Chińska neurobiolożka Nancy Ip, kierująca Hongkońskim Uniwersytetem Nauki i Technologii (HKUST), odebrała 6 listopada w Paryżu międzynarodową nagrodę UNESCO za badania nad chorobą Alzheimera. Wyróżniono ją między innymi za prace nad testem krwi, który może pomóc we wcześniejszym rozpoznawaniu tej choroby.

Była to dziesiąta edycja Nagrody UNESCO–Gwinei Równikowej za badania w naukach przyrodniczych, przyznawanej za osiągnięcia służące poprawie zdrowia i jakości życia. W tym roku, oprócz Nancy Ip, uhonorowano Carlosa Martína Montañésa z Hiszpanii, pracującego nad szczepionką przeciw gruźlicy, oraz Adnane’a Remmala z Maroka, zajmującego się opornością bakterii na antybiotyki.

Nancy Ip od ponad trzech dekad bada funkcjonowanie układu nerwowego i procesy prowadzące do rozwoju chorób neurodegeneracyjnych. Jej zespół zidentyfikował nowe biomarkery i czynniki genetyczne związane z chorobą Alzheimera. Ważnym rezultatem tych prac jest test krwi oparty na analizie 21 białek, który pozwala oceniać zmiany towarzyszące chorobie bez konieczności pobierania płynu mózgowo-rdzeniowego.

W badaniach opisanych przez HKUST w 2024 roku metoda osiągnęła ponad 96 proc. trafności w rozpoznawaniu choroby Alzheimera i ponad 87 proc. w identyfikowaniu łagodnych zaburzeń poznawczych. Test sprawdzano wśród osób z populacji chińskiej i europejskiej. Wyniki te dotyczą przeprowadzonych badań i nie oznaczają, że samo pobranie krwi wystarczy do postawienia diagnozy każdemu pacjentowi.

Badanie krwi jest mniej inwazyjne niż analiza płynu mózgowo-rdzeniowego, a zarazem łatwiejsze do wykonania niż specjalistyczne obrazowanie mózgu. Może pomóc lekarzom wytypować pacjentów wymagających dalszej diagnostyki i obserwować przebieg choroby.

Według HKUST opracowana technologia jest już wykorzystywana przez placówki medyczne Hongkongu. W marcu 2026 roku uczelnia uruchomiła ponadto pięcioletni program NeuroCare, w ramach którego zamierza przebadać przesiewowo 6 tys. mieszkańców w wieku 60–75 lat. Program realizowany we współpracy z lokalnymi organizacjami społecznymi ma ułatwić rozpoznawanie zaburzeń poznawczych oraz kierowanie potrzebujących do dalszej diagnostyki i opieki.

Badaczka prowadzi również prace nad genetycznymi uwarunkowaniami choroby. Jej zespół stworzył obszerny zbiór danych łączący informacje kliniczne, wyniki obrazowania mózgu i analizy molekularne chińskich pacjentów. Pozwoliło to rozpoznać kolejne czynniki ryzyka. Naukowcy badają także możliwość wykorzystania terapii genowych w dziedzicznych postaciach choroby Alzheimera. Są to jednak nadal prace eksperymentalne.

Nancy Ip została wyróżniona przez UNESCO po raz drugi. W 2004 roku otrzymała nagrodę L’Oréal–UNESCO dla Kobiet i Nauki jako pierwsza badaczka z Hongkongu. Od 2022 roku kieruje HKUST, należy do Chińskiej Akademii Nauk i stoi na czele Hongkońskiego Centrum Chorób Neurodegeneracyjnych.

Źródła: HKUST, UNESCO, HKUST – badania.