Chiny i Stany Zjednoczone przeprowadziły 20 września w Nowym Jorku kolejną rundę konsultacji gospodarczych i handlowych, podczas której po raz pierwszy osobną część rozmów poświęcono sztucznej inteligencji. Strona amerykańska zaproponowała utworzenie mechanizmu wzajemnego informowania o poważnych incydentach związanych z AI. Rozmowy poprzedziły rozpoczynającą się 23 września wizytę państwową Xi Jinpinga w Stanach Zjednoczonych.
Chińskiej delegacji przewodniczył wicepremier He Lifeng, odpowiedzialny za dialog gospodarczy z Waszyngtonem. Po stronie amerykańskiej w rozmowach uczestniczyli sekretarz skarbu Scott Bessent oraz przedstawiciel USA ds. handlu Jamieson Greer. Według komunikatu Xinhua obie strony przeprowadziły szczerą, pogłębioną i konstruktywną wymianę opinii na temat realizacji wcześniejszych uzgodnień gospodarczych, handlu i inwestycji, a także odbyły dialog dotyczący sztucznej inteligencji.
Strona chińska podkreśliła, że konsultacje prowadzono zgodnie z zasadami wzajemnego szacunku, pokojowego współistnienia i współpracy przynoszącej korzyści obu państwom. Pekin od dłuższego czasu wskazuje na potrzebę utrzymywania kanałów komunikacji z Waszyngtonem również wtedy, gdy między oboma krajami pozostają poważne różnice. Temat ten jest częścią szerszej dyskusji o stabilności relacji między Chinami a Stanami Zjednoczonymi.
Mechanizm kontaktu na wypadek poważnego incydentu z AI
Więcej szczegółów dotyczących rozmów o sztucznej inteligencji przedstawił po spotkaniu Scott Bessent. Według sekretarza skarbu USA Waszyngton zaproponował utworzenie kanału powiadamiania, który mógłby być wykorzystywany w sytuacji, gdy incydent związany z AI osiągnąłby poziom mający znaczenie dla bezpieczeństwa narodowego. Bessent mówił również o potrzebie wypracowania wspólnego rozumienia najważniejszych celów i zagrożeń związanych z rozwojem tej technologii.
Propozycja nie oznacza powstania wspólnego chińsko-amerykańskiego systemu regulowania sztucznej inteligencji. Publiczny komunikat strony chińskiej potwierdza, że AI była przedmiotem odrębnego dialogu, ale nie informuje o przyjęciu szczegółowego mechanizmu zaproponowanego przez Waszyngton. Bessent przekazał natomiast, że strony zgodziły się sformalizować dalsze rozmowy i rozpocząć prace nad zasadami komunikacji w przypadku poważnych incydentów.
Amerykański sekretarz skarbu wymienił w tym kontekście niekontrolowane działanie autonomicznych systemów oraz możliwość wykorzystania AI przez podmioty niepaństwowe do prowadzenia cyberataków. Rozmowy mają więc dotyczyć przede wszystkim sytuacji, w których problem technologiczny mógłby szybko przekształcić się w problem bezpieczeństwa. Kwestia międzynarodowych zasad dotyczących tej technologii pojawiała się wcześniej także w chińskich propozycjach dotyczących globalnego zarządzania sztuczną inteligencją.
Dialog rozpoczyna się w momencie intensywnego rozwoju sektora AI w obu państwach. Chiny rozbudowują własne modele, zaplecze obliczeniowe i zastosowania sztucznej inteligencji w gospodarce, o czym szerzej pisaliśmy w materiale o chińskiej polityce „AI Plus” i 15. Planie Pięcioletnim. Stany Zjednoczone pozostają z kolei jednym z głównych światowych ośrodków projektowania zaawansowanych układów obliczeniowych i modeli AI. Równolegle Waszyngton od kilku lat stosuje ograniczenia eksportowe dotyczące najbardziej zaawansowanych technologii półprzewodnikowych przeznaczonych dla Chin. Temat tych restrykcji nie znalazł się jednak w nowojorskiej części rozmów poświęconej bezpieczeństwu AI.
Handel pozostaje drugim filarem konsultacji
Rozmowy He Lifenga, Bessenta i Greera odbyły się w nowojorskiej siedzibie JPMorgan Chase i obejmowały znacznie szerszy zestaw zagadnień gospodarczych. Jednym z nich była przyszłość obowiązującego rozejmu celnego. Obecne rozwiązania wygasają 10 listopada, ale po spotkaniu nie ogłoszono decyzji o ich kolejnym przedłużeniu.
Strony omawiały również możliwość dalszego obniżania ceł na wybrane towary uznawane za niewrażliwe z punktu widzenia bezpieczeństwa. Greer poinformował, że chodzi o wdrożenie rozwiązania uzgodnionego wcześniej podczas rozmów obu państw. Wśród potencjalnych kategorii wymieniał po stronie chińskiej część dóbr konsumpcyjnych i produktów mniej zaawansowanych technologicznie, natomiast po stronie amerykańskiej m.in. towary rolne, energię i sprzęt medyczny.
Istotnym elementem stosunków gospodarczych pozostają również pierwiastki ziem rzadkich i inne minerały krytyczne. Waszyngton zabiega o większą przewidywalność dostaw dla amerykańskiego przemysłu. Pekin podkreśla natomiast potrzebę utrzymania bezpieczeństwa i stabilności światowych łańcuchów dostaw oraz realizowania uzgodnień osiągniętych przez przywódców obu państw.
W szerszym dialogu chińsko-amerykańskim pozostaje także kwestia Iranu. Chiny utrzymują z Teheranem rozbudowane stosunki gospodarcze i dyplomatyczne, podczas gdy administracja USA wykorzystuje sankcje i instrumenty finansowe do wywierania presji na Iran. Ta część relacji Pekinu i Waszyngtonu została szerzej opisana w naszym materiale o rozmowach Chin, Iranu i Stanów Zjednoczonych.
Rozmowy przed spotkaniem Xi Jinpinga z Donaldem Trumpem
Nowojorskie konsultacje bezpośrednio poprzedziły wizytę państwową Xi Jinpinga w Stanach Zjednoczonych, zaplanowaną na 23–25 września. Chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych zapowiedziało, że Xi i Donald Trump przeprowadzą pogłębioną wymianę poglądów na temat najważniejszych kwestii w stosunkach dwustronnych oraz problemów dotyczących pokoju i rozwoju na świecie. Pekin deklaruje wolę wzmacniania dialogu i współpracy oraz właściwego zarządzania różnicami między oboma państwami.
Będzie to drugie spotkanie przywódców Chin i USA w ciągu kilku miesięcy. W maju Donald Trump złożył wizytę państwową w Chinach i spotkał się z Xi Jinpingiem w Pekinie. O przebiegu tamtych rozmów pisaliśmy w materiale Xi Jinping i Donald Trump w Pekinie. Obecna wizyta ma więc kontynuować dialog rozpoczęty podczas majowego spotkania, tym razem w Waszyngtonie.
24 września Xi Jinping i Peng Liyuan zostaną oficjalnie powitani w Białym Domu. Program przewiduje ceremonię państwową, rozmowy przywódców oraz wieczorną kolację państwową. Według informacji przekazanych przed wizytą wśród zaproszonych gości mają znaleźć się także przedstawiciele największych amerykańskich firm technologicznych, w tym OpenAI, Nvidii, Apple i Alphabetu. Obecność sektora technologicznego nabiera szczególnego znaczenia w momencie, gdy sztuczna inteligencja staje się jednym z nowych tematów regularnego dialogu między Pekinem a Waszyngtonem.
Kolejny etap rozmów ma odbyć się już po wizycie Xi Jinpinga. Scott Bessent zapowiedział, że przedstawiciele obu państw spotkają się za około dwa miesiące w Shenzhen. Wtedy rozmowy mają przejść od ogólnego określenia wspólnych zagrożeń do bardziej szczegółowych procedur komunikacji stosowanych w przypadku poważnych incydentów związanych z bezpieczeństwem sztucznej inteligencji.
Źródła: Xinhua, Ministerstwo Spraw Zagranicznych Chińskiej Republiki Ludowej, Biały Dom.
