Xi Jinping rozpoczął w Biszkeku najważniejszą część wizyty w Kirgistanie od rozmów z prezydentem Sadyrem Dżaparowem i podpisania nowego traktatu dwustronnego. Jeszcze tego samego dnia spotkał się z Władimirem Putinem, a rozmowy odbywały się tuż przed główną sesją 26. szczytu Szanghajskiej Organizacji Współpracy.
Xi przybył do kirgiskiej stolicy 30 sierpnia. To jego trzecia wizyta w Kirgistanie i pierwsza od siedmiu lat. Podróż łączy wizytę państwową z udziałem w szczycie SzOW, który przypada w roku 25-lecia organizacji. Do SzOW należy obecnie dziesięć państw — Chiny, Rosja, Indie, Pakistan, Iran, Białoruś, Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan i Uzbekistan.
Wraz z traktatem o trwałym dobrym sąsiedztwie, przyjaźni i współpracy Xi i Dżaparow podpisali wspólną deklarację dotyczącą dalszego rozwoju chińsko-kirgiskiego wszechstronnego partnerstwa strategicznego. Xi powiedział, że traktat ma stworzyć „ważną podstawę prawną” dla trwałej przyjaźni i wzajemnego wsparcia obu państw. Dżaparow ocenił, że dokument otwiera szersze perspektywy dla stosunków dwustronnych. Przywódcy byli też obecni przy wymianie dokumentów dotyczących inwestycji, transportu, ceł i współpracy między miastami. W czasie wizyty zawarto ponad 20 kolejnych porozumień obejmujących między innymi naukę, edukację, kulturę i media.
Dżaparow określił Chiny jako priorytet w polityce zagranicznej Kirgistanu, a także najbliższego przyjaciela i najbardziej wiarygodnego partnera swojego kraju. Potwierdził przy tym poparcie Biszkeku dla zasady jednych Chin. Xi mówił natomiast o lepszym powiązaniu chińskich planów rozwojowych z kirgiskim Narodowym Programem Rozwoju do 2030 roku i wymianie doświadczeń dotyczących zarządzania państwem. Wizyta przypadła w 35. rocznicę niepodległości Kirgistanu, którą Dżaparow świętował właśnie 31 sierpnia.
Handel, technologie i kolej przez Kirgistan
Pekin i Biszkek chcą rozszerzać handel o kolejne grupy produktów, rozwijać handel cyfrowy i transgraniczny e-commerce oraz modernizować przejścia graniczne. Xi mówił o potrzebie wypracowania większej liczby rezultatów współpracy, które będą „namacalne i dostępne” dla mieszkańców obu państw. W uzgodnieniach znalazły się projekty z zakresu energetyki odnawialnej, recyklingu zasobów i zielonych minerałów. Oba państwa zamierzają rozwijać wspólne laboratorium działające w ramach Inicjatywy Pasa i Szlaku i zwiększać współpracę w sztucznej inteligencji.
Największym przedsięwzięciem infrastrukturalnym pozostaje kolej Chiny–Kirgistan–Uzbekistan. Trasa rozpoczyna się w Kaszgarze w Xinjiangu, przez przełęcz Torugart prowadzi do Kirgistanu, a następnie w stronę Dżalalabadu i Andiżanu we wschodnim Uzbekistanie. Odcinek po stronie kirgiskiej ma 304,94 km. Zaplanowano na nim 20 stacji, 46 mostów oraz 27 tuneli o łącznej długości niemal 104 km. Blisko 40 proc. tej części linii przypadnie na mosty i tunele.
Roboty na najtrudniejszych fragmentach ruszyły 29 kwietnia 2025 roku, kiedy rozpoczęto budowę trzech kluczowych tuneli. Tegoroczne materiały Xinhua pokazują prace prowadzone równocześnie przy tunelach, mostach i innych elementach trasy. W budowie uczestniczyło dotąd ponad 3 tys. pracowników z Kirgistanu, a przy projekcie utworzono trzy ośrodki szkolenia zawodowego. Podczas rozmów w Biszkeku Xi określił kolej jako regionalną „arterię transportową” związaną z aspiracjami rozwojowymi mieszkańców regionu. Dżaparow mówił z kolei o przyszłej „stalowej Drodze Jedwabnej” i nowym połączeniu między obu państwami.
Spotkanie z Putinem
Po południu 31 sierpnia Xi spotkał się z Władimirem Putinem. Chiński przywódca nawiązał do majowej wizyty rosyjskiego prezydenta w Chinach i powiedział, że ustalenia przyjęte wtedy przez oba państwa są już realizowane. Według Xi fundamenty stosunków chińsko-rosyjskich będą stawały się „coraz mocniejsze”, a ich perspektywy coraz lepsze. Putin wymienił handel, energetykę, przemysł, transport i technologie wśród obszarów, w których Moskwa chce zacieśniać kontakty z Pekinem.
Rozmowa Xi i Putina objęła również sytuację międzynarodową. Chiński przywódca mówił o rosnącej liczbie niepewnych i trudnych do przewidzenia czynników oraz o potrzebie wzmacniania roli SzOW. Pekin chce wspólnie z Rosją i pozostałymi partnerami zwiększać znaczenie organizacji w reformowaniu globalnego systemu zarządzania i wspierać — jak ujęła to strona chińska — rozwój równego i uporządkowanego świata wielobiegunowego. Putin zapowiedział dalszą koordynację z Chinami również w ONZ, BRICS i G20.
Posiedzenie Rady Głów Państw SzOW zaplanowano na 1 września. Po nim ma odbyć się spotkanie w formule „SzOW Plus”, z udziałem przedstawicieli państw spoza organizacji oraz organizacji międzynarodowych. Biszkek zamyka w ten sposób kirgiską prezydencję w SzOW w latach 2025–2026, podczas której przygotowywano również deklarację z okazji 25-lecia organizacji i pakiet dokumentów dotyczących dalszej współpracy.
Po zakończeniu wizyty w Kirgistanie Xi Jinping uda się do Egiptu. Poprzednio odwiedził ten kraj w 2016 roku, a tegoroczna podróż przypada w 70. rocznicę nawiązania stosunków dyplomatycznych między Chinami i Egiptem. W Kairze ma rozmawiać z prezydentem Abd al-Fattahem as-Sisim o stosunkach dwustronnych oraz sprawach regionalnych i międzynarodowych.
Źródła
- Xinhua – rozmowy Xi Jinpinga z Sadyrem Dżaparowem, traktat i współpraca Chin z Kirgistanem
- Xinhua – budowa kolei Chiny–Kirgistan–Uzbekistan
- Xinhua – spotkanie Xi Jinpinga z Władimirem Putinem w Biszkeku
- Sekretariat SzOW – program szczytu w Biszkeku
- Xinhua – wizyta Xi Jinpinga w Kirgistanie i dalsza podróż do Egiptu
