Podczas 39. gali Złotych Kogutów, która odbyła się 10 listopada w Xiamen, nagrodę dla najlepszego filmu fabularnego zdobyła „Masakra w Nankinie” (Dead to Rights, 《南京照相馆》) Shena Ao. Obraz, nominowany w siedmiu kategoriach, przypomina o zbrodniach japońskiej armii okupacyjnej w 1937 roku. Gao Ye została uznana za najlepszą aktorkę za rolę Lin Yuxiu, artystki scenicznej, która podczas japońskiej okupacji pomaga ocalić fotograficzne dowody zbrodni.
Do konkursu zgłoszono 209 filmów, a jury przyznało nagrody w 20 kategoriach. Ceremonia zakończyła pięciodniowy festiwal Złotego Koguta i Stu Kwiatów, w ramach którego odbyły się pokazy, spotkania z twórcami i wydarzenia poświęcone wykorzystaniu sztucznej inteligencji oraz rzeczywistości wirtualnej w filmie.
Za najlepszą rolę męską nagrodzono Tony’ego Leunga Ka-faia w „The Shadow’s Edge” (《捕风追影》). Aktor gra przywódcę gangu złodziei z Makau, którzy wymykają się rozbudowanemu systemowi monitoringu. Policja prosi więc o pomoc emerytowanego specjalistę od tropienia przestępców, granego przez Jackie Chana. Hong Fan, wykładowca Pekińskiej Akademii Filmowej, nazwał tę produkcję „nietypowym filmem z Jackie Chanem”, zwracając uwagę na połączenie klasycznych scen akcji z nowoczesnymi metodami śledczymi.
Najlepszym reżyserem został Zheng Dasheng, twórca „Mi Dang” (《密档》). Film opowiada o działaczach Komunistycznej Partii Chin, którzy w 1942 roku chronili partyjne archiwum w okupowanym przez Japończyków Szanghaju. Małżeństwo działaczy KPCh pracujących w podziemiu ukrywa przed okupantami i kolaborantami ponad 20 tysięcy dokumentów. Żyją jak zwyczajni mieszkańcy miasta, nie zdradzając prawdziwego celu swojej działalności. Ta oparta na rzeczywistych wydarzeniach historia przypomina o ludziach, dzięki którym bezcenne archiwum przetrwało okupację.
„List do babci” (《给阿嬷的情书》) otrzymał nagrodę specjalną jury, a jego scenarzyści – nagrodę za najlepszy scenariusz. Bohater filmu wyrusza do Tajlandii, by odnaleźć dziadka, który przed laty wyemigrował z południowych Chin. Na miejscu odkrywa tajemnicę listów przez dziesięciolecia wysyłanych do jego babci. To opowieść o rozłące, rodzinnej pamięci i więziach chińskich emigrantów z ojczyzną.
Twórców „Sound of Silence” (《震耳欲聋》, roboczo po polsku „Ogłuszająca cisza”) wyróżniono w dwóch kategoriach. Wan Li odebrał nagrodę dla najlepszego debiutującego reżysera, a Lan Xiya została uznana za najlepszą aktorkę drugoplanową. Film opowiada o oszustwie finansowym wymierzonym w osoby niesłyszące. Młody prawnik wychowany przez niesłyszących rodziców początkowo widzi w sprawie szansę na rozgłos, lecz z czasem musi wybrać między karierą a obroną pokrzywdzonych.
Za najlepszy film o małym lub średnim budżecie uznano „Cai Rou Huntun” (《菜肉馄饨》). W tej szanghajskiej komedii obyczajowej starszy mężczyzna próbuje znaleźć żonę dla dorosłego syna. Odwiedza w tym celu parkowy kącik matrymonialny, lecz niespodziewanie sam zaczyna układać sobie życie na nowo.
Za najlepszą animację uznano „Nobody” (《浪浪山小妖怪》) ze Szanghajskiego Studia Filmów Animowanych. Czworo niewielkich demonów, między innymi prosię i ropucha, podszywa się pod bohaterów klasycznej „Wędrówki na Zachód”. Opowieść z perspektywy postaci zwykle pomijanych w legendach przyciągnęła do chińskich kin miliony widzów. Film zarobił ponad 1,7 miliarda juanów.
W kategorii dokumentów i filmów popularnonaukowych zwyciężyła „Błękitna planeta za oknem” (《窗外是蓝星》), nakręcona podczas chińskiej misji kosmicznej Shenzhou-13. Kamery 8K pozwoliły pokazać życie astronautów na stacji kosmicznej oraz Ziemię widzianą z orbity. Nagrodę dla najlepszego filmu zagranicznego otrzymała „Wartość sentymentalna” Joachima Triera, norweski dramat o dwóch siostrach i ich ojcu, reżyserze próbującym odbudować rodzinne więzi.
Zdjęcia, które obciążyły japońskich zbrodniarzy
„Masakra w Nankinie” przedstawia losy Chińczyków, którzy znaleźli schronienie w pracowni fotograficznej po zajęciu miasta przez japońskich najeźdźców w grudniu 1937 roku. Podczas okupacyjnej rzezi żołnierze cesarskiej armii dokonywali masowych mordów na cywilach i jeńcach, gwałtów oraz grabieży. Według chińskich ustaleń życie straciło około 300 tysięcy ludzi. Bohaterowie filmu usiłują ocalić fotografie dokumentujące zbrodnie popełniane przez najeźdźców.
Filmowy zakład ma historyczny pierwowzór w Huadong Photo Studio w Nankinie, gdzie nastoletni praktykant Luo Jin wywoływał materiały przynoszone przez japońskich żołnierzy. Na kliszach nie zobaczył zwykłych wojennych pamiątek, tylko dowody zbrodni: odcięte głowy, półnagie kobiety, stosy ciał nad rzeką Qinhuai, sceny mordów, poniżania i grabieży. Japońscy żołnierze naprawdę fotografowali własne okrucieństwo jak trofea. Z części odbitek Luo Jin ułożył album zawierający 16 fotografii, który po wojnie został wykorzystany jako dowód w procesie generała Hisao Taniego.
Zdjęcia te przetrwały również dzięki Wu Xuanowi, który odnalazł ukryty album i przechowywał go w warunkach okupacyjnego zagrożenia. Po klęsce Japonii przekazał go władzom gromadzącym dowody przeciwko zbrodniarzom wojennym. W ten sposób fotografie wykonywane przez żołnierzy z poczuciem bezkarności obróciły się przeciwko sprawcom.
Film Shena Ao pokazuje również, jak okupanci próbowali narzucać obraz rzekomej chińsko-japońskiej „przyjaźni”. Kazali ludziom pozować do odpowiednio ustawionych zdjęć, pilnowali własnego wizerunku i przejmowali się tym, co zobaczą zagraniczne media i światowa opinia publiczna. Z jednej strony mamy więc uśmiechnięte kadry na pokaz. Z drugiej odcięte głowy, gwałty, mordy, upokorzenie i zdjęcia robione przez samych sprawców z sadystyczną satysfakcją, niemal jak pamiątki albo trofea.
Siłą „Masakry w Nankinie” pozostaje sposób przedstawienia wojennego okrucieństwa. Jeśli szukać odniesienia w polskim kinie, najbliższy wydaje się „Wołyń” Wojciecha Smarzowskiego, choć oba filmy inaczej budują napięcie. U Smarzowskiego groza buduje się powoli. Narasta, gęstnieje, długo wisi nad bohaterami, zanim w końcu wybuchnie. W „Masakrze w Nankinie” od początku czuć strach, chaos i śmierć wokół. Nawet kiedy na ekranie trwa zwykły dialog, ma się poczucie, że tuż obok ktoś ginie. Że nie ma bezpiecznej przestrzeni. Że wszystko dzieje się w cieniu rzezi.
Film o zbrodni nie ma rozmywać odpowiedzialności ani szukać wygodnych wyjątków po stronie sprawców. Ma uderzyć widza historyczną prawdą. Ten uderza. Nie dlatego, że epatuje przemocą dla samego efektu, tylko dlatego, że nie ucieka od okrucieństwa japońskiego militaryzmu i nie próbuje go oswoić.
W jednej z końcowych scen listonosz Su Liuchang, udający pracownika pracowni fotograficznej, mówi do japońskiego fotografa Ito: „Nie jesteśmy przyjaciółmi”. To odrzucenie całego okupacyjnego kłamstwa, w którym kat nie tylko zabijał, ale jeszcze próbował sprzedać światu obraz własnej „cywilizowanej” twarzy.
Źródła: Renmin Ribao – People.cn; 1905 Movie Network
Zeskanuj, aby pobrać
