W chińskim Jingdezhen porcelanę produkuje się od ponad tysiąca lat. Miasto w prowincji Jiangxi, liczące około 1,6 miliona mieszkańców, przez stulecia zaopatrywało cesarski dwór i kupców wysyłających chińskie wyroby na zagraniczne rynki. Dziś obok tradycyjnych naczyń powstają tam zaawansowane materiały ceramiczne wykorzystywane w elektronice, energetyce i przemyśle maszynowym.
25 lipca 2026 roku zabytki związane z produkcją porcelany w Jingdezhen zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Ochroną objęto pięć zespołów historycznych, obejmujących między innymi dawne piece, warsztaty, miejsca wydobycia gliny i kamienia porcelanowego oraz tereny, z których pozyskiwano drewno do opalania pieców. Zachowane obiekty dokumentują rozwój miejscowego rzemiosła od X do XIX wieku, gdy Jingdezhen wyrósł na jeden z najważniejszych ośrodków porcelany na świecie.
W czasach dynastii Ming i Qing produkcja była już podzielona na wiele specjalizacji. Jedni rzemieślnicy przygotowywali surowiec, inni formowali naczynia, nakładali szkliwo, malowali wzory lub zajmowali się wypalaniem. Wokół warsztatów działali dostawcy drewna, wytwórcy narzędzi, przewoźnicy i kupcy. Gotową porcelanę transportowano drogami wodnymi do portów, skąd trafiała do odbiorców w Azji i Europie. Rozwój tego rzemiosła wymagał więc nie tylko umiejętności artystycznych, ale również sprawnej organizacji produkcji i handlu.
Uprzemysłowienie Chin zmieniło sposób funkcjonowania Jingdezhen. Część dawnych warsztatów zastąpiły fabryki, pojawiły się nowe piece, maszyny i metody obróbki materiałów. Mimo tych zmian miasto zachowało swoją specjalizację. Nadal produkuje porcelanowe naczynia, wazony i przedmioty artystyczne, a równolegle rozwija ceramikę przemysłową.
W 2025 roku wartość produkcji miejscowego sektora ceramicznego osiągnęła 102,7 mld juanów, po raz pierwszy przekraczając granicę 100 miliardów. Ceramika zaawansowana odpowiadała za 34 proc. tej kwoty, podczas gdy pięć lat wcześniej jej udział nie przekraczał 10 proc. W Jingdezhen rozwija się między innymi produkcja podłoży ceramicznych z tlenku glinu o wysokiej czystości, tlenku cyrkonu i azotku krzemu.
Materiały te mają niewiele wspólnego z porcelaną znaną z muzealnych gablot. Wykorzystuje się je do produkcji izolatorów, elementów elektronicznych oraz części urządzeń wymagających odporności na wysoką temperaturę, ścieranie czy korozję. Ich wytwarzanie wymaga dokładnego doboru surowców, precyzyjnego formowania i kontrolowania procesu wypalania. Współczesna ceramika techniczna korzysta przy tym z zaawansowanych metod inżynierii materiałowej, znacznie różniących się od tradycyjnego rzemiosła.
Rozwój nowych technologii ułatwiło istniejące zaplecze przemysłowe – przedsiębiorstwa, dostawcy, wykwalifikowani pracownicy oraz doświadczenie w obróbce materiałów ceramicznych. Współpraca z uczelniami i instytutami badawczymi pozwala rozwijać nowe technologie i wprowadzać je do produkcji. W ostatnich latach liczba miejscowych przedsiębiorstw zajmujących się zaawansowaną ceramiką wzrosła z 86 do 208.
Jednocześnie Jingdezhen pozostaje ważnym ośrodkiem rzemiosła artystycznego. Przyjeżdżają tu ceramicy, projektanci i artyści z Chin oraz innych państw, aby pracować w miejscowych warsztatach, korzystać z tradycyjnych pieców i poznawać techniki zdobienia porcelany. Powstają nowe pracownie i galerie, a dawne metody wytwarzania naczyń znajdują zastosowanie we współczesnym wzornictwie.
Historyczne piece i warsztaty, których znaczenie doceniło UNESCO, nadal stanowią część życia gospodarczego miasta. Obok nich działają nowoczesne zakłady wytwarzające materiały dla przemysłu elektronicznego i maszynowego. Jingdezhen zachowało swoją wielowiekową specjalizację, a jednocześnie znalazło dla niej miejsce w nowoczesnej gospodarce.
Źródła: UNESCO, Władze Jingdezhen, China News Service.
Zeskanuj, aby pobrać
