od legendy o Żółtym Cesarzu do znalezisk archeologicznych

Chińska tradycja wiąże początki stroju z legendarnym Żółtym Cesarzem, postacią znaną z najdawniejszych chińskich przekazów i uznawaną za jednego z protoplastów chińskiej cywilizacji. To jemu przypisuje się wprowadzenie szat, które w dawnych opowieściach oznaczały przejście do uporządkowanego życia społecznego.

Materialne ślady dawnych ubiorów pochodzą między innymi z epok Shang i Zhou. Już wtedy rodzaj tkaniny, kolor, nakrycie głowy i zdobienia pomagały określać pozycję człowieka oraz charakter uroczystości. W czasach Zhou rozwijał się system rytuałów, w którym strój wiązał się z rangą urzędnika, obowiązkami dworskimi i kultem przodków.

W okresie Walczących Królestw i za dynastii Han pojawiały się rozmaite odmiany długich szat oraz stroju określanego jako shenyi. Górna i dolna część odzieży tworzyły w nim połączoną całość. Ówczesna moda czerpała z tradycji różnych państw i regionów, a po zjednoczeniu kraju podlegała dalszym zmianom związanym z rozbudową administracji oraz ceremoniału cesarskiego.

Każda dynastia miała własną modę

W czasach Wei, Jin oraz dynastii Południowych i Północnych zmiany stroju wiązały się z migracjami oraz przenikaniem kultur północy i południa. Elementy ubiorów ludów koczowniczych dostosowywano do miejscowych obyczajów, a odzież Hanów przejmowała rozwiązania ułatwiające jazdę konną i swobodniejsze poruszanie się.

Za dynastii Tang Chang’an należał do najbardziej kosmopolitycznych miast ówczesnego świata. Na sposób ubierania wpływały kontakty z Azją Centralną, Persją i ludami zamieszkującymi północne pogranicza. Kobiece stroje mogły składać się z wysoko wiązanych spódnic, krótkich kaftanów, lekkich szali oraz bogato zdobionych fryzur. Mężczyźni nosili między innymi szaty o okrągłych kołnierzach. Obok luźnych ceremonialnych ubiorów funkcjonowały stroje znacznie wygodniejsze i bardziej praktyczne.

Za dynastii Song popularne były warstwowe zestawy, prostsze okrycia i długie beizi. W okresie Ming ponownie rozbudowano system określający stroje urzędników oraz ich rangi. Do najbardziej rozpoznawalnych form należały szaty z naszywanymi oznaczeniami urzędu, stroje o okrągłych kołnierzach, długie kobiece okrycia i spódnice z charakterystycznymi panelami, znane dziś jako mamianqun.

Po przejęciu władzy przez dynastię Qing w XVII wieku wprowadzono nakaz zmiany fryzur i męskich ubiorów zgodnie z obyczajem mandżurskim. Dawny system koron i szat dworskich został zniesiony, lecz wcześniejsze wzory, techniki i symbole nie zniknęły od razu. Przenikały do odzieży Qing, ubiorów kobiecych, strojów obrzędowych i lokalnych tradycji. Chińska moda nadal rozwijała się poprzez łączenie odmiennych form.

Współczesny ruch hanfu wyrósł z internetu

Ruch zaczął się kształtować na początku XXI wieku. Za jeden z jego symbolicznych momentów przyjmuje się rok 2003, gdy publiczne wystąpienie jednego z pasjonatów przyciągnęło uwagę mediów i internautów. Początkowo niewielkie grupy wymieniały się informacjami na forach, próbowały odtwarzać kroje na podstawie obrazów, figur grobowych i znalezisk archeologicznych oraz organizowały spotkania w parkach.

Miłośnicy hanfu zaczęli określać się słowem tongpao, dosłownie „ludzie tej samej szaty”. Internet pozwolił im zamawiać stroje u niewielkich pracowni, porównywać źródła historyczne i krytykować projekty, które mieszały elementy pochodzące z różnych dynastii. Z czasem powstały stowarzyszenia akademickie, festiwale, pokazy oraz marki wyspecjalizowane w odzieży historycznej.

W kolejnych latach media społecznościowe zmieniły skalę zjawiska. Krótkie filmy z przemianą współczesnego stroju w ubiór inspirowany epoką Tang albo Ming zdobywały miliony odsłon. Popularność seriali historycznych, gier, muzeów i programów poświęconych dziedzictwu kierowała kolejnych odbiorców w stronę tradycyjnej odzieży. Dla części z nich pierwszym krokiem była fotografia, dla innych nauka ceremoniału, kaligrafii, tańca albo dawnego rzemiosła.

Luoyang ubiera turystów w historię

W historycznych miastach zainteresowanie dawnym strojem połączono z rozbudowaną ofertą turystyczną. Jednym z ośrodków, które rozwinęły ten model najpełniej, jest Luoyang w prowincji Henan, dawna stolica wielu chińskich dynastii. Wokół tradycyjnych ubiorów powstał tam cały system wypożyczalni, salonów makijażu, zakładów fryzjerskich i studiów fotograficznych. Klient może w jednym miejscu wybrać strój, dodatki i fotografa, a następnie zrobić sesję wśród bram, pawilonów i podświetlonych murów starego miasta.

Pod koniec 2022 roku w starszej części Luoyangu działało zaledwie 18 sklepów oferujących hanfu. We wrześniu 2025 roku było ich już 1360. Od 2023 roku ze związanych z hanfu usług skorzystało tam ponad 12,5 mln osób, które wydały łącznie 1,716 mld juanów. Miejscowe władze szacują, że branża stworzyła bezpośrednio ponad 30 tys. miejsc pracy.

Podobne usługi rozwijają Xi’an, Kaifeng, Suzhou, Nankin, Fuzhou i liczne mniejsze ośrodki. Miasta dobierają stroje do własnej historii. Luoyang najczęściej sięga po estetykę Sui i Tang, Kaifeng wykorzystuje kulturę dynastii Song, a Nankin oraz Suzhou chętnie odwołują się do ubiorów Ming.

Caoxian produkuje hanfu dla całych Chin

Za wypożyczalniami i sklepami działającymi w historycznych miastach stoi rozbudowane zaplecze produkcyjne. Jego najważniejszym ośrodkiem stał się powiat Caoxian w prowincji Shandong. Miejscowe warsztaty przez lata szyły kostiumy sceniczne i ubrania przeznaczone do studiów fotograficznych. Rozbudowa handlu internetowego pozwoliła im przestawić się na hanfu, a wokół producentów powstały przedsiębiorstwa zajmujące się drukiem tkanin, haftem, projektowaniem, dodatkami i sprzedażą.

W 2024 roku działały tam 2524 przedsiębiorstwa związane z hanfu, niemal 15 tys. sklepów internetowych i ponad 200 stacjonarnych punktów oferujących przymiarki oraz sesje. Branża zatrudniała blisko 100 tys. osób. W 2025 roku sprzedaż hanfu w Caoxian przekroczyła 13 mld juanów.

W obrębie kilku kilometrów można tam zamówić wzór, przygotować tkaninę, wyciąć elementy, wykonać haft i uszyć gotowy strój. Taka koncentracja produkcji obniżyła ceny oraz skróciła czas wprowadzania nowych modeli. Hanfu, które dawniej trzeba było zamawiać u pojedynczego rzemieślnika, stało się dostępne na największych platformach handlowych.

Rekonstrukcja, moda czy kostium?

Wraz z popularnością pojawił się spór o historyczną wiarygodność. Część projektantów dokładnie analizuje malowidła, figurki, zachowane tkaniny i opisy dworskich ceremonii. Inni traktują dawny krój jako punkt wyjścia, zmieniając długość rękawów, materiał oraz sposób zapinania, aby ubranie lepiej sprawdzało się w metrze, biurze albo restauracji.

Najwięcej zastrzeżeń budzą stroje fotograficzne i filmowe sprzedawane pod nazwą hanfu mimo braku związku z konkretną epoką. W jednym komplecie pojawiają się czasem kołnierz z dynastii Tang, rękawy wzorowane na epoce Song, spódnica Ming i fantazyjne ozdoby znane z seriali. Dla klienta taki ubiór może być atrakcyjny, lecz nie stanowi rekonstrukcji historycznej.

Branża próbuje coraz wyraźniej rozdzielać wierne odtworzenia, współczesne hanfu oraz kostiumy przeznaczone do rozrywki. Powstają bazy dawnych krojów, szkolenia dla projektantów i lokalne standardy usług turystycznych. W marcu 2026 roku chińskie media ponownie zwracały uwagę na mieszanie form z różnych dynastii, słabe materiały i powielanie jednego popularnego modelu przez dziesiątki producentów.

Czy Chińczycy noszą hanfu na co dzień?

Hanfu nadal nie zastępuje współczesnych ubrań w codziennym życiu większości Chińczyków. Najczęściej pojawia się podczas zwiedzania, sesji fotograficznych, świąt, festiwali, ceremonii i spotkań pasjonatów. Pełny zestaw z szerokimi rękawami, wieloma warstwami i bogatą fryzurą wymaga czasu oraz nie zawsze pasuje do pracy czy komunikacji miejskiej.

Do codziennych szaf trafiają za to prostsze odmiany. Popularność zdobyły krótsze okrycia, koszule o tradycyjnym kroju, mamianqun oraz ubrania należące do szerszego nurtu określanego jako „nowy styl chiński”. Łączą one dawne wzory, jedwabne tkaniny, hafty albo charakterystyczny kołnierz ze współczesną marynarką, swetrem i zwykłymi butami. Uproszczone formy najłatwiej wychodzą poza święta, sesje fotograficzne i historyczne dzielnice.

Źródła

1. Chińskie Muzeum Narodowe – historia dawnej chińskiej kultury ubioru
2. Renmin Ribao – współczesne znaczenie pojęcia hanfu
3. People.cn – początki współczesnego ruchu hanfu
4. Xinhua – chiński rynek hanfu w 2025 i 2026 roku
5. Ministerstwo Handlu ChRL – produkcja i sprzedaż hanfu w Caoxian
6. Xinhua – hanfu i turystyka w Luoyangu oraz Henanie
7. Xinhua Shanghai – jakość, historyczne kroje i problemy rynku hanfu

Artykuł Hanfu na ulicach Chin. Jak internetowa subkultura stworzyła rynek wart miliardy pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Granica 130 tys. kursów została przekroczona 9 maja, gdy pociąg X8037 wyruszył z Zhengzhou do Hamburga. Lipcowa konferencja nie dotyczyła więc pojedynczego rekordowego składu. Narodowa Komisja Rozwoju i Reform przedstawiła bilans całej dekady oraz kierunki dalszego rozwoju przewozów w okresie 15. planu pięcioletniego.

Z 1702 do ponad 20 tys. pociągów rocznie

W 2016 roku pod wspólną marką China–Europe Railway Express uruchomiono 1702 pociągi. W 2025 roku było ich już 20 022. Liczba składów wzrosła niemal dwunastokrotnie, a średnie roczne tempo wzrostu przekroczyło 30 proc. Obecnie w ciągu miesiąca odjeżdża tyle pociągów, ile przez cały pierwszy rok działania wspólnej marki.

Rozbudowa sieci skróciła również czas przejazdu. Pociąg z Xi’anu do Duisburga potrzebował wcześniej około 15 dni. Po wprowadzeniu połączenia kursującego według rozkładu ustalonego dla całej trasy najszybszy skład może dotrzeć do Niemiec w 11 dni.

Pociągi wyruszają ze 129 chińskich miast i docierają do 236 miast w 26 państwach europejskich. Sieć obejmuje również ponad sto ośrodków w jedenastu państwach Azji. Przewozi ponad 50 tys. rodzajów produktów należących do 53 kategorii. W samym 2025 roku wartość ładunków wyniosła 67,7 mld dolarów.

Gdzie szeroki tor spotyka się z europejskim

Pociągi jadące północnym korytarzem przemierzają Kazachstan, Rosję i Białoruś, a następnie docierają do przejścia Brześć–Terespol. Po polskiej stronie kontenery są przenoszone z wagonów szerokotorowych na wagony dostosowane do rozstawu szyn stosowanego w większości państw Unii Europejskiej. Taki przeładunek odbywa się w rejonie Małaszewicz.

Jednym z obsługujących go obiektów jest nowy terminal polskiej grupy InBAP, położony około dziewięciu kilometrów od granicy z Białorusią. Terminal rozpoczął działalność pod koniec 2025 roku, a w czerwcu przyjmował już blisko 200 kontenerów dziennie. Według firmy zdecydowana większość przyjeżdżała z Chin. Rosnąca liczba przeładunków przyniosła rozbudowę zespołu i zakup kolejnych urządzeń.

Po przeładunku część kontenerów zostaje w Polsce, a pozostałe ruszają dalej na zachód. Ważnym punktem ich dystrybucji jest Łódź, do której od 2013 roku docierają regularne pociągi z Chengdu. Wokół tego połączenia wyrosły polskie firmy zajmujące się przewozem, odprawami i rozprowadzaniem chińskich towarów na rynki europejskie.

Zmieniła się także zawartość składów. Początkowo dużą część ładunków stanowiła elektronika produkowana w Chinach dla międzynarodowych marek oraz towary konsumpcyjne. Obecnie rośnie udział produktów chińskich przedsiębiorstw, urządzeń fotowoltaicznych, magazynów energii, części motoryzacyjnych, samochodów nowych energii i przesyłek handlu internetowego. Kolej jest dla takich towarów szybsza od transportu morskiego i tańsza od lotniczego.

Więcej wartości może zostać w Polsce

Przeładunek kontenera z wagonu szerokotorowego na wagon dostosowany do europejskiego rozstawu szyn jest tylko jednym etapem jego obsługi. Potrzebne są także odprawy celne, magazynowanie, transport drogowy, naprawy sprzętu, kompletowanie zamówień i dalsza dystrybucja. W Małaszewiczach część tych usług jest już wykonywana – działają tam terminale, magazyny, place składowe, operatorzy logistyczni oraz zaplecze obsługi celnej i transportu drogowego.

Kolejnym krokiem mogłoby być rozwinięcie istniejącego węzła w większe centrum logistyczno-dystrybucyjne obsługujące handel między Chinami i Europą. Obok rozbudowy torów i placów przeładunkowych mogłyby powstawać kolejne magazyny, centra kompletowania zamówień, zaplecze handlu internetowego, serwisy kontenerów oraz biura chińskich, polskich i europejskich przedsiębiorstw logistycznych. Więcej towarów mogłoby być na miejscu odprawianych, magazynowanych, dzielonych na mniejsze partie, przygotowywanych do sprzedaży i wysyłanych do odbiorców w całej Unii. Polska zarabiałaby wtedy nie tylko na przeładunku i dalszym przewozie kontenera, lecz także na usługach wykonywanych przed jego dalszą podróżą.

Małaszewicze potrzebują większej przepustowości

Rejon przeładunkowy obsługuje obecnie około dziewięciu lub dziesięciu par pociągów dziennie. Przy rosnącym ruchu ograniczeniem staje się cały układ torów i połączeń między terminalami. CARGOTOR zarządza w Małaszewiczach około 180 kilometrami torów, od których zależy tempo przeładunku i liczba składów możliwych do przyjęcia w ciągu doby.

16 stycznia 2026 roku PKP Polskie Linie Kolejowe kupiły wszystkie udziały CARGOTORU za 28,8 mln zł. Do Grupy PLK weszła w ten sposób spółka zarządzająca układem torowym Rejonu Przeładunkowego Małaszewicze. Pozwala to wspólnie planować utrzymanie infrastruktury i jej rozbudowę. Zwiększenie przepustowości wymaga jednak przejścia od prac przygotowawczych i uzgodnień do zasadniczych robót budowlanych.

Podczas posiedzenia senackiej Komisji Infrastruktury 21 kwietnia pierwszy etap modernizacji wyceniono na około 2 mld zł, a drugi na 2,5 mld zł. Ministerstwo Infrastruktury wystąpiło do Ministerstwa Finansów o zabezpieczenie pieniędzy na realizację pierwszego etapu inwestycji. CARGOTOR zapowiedział, że w trzecim kwartale 2026 roku spróbuje przedstawić zaktualizowany harmonogram określający kolejność przebudowy torów, połączeń między terminalami i pozostałych elementów potrzebnych do obsługi większej liczby pociągów.

Chińska Narodowa Komisja Rozwoju i Reform planuje w okresie 15. planu pięcioletniego rozwijać połączenia kursujące według stałego rozkładu, usprawniać odprawy i zwiększać możliwości głównych przejść granicznych. Zapewnienie finansowania i rozpoczęcie modernizacji Małaszewicz pozwoliłyby Polsce lepiej wykorzystać położenie na trasie Chiny–Europa, a przewoźnikom i przedsiębiorstwom z obu stron Eurazji zapewniłyby sprawniejszy dostęp do rynku Unii Europejskiej.

Źródła:

1. Narodowa Komisja Rozwoju i Reform – konferencja poświęcona dziesięciu latom China–Europe Railway Express
2. Xinhua – ponad 130 tys. kursów i towary warte ponad 520 mld dolarów
3. Xinhua – odjazd 130-tysięcznego pociągu z Zhengzhou do Hamburga
4. Xinhua – terminal InBAP, Małaszewicze i połączenie Chengdu–Łódź
5. PKP Polskie Linie Kolejowe – przejęcie spółki CARGOTOR
6. PKP Polskie Linie Kolejowe – infrastruktura Rejonu Przeładunkowego Małaszewicze
7. Senat RP – finansowanie, przepustowość i etapy modernizacji Małaszewicz
8. Senat RP – zapis posiedzenia Komisji Infrastruktury dotyczącego Małaszewicz

Artykuł 130 tys. kursów Chiny–Europa. Małaszewicze czekają na rozbudowę pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Chiny są krajem wieloetnicznym, a chińskie instrumenty muzyczne rozwijały się wraz z odmiennymi sposobami życia, lokalnymi obyczajami i krajobrazem poszczególnych regionów. Narodowości zamieszkujące południowo-zachodnie prowincje, stepy Mongolii Wewnętrznej, Sinciang, Yanbian czy górskie obszary Guizhou wykształciły własne konstrukcje, techniki gry i charakterystyczne brzmienia.

Niektóre z tych instrumentów towarzyszyły pasterzom pilnującym stad, inne rozbrzmiewały podczas rodzinnych spotkań, świąt i tańców. W ich budowie wykorzystywano materiały dostępne w najbliższym otoczeniu – drewno, bambus, tykwy, końskie włosie, jedwab, włókna palmowe, a nawet drewno morelowe. Ich dźwięk opowiadał o codziennym życiu, przyrodzie, uczuciach i pamięci wspólnoty.

Huluxiao – delikatny głos Yunnanu

Huluxiao jest ludowym instrumentem dętym szczególnie lubianym przez narodowości Dai, Achang i Wa, zamieszkujące południowo-zachodnią część Chin. Instrument znany jest również pod nazwą hulusi i pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów muzycznej kultury Yunnanu.

Jego historia sięga czasów sprzed 221 roku p.n.e., a konstrukcja współczesnego huluxiao nadal zachowuje starożytny charakter. Instrument składa się z tykwy, trzech bambusowych piszczałek oraz trzech metalowych stroików. Tykwa pełni funkcję pudła rezonansowego. Na jej szczycie znajduje się ustnik, a w dolnej części umieszczone są piszczałki. Środkowa ma siedem otworów pozwalających muzykowi kształtować melodię.

Huluxiao przypomina inne instrumenty należące do rodziny xiao, lecz wyróżnia się niskim, miękkim i delikatnym brzmieniem. Najlepiej wypadają na nim melodie płynne, spokojne i liryczne. Jego dźwięk dobrze oddaje romantyczne uczucia, tęsknotę i nastrój charakterystyczny dla tradycyjnej muzyki południowych Chin.

Kształt instrumentu i sposób gry różnią się w zależności od narodowości oraz części Yunnanu. Przez kolejne pokolenia muzycy ulepszali jego konstrukcję. Nowe odmiany mają szerszą skalę i mocniejsze brzmienie, dzięki czemu huluxiao może być używany nie tylko podczas kameralnych występów, lecz również na dużych scenach. Wraz z zagranicznymi koncertami chińskich muzyków charakterystyczny dźwięk tykwy i bambusowych piszczałek zaczął docierać do publiczności poza Chinami.

Matouqin – muzyka mongolskiego stepu

Matouqin jest mongolskim instrumentem smyczkowym. Jego nazwa pochodzi od wyrzeźbionej głowy konia wieńczącej górną część szyjki. Instrument był popularny wśród ludności mongolskiej już na początku XIII wieku, a z czasem stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli kultury Mongolii Wewnętrznej. Jego brzmienie towarzyszy pieśniom, opowieściom, tańcom i obrzędom.

W poszczególnych częściach regionu zmieniają się jego nazwa, kształt, barwa i sposób gry. W zachodniej części Mongolii Wewnętrznej instrument bywa nazywany „molinhuwuer”, natomiast na wschodzie spotyka się nazwę „chaoer”.

Pudło rezonansowe matouqin ma zwykle kształt trapezu, a tradycyjne struny wykonywano z włosia końskiego ogona. Instrument wydaje głęboki, szeroki i nieco surowy dźwięk, który dobrze współgra z przestrzenią stepu, śpiewem pasterskim oraz opowieściami o koniach i wędrówkach.

Pierwotnie muzycy sami wykonywali swoje instrumenty. Domowe matouqin miały jednak stosunkowo słaby dźwięk i nadawały się przede wszystkim do gry w niewielkich pomieszczeniach. Z czasem konstrukcję udoskonalono, poszerzając skalę i zastępując część tradycyjnych materiałów włóknami syntetycznymi. Brzmienie stało się jaśniejsze i bardziej donośne, co pozwoliło wprowadzić matouqin do sal koncertowych i zespołów instrumentalnych.

Powstały również średnie i duże wersje instrumentu, na których gra przypomina technikę używaną przy wiolonczeli i kontrabasie. Nawet po tych zmianach matouqin zachował swój mongolski charakter. Rzeźbiona końska głowa i bogate ornamenty sprawiają, że kunsztownie wykonany instrument może być jednocześnie narzędziem muzyka i dziełem sztuki.

Dongbula – towarzysz kazachskich pasterzy

Dongbula jest dawnym instrumentem strunowym narodowości kazachskiej. W wielu kazachskich rodzinach umiejętność gry przekazywana jest z pokolenia na pokolenie, a instrument towarzyszy pieśniom, opowieściom i wspólnemu spędzaniu czasu. W języku kazachskim jego nazwa łączy dwa słowa – „dong”, oznaczające dźwięk instrumentu, oraz „bula”, odnoszące się do strun. Dongbula pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych instrumentów kazachskiej kultury w Sinciangu.

Instrument był znany na obszarze Sinciangu już w III wieku p.n.e. Wykonuje się go głównie z drewna, a jego wydłużony kształt przypomina dużą łyżkę. Budowa tradycyjnej dongbuli jest stosunkowo prosta. Rzemieślnik wycina z jednego kawałka drewna odpowiednią formę, następnie mocuje płytę rezonansową i zakłada dwie struny.

Dongbula jest ważnym instrumentem akompaniującym kazachskim śpiewakom ludowym. Pasterz pilnujący stada może dzięki niej wypełnić muzyką wiele godzin spędzanych samotnie na pastwisku. Wieczorem ten sam instrument trafia do rodzinnego domu, gdzie towarzyszy pieśniom, tańcom i spotkaniom kilku pokoleń.

Może występować jako instrument solowy, część orkiestry albo akompaniament do śpiewu. Różne techniki gry pozwalają naśladować bulgoczące źródło, śpiew ptaków, odgłosy stada owiec i rytm końskich kopyt. W melodii przechowywany jest krajobraz pasterskiego życia, w którym człowiek, zwierzęta i przyroda pozostają ze sobą blisko związane.

Jiayeqin – struny narodowości koreańskiej

Jiayeqin jest dawnym koreańskim instrumentem strunowym, popularnym również w Koreańskiej Prefekturze Autonomicznej Yanbian w prowincji Jilin. Jego kształt przypomina guzheng, klasyczny instrument chińskiej narodowości Han. Związki obu instrumentów sięgają odległej historii, a jiayeqin do dziś pozostaje ważnym elementem muzycznej kultury narodowości koreańskiej w Chinach.

Według przekazów około 500 roku naszej ery władca jednego ze starożytnych państw koreańskich stworzył na podstawie guzhengu nowy instrument strunowy. Otrzymał on nazwę jiayeqin i przez następne stulecia rozwijał własne brzmienie oraz technikę gry.

Instrument ma ponad 1500 lat historii. Tradycyjnie wykonywano go z drewna, a jego zakończenie wyginano w sposób przypominający rogi owcy. Dawne modele nie miały pełnego dna, dlatego ich brzmienie było stosunkowo niskie i ciche. Kolejne ulepszenia pozwoliły stworzyć instrument o mocniejszym dźwięku, bogatszej barwie i wyraźniejszym charakterze narodowym.

Po utworzeniu Chińskiej Republiki Ludowej projektowano nowe wersje jiayeqin, między innymi instrumenty osiemnasto- i dwudziestojednostrunowe. W odmianie z 21 strunami zastosowano stalowe struny oraz powiększone pudło rezonansowe. Dźwięk stał się jaśniejszy, pełniejszy i lepiej słyszalny podczas większych występów.

Jiayeqin pozwala wyrażać szeroką gamę uczuć – szczęście, gniew, smutek i radość. Szczególnie dobrze brzmią na nim żywe melodie ludowe. Dawniej większość wykonawców stanowili mężczyźni, lecz obecnie po instrument coraz częściej sięgają kobiety. Jiayeqin może występować solo, w niewielkim zespole albo w orkiestrze ludowej.

Rewapu – brzmienie Sinciangu

Rewapu, nazywany również rawapem, jest instrumentem strunowym szczególnie cenionym przez Ujgurów, Tadżyków i Uzbeków zamieszkujących Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur. Ma ponad sześćset lat historii. Jego różne odmiany pokazują, jak blisko na przestrzeni stuleci spotykały się tradycje muzyczne narodów żyjących w zachodniej części Chin.

W XIV wieku wymiana gospodarcza i kulturalna między Sinciangiem a innymi regionami była już szeroko rozwinięta. Ujgurscy rzemieślnicy i muzycy, korzystając ze starszych instrumentów ludowych, tworzyli nowe konstrukcje. Rewapu stał się jednym z najważniejszych rezultatów tego procesu.

Instrument wykonuje się przede wszystkim z drewna. Ma długą, smukłą szyjkę, której górna część jest lekko pochylona, oraz pudło rezonansowe przypominające półkulę. Poszczególne odmiany różnią się liczbą strun. Muzyk gra zwykle na strunie zewnętrznej, podczas gdy pozostałe wzmacniają i wzbogacają brzmienie.

Dźwięk rewapu jest jasny, czysty i łatwo rozpoznawalny. Instrument może prowadzić utwór solowy, towarzyszyć śpiewakowi albo tworzyć część większej orkiestry. Jego budowa, nazwa i barwa zmieniają się zależnie od tradycji poszczególnych narodowości.

Tadżykowie nazywają ten instrument „rebupu” i często wykonują go z drewna morelowego. Wśród Ujgurów występują między innymi rewapu kaszgarski, rewapu pasterski, duolang rewapu oraz nowsze odmiany koncertowe. Rewapu z Kaszgaru ma delikatny, niski i gładki ton. Odmiana uzbecka zachowuje podobny kształt, lecz jej dźwięk jest głośniejszy, czystszy i bardziej masywny.

Khushtar – ujgurski instrument smyczkowy

Z Sinciangu pochodzi również khushtar, zapisywany także jako hushtar. Ten ujgurski instrument smyczkowy nosi chińską nazwę 胡西塔尔. Należy do grupy instrumentów używanych w muzyce ujgurskiej obok dutaru, tamburu, rewapu i ghijaku. Można go usłyszeć w wykonaniach Dwunastu Mukamów, tradycji łączącej muzykę, śpiew, poezję i taniec.

Instrument ma wydłużoną szyjkę i drewniane pudło rezonansowe. Podczas gry trzymany jest pionowo i opierany na kolanie. Współczesne odmiany mają zwykle cztery struny melodyczne, a niektóre wersje wyposażono także w struny rezonansowe, które wzmacniają i pogłębiają brzmienie.

Dźwięk khushtaru jest miękki, pełny i wyraźny. Sposób gry zachowuje cechy starszych ujgurskich instrumentów smyczkowych, lecz wykorzystuje także techniki znane ze skrzypiec. Współczesną postać instrumentu udoskonalono w latach 70. XX wieku, dzięki czemu znalazł miejsce w profesjonalnych zespołach muzycznych i większych składach koncertowych.

Niutuiqin – instrument o kształcie krowiej nogi

Niutuiqin jest dawnym chińskim instrumentem smyczkowym, popularnym przede wszystkim wśród narodowości Dong w prowincjach Guizhou i Hunan oraz w Regionie Autonomicznym Narodowości Zhuang Guangxi. Jego kształt przypomina nogę krowy, od której pochodzi nazwa – chińskie słowa „niu tui” oznaczają właśnie „krowią nogę”.

Tradycyjny niutuiqin wykonywany jest z drewna cedrowego. Ma szeroką szyjkę, kołki z twardego drewna oraz smyczek z bambusa. Dawne struny powstawały z włókien palmowych, co nadawało instrumentowi delikatne, lekko zachrypnięte i bardzo charakterystyczne brzmienie.

Dźwięk niutuiqin dobrze łączy się z ludzkim głosem, dlatego instrument często służy jako akompaniament do pieśni. Technika gry przypomina grę na skrzypcach, choć skala dźwięków jest węższa. Surowa barwa pozwala muzykowi podkreślić rytm języka i emocje zawarte w śpiewanym utworze.

Muzycy przez długi czas wykonywali instrumenty samodzielnie, dlatego różniły się one rozmiarem, proporcjami i używanymi materiałami. Kolejne pokolenia rzemieślników narodowości Dong powiększały pudło rezonansowe i zastępowały włókna palmowe strunami jedwabnymi lub stalowymi. Zmiany poszerzyły skalę oraz umożliwiły wyrażanie bogatszej gamy uczuć.

Niutuiqin zajmuje ważne miejsce w codziennym życiu społeczności Dong. Tradycyjnie niemal każdy chłopiec posiadał własny instrument. W wolnych chwilach mieszkańcy spotykali się, wspólnie grali i śpiewali. Muzyka nie była osobnym widowiskiem przygotowanym dla publiczności, lecz częścią życia wsi, rodzinnych relacji i czasu spędzanego razem.

Huluxiao, matouqin, dongbula, jiayeqin, rewapu, khushtar i niutuiqin powstały w różnych częściach Chin i brzmią zupełnie inaczej. W miękkim oddechu bambusowych piszczałek, głębokim tonie końskiego włosia i rytmie szarpanych strun pozostały stepy, górskie wsie, pasterskie szlaki oraz rodzinne spotkania. Instrumenty zmieniały konstrukcję i trafiały na większe sceny, lecz nadal zachowują głos wspólnot, które stworzyły je przed stuleciami.

Artykuł Od khushtaru po matouqin. Instrumenty mniejszości etnicznych w Chinach pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Urządzenie nosi chińską nazwę 讯飞同窗AI黑板. Słowo tongchuang oznacza kolegę lub koleżankę z tej samej klasy. Tablica jest częścią większej platformy, która rozpoznaje zapis nauczyciela, wyszukuje związane z nim materiały i uruchamia potrzebne narzędzia bez przerywania prowadzonego wyjaśnienia.

Nagranie skupia się na najbardziej efektownych możliwościach urządzenia, ale nie każdy szkic zostanie automatycznie zamieniony w dowolny przedmiot 3D. Według producenta system rozpoznaje dziewięć kategorii elementów używanych podczas lekcji, w tym tekst, wzory matematyczne i figury geometryczne. Może poprawić odręczny rysunek, powiązać go z materiałami dydaktycznymi albo uruchomić odpowiednie narzędzie do geometrii.

Podczas pokazu na stoisku iFlytek narysowano sześcian. System uzupełnił linie i odnalazł materiały związane z rozpoznanym zagadnieniem. Narzędzia do geometrii przestrzennej pozwalają obracać bryłę, zaznaczać punkty i krawędzie, rozkładać ją na płaską siatkę oraz wyznaczać przekroje. Po zapisaniu funkcji matematycznej tablica może również wyświetlić jej wykres.

Od pierwszej wersji do obecnej generacji

Wcześniejsza wersja tablicy trafiła dwa lata temu do grona SAIL TOP30 podczas szanghajskiej konferencji poświęconej sztucznej inteligencji. Nową generację iFlytek przedstawił 24 października ubiegłego roku na targach wyposażenia edukacyjnego w Qingdao.

W nowej wersji rozbudowano sterowanie głosem i gestami, narzędzia geometrii przestrzennej, wirtualne postacie oraz funkcję zapisywania całych zajęć. Za wyszukiwanie materiałów i obsługę rozmów prowadzonych podczas lekcji odpowiada model Spark.

Nauczyciel może dzięki niemu głosowo wyszukiwać materiały, otwierać animacje i uruchamiać wirtualne postacie przedstawiające między innymi Konfucjusza oraz Einsteina. Według iFlytek taki rozmówca nie ma ograniczać się do podania gotowej odpowiedzi, lecz zadawać kolejne pytania i prowadzić ucznia przez tok rozumowania.

Ta sama technologia pozwala nauczycielowi przygotować własnego cyfrowego asystenta, wykorzystującego próbkę jego głosu i wcześniej wybrane materiały. Asystent ma odpowiadać na pytania po zajęciach oraz kierować ucznia do odpowiedniego fragmentu lekcji. Producent przedstawia tę funkcję jako dodatkową pomoc dostępną również po zakończeniu zajęć.

Tablica zapisuje także przebieg lekcji

Urządzenie współpracuje z układem kamer określanym przez producenta jako „4+1” oraz z systemem przetwarzania dźwięku. System łączy obraz z klasy, dźwięk, treść pojawiającą się na ekranie oraz przebieg pytań i odpowiedzi. Nagranie jest później dzielone na krótsze fragmenty, do których oprogramowanie przygotowuje opisy i uporządkowany zapis zajęć.

Nauczyciel może wrócić do momentu, w którym omawiał konkretne zagadnienie, udostępnić wybrany fragment albo przejrzeć raport dotyczący struktury zajęć, zadawanych pytań i sposobu prowadzenia rozmowy z klasą. Narzędzie ma być wykorzystywane również podczas obserwacji i omawiania lekcji przez szkolne oraz lokalne zespoły metodyczne.

Według iFlytek tablice tej serii są regularnie używane w ponad 1400 powiatach i dzielnicach na obszarze 33 jednostek administracyjnych szczebla prowincjonalnego. Z asystenta Spark korzysta już milion nauczycieli, a system analizy lekcji działa w ponad 700 powiatach i dzielnicach.

Jak tablica działa w górskiej szkole w Zhejiang

Według iFlytek tablica tej samej serii jest wykorzystywana w szkole w Qixi, w powiecie Kaihua w prowincji Zhejiang. Placówka leży w górach u źródeł rzeki Qiantang, ma sześć klas i 72 uczniów. Korzysta również z terminali uczniowskich przekazanych w ramach programu cyfryzacji niewielkich szkół wiejskich.

W kwietniu dwunastu uczniów szóstej klasy połączyło się za pośrednictwem tablicy z rówieśnikami ze szkoły Tzu Chi w Dżakarcie. System na bieżąco tłumaczył rozmowę prowadzoną po chińsku i angielsku. Dzieci rozmawiały między innymi o środowisku naturalnym swoich regionów, a uczniowie z Indonezji pokazali na ekranie warana z Komodo.

Qixi jest jedną z jedenastu małych szkół w powiecie Kaihua objętych programem, w ramach którego placówki otrzymały urządzenia i materiały edukacyjne, a nauczyciele przeszli szkolenia. W pierwszym miesiącu aktywnie korzystało z platformy 82,29 proc. pedagogów. Nauczyciele sięgali po jej materiały średnio 42 razy, najczęściej wybierając prezentacje i animacje uzupełniające zasoby niewielkich szkół.

Tablice trafiają do szkół razem z zasadami bezpieczeństwa

W Kaihua urządzeniom, materiałom i szkoleniom towarzyszą zasady dotyczące bezpiecznego korzystania ze sprzętu, kontroli treści oraz ochrony prywatności. Powiat chce w ten sposób objąć jednym systemem samo wyposażenie szkół i warunki, na jakich cyfrowe narzędzia są używane podczas zajęć.

Na szczeblu krajowym Ministerstwo Edukacji opublikowało w styczniu standardy klasyfikacji danych edukacyjnych oraz wymagania dla dużych interaktywnych terminali szkolnych. Kwietniowy plan „AI+ edukacja” rozszerzył ten kierunek o ochronę zbiorów danych, kontrolę treści generowanych przez modele i sprawdzanie bezpieczeństwa aplikacji przed ich szerszym wykorzystaniem.

Szkoły wdrażające kolejne urządzenia będą równolegle szkolić nauczycieli oraz ustalać zasady dostępu do materiałów i zarządzania platformą.

Ile kosztuje i czy można kupić ją w Polsce?

iFlytek nie podaje publicznej ceny tablicy prezentowanej w Szanghaju. W chińskich zamówieniach publicznych inne 86-calowe tablice tej firmy kosztowały w tym roku od 16,6 tys. do 27,4 tys. juanów za sztukę, czyli orientacyjnie od około 9 do 15 tys. zł. Nie są to jednak ceny obecnej wersji pokazanej na WAIC. Ostateczna kwota zależy od modelu, oprogramowania, instalacji, szkoleń i dodatkowego wyposażenia.

Na międzynarodowej stronie iFlytek dostępny jest model Spark Smart Blackboard GOV-AIT86A z ekranem 86 cali i rozdzielczością 4K. Producent umożliwia wysłanie zapytania zakupowego, ale w europejskiej części serwisu wymienia obecnie Wielką Brytanię, Francję i Węgry. Polska nie znajduje się na liście krajów objętych lokalną sprzedażą i obsługą posprzedażową.

Polska szkoła lub dystrybutor musieliby więc zwrócić się bezpośrednio do iFlytek o ofertę obejmującą transport, instalację, licencje i serwis. Przed zakupem potrzebne byłoby także potwierdzenie europejskich certyfikatów, dostępności polskiej wersji językowej oraz działania funkcji internetowych poza Chinami.

Źródła:

1. World Artificial Intelligence Conference – oficjalna strona wydarzenia
2. iFlytek – prezentacja tablicy AI podczas World Artificial Intelligence Conference
3. iFlytek – funkcje i zastosowania tablicy AI
4. iFlytek – prezentacja nowej generacji tablicy w Qingdao
5. iFlytek – tablica Spark w gronie projektów SAIL TOP30
6. China News Service Zhejiang – cyfrowa edukacja w szkole Qixi
7. Ministerstwo Edukacji ChRL – standardy danych i interaktywnych terminali edukacyjnych
8. Ministerstwo Edukacji ChRL – plan „Sztuczna inteligencja plus edukacja”

Artykuł Nagranie z chińską tablicą AI obiegło internet. Tak działa system iFlytek pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.