W dniach 26–29 października w Pekinie odbyło się V Plenum Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin (KPCh) XX kadencji. Głównym tematem czterodniowych obrad było dalsze doskonalenie systemu kierowania partią, umacnianie dyscypliny oraz konsekwentna walka z korupcją. Przyjęta uchwała wyznacza kierunki działań, które mają wzmocnić zdolność KPCh do samodoskonalenia, podnieść jakość pracy kadr i zapewnić skuteczną realizację celów rozwojowych Chin.

Posiedzeniu przewodniczyło Biuro Polityczne KC KPCh. Sekretarz generalny Xi Jinping przedstawił sprawozdanie z działalności Biura Politycznego oraz omówił projekt uchwały poświęconej konsekwentnemu prowadzeniu kompleksowego i rygorystycznego zarządzania partią.

W obradach uczestniczyło 162 członków KC i 117 zastępców członków, a także przedstawiciele Centralnej Komisji Kontroli Dyscypliny, kierownictw odpowiednich instytucji oraz zaproszeni delegaci XX Zjazdu KPCh, wśród nich działacze organizacji podstawowych i eksperci.

Przyjęty 29 października komunikat podsumowuje dotychczasowe osiągnięcia w dziedzinie budownictwa partyjnego, wskazuje na wyzwania stojące przed KPCh i przedstawia program dalszego wzmacniania jej struktur. Istotne miejsce zajmuje w nim ocena problemów, z którymi partia zmagała się przed objęciem przywództwa przez Xi Jinpinga w 2012 roku.

105 lat doświadczeń. Siła partii tkwi w zdolności do samodoskonalenia

W roku 105. rocznicy powstania KPCh Komitet Centralny powrócił do pytania o źródła jej trwałości i zdolności do skutecznego kierowania państwem.

W komunikacie przypomniano, że od momentu powstania w 1921 roku partia konsekwentnie dąży do realizacji ideałów komunistycznych, poprawy warunków życia Chińczyków oraz wielkiego odrodzenia narodu chińskiego. To właśnie wierność tym celom, połączona ze zdolnością dostosowywania metod działania do zmieniających się warunków, została wskazana jako jeden z fundamentów jej sukcesu.

Historia KPCh obejmuje kolejne etapy walki rewolucyjnej, budowy socjalizmu, reform gospodarczych i modernizacji kraju. Każdy z nich przynosił nowe wyzwania, wymagające nie tylko odpowiednich decyzji politycznych, ale również zmian w sposobie funkcjonowania samej partii.

Komitet Centralny podkreślił, że jednym z najważniejszych doświadczeń chińskich komunistów pozostaje umiejętność rozpoznawania i korygowania własnych błędów. KPCh rozwijała swoje struktury, doskonaliła metody pracy i przezwyciężała wewnętrzne trudności, opierając się zarówno na własnych siłach, jak i poparciu społecznym.

W tym kontekście przypomniano dwie zasady, które w chińskiej myśli politycznej uznaje się za odpowiedź na historyczny problem wzrostu i upadku kolejnych systemów władzy: nadzór społeczeństwa nad rządzącymi oraz zdolność partii do wewnętrznej odnowy, określaną mianem samorewolucji.

Pierwsza z tych idei nawiązuje do rozmowy Mao Zedonga z Huang Yanpeiem w 1945 roku, kiedy chiński przywódca wskazał demokratyczny nadzór społeczeństwa jako sposób zapobiegania degeneracji władzy. Drugą rozwinęło współczesne kierownictwo KPCh, podkreślając konieczność nieustannego doskonalenia partii, eliminowania nieprawidłowości i zachowania jej rewolucyjnego charakteru.

Obie zasady zajmują dziś ważne miejsce w chińskiej koncepcji budownictwa partyjnego. Ich znaczenie wykracza przy tym poza doświadczenia samych Chin, stanowiąc również wkład KPCh w rozwój teorii i praktyki funkcjonowania partii marksistowskich.

Od 2012 roku: zdecydowana odnowa i wzmocnienie KPCh

Jednym z najważniejszych elementów komunikatu jest ocena przemian, jakie dokonały się w KPCh od XVIII Zjazdu w 2012 roku, kiedy stanowisko sekretarza generalnego objął Xi Jinping.

Komitet Centralny wysoko ocenił osiągnięcia kierownictwa z Xi Jinpingiem na czele, podkreślając jego determinację w przezwyciężaniu wieloletnich problemów wewnątrzpartyjnych.

W komunikacie otwarcie wskazano, że przed 2012 rokiem KPCh zmagała się z osłabieniem przywództwa politycznego, niedostateczną skutecznością wewnętrznego nadzoru, rozluźnieniem dyscypliny oraz poważnymi przypadkami nadużyć. Część tych problemów narastała przez wiele lat, a dotychczasowe mechanizmy kontroli okazywały się niewystarczające.

Po objęciu przywództwa przez Xi Jinpinga kierownictwo KPCh przystąpiło do zdecydowanego wzmacniania dyscypliny i porządkowania sytuacji wewnętrznej. Walka z korupcją, reforma systemu nadzoru oraz podnoszenie wymagań wobec kadr stały się jednymi z głównych kierunków polityki partii.

Podjęte działania objęły wszystkie szczeble organizacji, od struktur lokalnych po najwyższe organy kierownicze. Szczególny nacisk położono na zasadę, zgodnie z którą stanowisko i pozycja polityczna nie mogą chronić przed odpowiedzialnością za naruszenie dyscypliny.

W ocenie Komitetu Centralnego konsekwentne egzekwowanie tych zasad pozwoliło zahamować wiele utrwalonych nieprawidłowości, wzmocnić mechanizmy kontroli oraz usunąć poważne zagrożenia występujące w strukturach partyjnych, państwowych i wojskowych.

Osiągnięcia ostatnich kilkunastu lat przedstawiono jako rezultat zdolności KPCh do przeprowadzania głębokich zmian we własnych szeregach. W tym rozumieniu samorewolucja nie oznacza odejścia od dotychczasowych ideałów, lecz konsekwentne eliminowanie zjawisk, które utrudniają ich realizację.

Doświadczenia te stały się również podstawą rozwoju myśli Xi Jinpinga o budownictwie partyjnym, będącej częścią szerszej koncepcji socjalizmu o chińskiej specyfice w nowej erze.

Reformy gospodarcze a wyzwania związane z dyscypliną partyjną

Ocena sytuacji sprzed 2012 roku wymaga uwzględnienia przemian, jakie dokonały się w Chinach po rozpoczęciu polityki reform i otwarcia w 1978 roku.

Przez kolejne dziesięciolecia jednym z najważniejszych zadań KPCh było przezwyciężenie zacofania gospodarczego, rozwój produkcji oraz stopniowa poprawa poziomu życia społeczeństwa. Reformy zapoczątkowane pod kierownictwem Deng Xiaopinga umożliwiły wykorzystanie mechanizmów rynkowych w ramach budowy socjalizmu o chińskiej specyfice i stworzyły podstawy późniejszego awansu gospodarczego Chin.

Dynamiczny rozwój gospodarki przyniósł jednak również nowe wyzwania dla struktur partyjnych i administracji państwowej.

Rozszerzanie działalności prywatnych przedsiębiorstw, przemiany własnościowe oraz rosnąca rola inwestycji i lokalnych władz gospodarczych zwiększały znaczenie skutecznego nadzoru nad podejmowaniem decyzji i wykorzystywaniem środków publicznych.

W praktyce szybki wzrost gospodarczy sprzyjał także nieprawidłowościom. W niektórych przypadkach ocena działalności lokalnych kadr koncentrowała się przede wszystkim na wynikach gospodarczych, podczas gdy kwestie dyscypliny, postawy ideowej i odpowiedzialności wobec społeczeństwa nie zawsze zyskiwały należytą uwagę.

Skalę problemu ujawniły późniejsze postępowania antykorupcyjne, obejmujące również działaczy zajmujących wysokie stanowiska w partii i administracji państwowej.

Nie podważa to historycznego znaczenia reform i otwarcia, które pozostają jednym z fundamentów współczesnego rozwoju Chin. Pokazuje natomiast, że modernizacja gospodarcza musi iść w parze z doskonaleniem instytucji oraz wzmacnianiem odpowiedzialności osób sprawujących władzę.

Właśnie w tym kontekście należy rozpatrywać działania podejmowane od 2012 roku. Ich celem jest nie tylko zwalczanie konkretnych przypadków korupcji, lecz również budowa takich mechanizmów zarządzania, które pozwolą zapobiegać podobnym zjawiskom w przyszłości.

Nowe warunki wymagają dalszego wzmacniania partii

Pomimo znaczących osiągnięć Komitet Centralny podkreślił, że proces doskonalenia KPCh nie może zostać uznany za zakończony.

Chiny znajdują się obecnie na kolejnym etapie modernizacji, a zmieniająca się sytuacja międzynarodowa, rozwój nowych technologii oraz przemiany społeczno-gospodarcze stawiają przed partią coraz bardziej złożone zadania.

Szczególnego znaczenia nabiera zdolność do utrzymania wysokiej jakości kadr, sprawnego kierowania państwem oraz skutecznego reagowania na nowe zagrożenia.

W komunikacie przypomniano o czterech niebezpieczeństwach, które od lat stanowią przedmiot szczególnej uwagi kierownictwa KPCh: samozadowoleniu i utracie czujności, niedostatecznych kompetencjach, oderwaniu od społeczeństwa oraz bierności i korupcji.

Przeciwdziałanie tym zjawiskom uznano za warunek zachowania zdolności partii do długotrwałego sprawowania przywództwa oraz realizacji strategicznych celów państwa.

W przyjętej uchwale podkreślono zarazem ciągłość ideową KPCh, od marksizmu-leninizmu i myśli Mao Zedonga, przez teorię Deng Xiaopinga, koncepcję Trzech Reprezentacji i naukowe spojrzenie na rozwój, po myśl Xi Jinpinga o socjalizmie o chińskiej specyfice w nowej erze.

Oznacza to, że doskonalenie partii ma opierać się zarówno na jej dotychczasowym dorobku, jak i nowych rozwiązaniach odpowiadających współczesnym potrzebom.

Siedem zasad dalszego doskonalenia KPCh

Komitet Centralny przyjął siedem podstawowych zasad, które mają wyznaczać kierunek dalszych działań w zakresie budownictwa partyjnego.

Pierwszą jest podporządkowanie pracy struktur partyjnych realizacji misji i zadań KPCh, a przede wszystkim budowie nowoczesnego państwa socjalistycznego i wielkiemu odrodzeniu narodu chińskiego.

Drugą zasadą jest konsekwentne wzmacnianie politycznego charakteru partii, w tym utrzymanie jednolitego przywództwa Komitetu Centralnego.

Trzecia zakłada kompleksowe i rygorystyczne przestrzeganie dyscypliny na wszystkich szczeblach organizacji, bez wyjątków wynikających z zajmowanych stanowisk.

Czwarta wskazuje na potrzebę koncentrowania się na rozwiązywaniu rzeczywistych problemów. Praca partyjna powinna przynosić konkretne rezultaty, a nie ograniczać się do formalnego wykonywania procedur.

Piąta zasada łączy wierność podstawowym ideałom i założeniom politycznym z gotowością do poszukiwania nowych rozwiązań.

Szósta podkreśla odpowiedzialność najwyższego kierownictwa za wyznaczanie standardów postępowania. Zmiany powinny rozpoczynać się od osób zajmujących najważniejsze stanowiska, których przykład ma oddziaływać na pozostałych członków partii.

Siódma zasada dotyczy konsekwentnego kierowania partią na podstawie jej statutu oraz obowiązujących regulacji wewnętrznych.

Wspólnym celem tych założeń jest stworzenie spójnego systemu, w którym umacnianie dyscypliny, rozwój kompetencji i odpowiedzialność polityczna wzajemnie się uzupełniają.

Od kształcenia kadr po walkę z korupcją. Najważniejsze zadania

Przyjęte zasady znalazły rozwinięcie w programie konkretnych działań obejmujących najważniejsze dziedziny funkcjonowania KPCh.

Pierwszym zadaniem jest wzmacnianie ideowości i postawy moralnej członków partii. Zgodnie z przyjętymi założeniami komunistyczne przekonania powinny znajdować odzwierciedlenie nie tylko w deklaracjach, ale przede wszystkim w codziennym postępowaniu, podejmowanych decyzjach i stosunku do społeczeństwa.

Służyć temu mają dalszy rozwój edukacji ideologicznej, odwoływanie się do najlepszych tradycji KPCh oraz kształtowanie postaw opartych na uczciwości, odpowiedzialności i służbie publicznej.

Dużą wagę przywiązano również do doskonalenia centralizmu demokratycznego, który pozostaje podstawową zasadą organizacyjną partii. Komitet Centralny podkreślił potrzebę łączenia szerokiej dyskusji wewnątrzpartyjnej i udziału organizacji niższego szczebla w procesie decyzyjnym z jednolitym wdrażaniem przyjętych rozstrzygnięć.

Kolejnym priorytetem jest polityka kadrowa. KPCh zamierza podnosić wymagania dotyczące przygotowania zawodowego, kompetencji politycznych i postawy moralnej osób pełniących funkcje kierownicze.

Większą uwagę poświęci się również kształceniu młodych działaczy, doskonaleniu metod doboru kadr oraz ocenie rzeczywistych rezultatów ich pracy. W ocenie kadr większe znaczenie ma mieć rzeczywisty wpływ ich pracy na rozwój kraju i poprawę warunków życia społeczeństwa, a nie wyłącznie osiągane wskaźniki gospodarcze.

Dalsze zmiany obejmą również struktury organizacyjne KPCh. Chodzi o usprawnienie współpracy między kierownictwem centralnym, organizacjami lokalnymi i podstawowymi komórkami partyjnymi, a także zwiększenie obecności partii w nowych sektorach gospodarki i życia społecznego.

Szczególne miejsce w programie zajmuje dalsze wzmacnianie dyscypliny i poprawa stylu pracy działaczy. W tym celu kontynuowane będzie konsekwentne stosowanie ośmiu zasad postępowania przyjętych przez kierownictwo KPCh w 2012 roku. Ich zadaniem jest między innymi ograniczanie biurokracji, formalizmu, rozrzutności i nadużywania stanowisk.

Partia zamierza również doskonalić system wewnętrznych regulacji, wzmacniając ich skuteczność i eliminując nieformalne praktyki, które mogą prowadzić do obchodzenia obowiązujących zasad.

Zdecydowana walka z korupcją pozostaje priorytetem

Jednym z najważniejszych elementów uchwały jest potwierdzenie dotychczasowego kursu w walce z korupcją.

Kierownictwo KPCh podkreśliło, że zwalczanie nadużyć nie może ograniczać się do reagowania na ujawnione przypadki łamania prawa i dyscypliny partyjnej. Równie istotne jest usuwanie przyczyn, które sprzyjają ich powstawaniu.

Dlatego przyjęta strategia łączy trzy kierunki działania: zdecydowane karanie korupcji, ograniczanie możliwości jej popełniania oraz kształtowanie postaw, które prowadzą do świadomego odrzucenia nieuczciwych praktyk.

W chińskiej polityce antykorupcyjnej podejście to określane jest jako budowanie systemu, w którym urzędnicy nie odważą się przyjmować korzyści, nie będą mieli możliwości dopuszczania się nadużyć i nie będą chcieli tego robić.

Oznacza to konieczność prowadzenia równolegle działań dyscyplinarnych, reform instytucjonalnych oraz edukacji ideowej.

W komunikacie podkreślono również potrzebę dalszego wzmacniania nadzoru nad sprawowaniem władzy. Organy kontroli partyjnej i państwowej mają ściślej ze sobą współpracować, a odpowiedzialność za prawidłowe funkcjonowanie podległych struktur powinna w większym stopniu spoczywać na ich kierownictwie.

Szczególne znaczenie przypisano skuteczności kontroli, systematycznej ocenie pracy kadr oraz zdecydowanemu reagowaniu na stwierdzone naruszenia.

W założeniach KPCh konsekwentna walka z korupcją służy nie tylko utrzymaniu dyscypliny wewnętrznej, lecz również ochronie interesów społeczeństwa i zwiększaniu zaufania do instytucji państwowych. Środki publiczne powinny być wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem, a osoby pełniące funkcje kierownicze muszą ponosić odpowiedzialność za podejmowane decyzje.

Decyzje personalne i konsekwencje naruszeń dyscypliny

Podczas plenum zatwierdzono również wcześniejsze decyzje Biura Politycznego dotyczące osób, które dopuściły się poważnych naruszeń dyscypliny partyjnej i prawa.

Potwierdzono wydalenie z KPCh 33 dotychczasowych członków i zastępców członków Komitetu Centralnego. Wśród nich znalazły się osoby, których sprawy rozpatrywała Centralna Komisja Kontroli Dyscypliny KPCh, a także przedstawiciele sił zbrojnych objęci postępowaniami prowadzonymi przez właściwe organy Centralnej Komisji Wojskowej.

W pierwszej grupie wydalono 17 osób, natomiast w drugiej 16. Odrębną decyzję podjęto wobec Li Yunze, którego pozbawiono stanowisk partyjnych.

Skala tych rozstrzygnięć pokazuje, że kierownictwo KPCh utrzymuje zdecydowane stanowisko wobec naruszeń dyscypliny, również gdy dotyczą one osób zajmujących najwyższe stanowiska w strukturach partyjnych i wojskowych.

Jednocześnie Komitet Centralny dokonał zmian personalnych. Do Biura Politycznego KC KPCh wybrano generała Zhang Shengmina, wiceprzewodniczącego Centralnej Komisji Wojskowej, związanego od lat z systemem wojskowej kontroli dyscypliny.

Zgodnie ze statutem partii dziesięciu dotychczasowych zastępców członków Komitetu Centralnego uzupełniło również jego skład jako pełnoprawni członkowie.

Przed XXI Zjazdem KPCh

Podczas plenum postanowiono, że XXI Zjazd Komunistycznej Partii Chin odbędzie się w drugiej połowie 2027 roku w Pekinie.

Będzie to szczególnie ważne wydarzenie w kontekście realizacji długofalowych celów rozwojowych państwa. Chiny znajdują się obecnie na drodze do zasadniczego urzeczywistnienia socjalistycznej modernizacji do 2035 roku, a następnie budowy nowoczesnego i silnego państwa socjalistycznego do połowy stulecia.

W ocenie kierownictwa KPCh skuteczna realizacja tych zamierzeń wymaga nie tylko odpowiedniej polityki gospodarczej i społecznej, ale również silnej, sprawnie zorganizowanej i zdolnej do samodoskonalenia partii.

W komunikacie końcowym wezwano wszystkich członków KPCh do jedności wokół Komitetu Centralnego z Xi Jinpingiem na czele oraz do konsekwentnego wdrażania przyjętych postanowień.

Najważniejsze przesłanie plenum sprowadza się do przekonania, że siła partii marksistowskiej wynika nie tylko z jej dorobku historycznego i wierności wyznawanym ideałom, lecz także z umiejętności nieustannej odnowy. Właśnie ta zdolność ma pozwolić KPCh zachować skuteczność działania i przewodzić Chinom w realizacji kolejnych etapów socjalistycznej modernizacji.

Źródła: Xinhua, Portal KPCh 12371.cn, China Internet Information Office / Xinhua.