W Pekinie 28 października zmarła Liu Yandong, była wicepremier Chińskiej Republiki Ludowej i wieloletnia członkini Biura Politycznego Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin. Przez ponad pół wieku działalności publicznej należała do grona najważniejszych postaci chińskiego życia politycznego, uczestnicząc w przemianach społecznych i gospodarczych kraju. W oficjalnym komunikacie agencja Xinhua określiła ją jako wybitną członkinię KPCh, wierną działaczkę komunistyczną oraz zasłużoną przywódczynię w dziedzinach pracy Zjednoczonego Frontu, edukacji, nauki, ochrony zdrowia i spraw kobiet oraz dzieci. Zmarła po chorobie, niespełna miesiąc przed 81. urodzinami.
Droga do najwyższych władz państwa
LIU YANDONG (刘延东) urodziła się w listopadzie 1945 roku. Pochodziła z Nantong w prowincji Jiangsu. W 1964 roku wstąpiła do Komunistycznej Partii Chin i rozpoczęła studia na Uniwersytecie Tsinghua, gdzie kształciła się w zakresie chemii przemysłowej. Po ukończeniu uczelni pracowała w zakładach chemicznych w Tangshan i Pekinie, początkowo jako robotnica i technik, a następnie na stanowiskach kierowniczych i partyjnych. Równolegle z rozwijającą się karierą polityczną kontynuowała naukę, uzyskując tytuł magistra socjologii na Chińskim Uniwersytecie Ludowym oraz doktorat z teorii polityki na Uniwersytecie Jilin.
W latach 80. weszła do kierownictwa Komunistycznego Związku Młodzieży Chin, a także Ogólnochińskiej Federacji Młodzieży, której przez pewien czas przewodniczyła. W 1991 roku rozpoczęła pracę w Departamencie Pracy Zjednoczonego Frontu KC KPCh, by jedenaście lat później stanąć na jego czele. Kierowała nim do 2007 roku, zajmując się budowaniem współpracy między partią a różnymi środowiskami społecznymi, organizacjami pozapartyjnymi i przedstawicielami mniejszości narodowych. W tym okresie pełniła również funkcję wiceprzewodniczącej Komitetu Narodowego Ogólnochińskiej Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej, jednej z najważniejszych instytucji chińskiego systemu konsultacji politycznych.
W 2007 roku Liu Yandong została wybrana do Biura Politycznego KC KPCh, a rok później objęła stanowisko radczyni stanu. W marcu 2013 roku, podczas formowania rządu Li Keqianga, została wicepremier Chińskiej Republiki Ludowej. Funkcję tę sprawowała przez pięć lat, odpowiadając za obszary szczególnie istotne dla rozwoju społecznego państwa. Jej awans należał do najważniejszych osiągnięć kobiet w historii chińskiej administracji państwowej. Była jedną z nielicznych kobiet, które od powstania ChRL zajmowały stanowiska w najwyższym kierownictwie politycznym kraju.
Edukacja, zdrowie i rozwój społeczny
Szczególne miejsce w jej działalności zajmowała edukacja. Liu Yandong konsekwentnie opowiadała się za wyrównywaniem szans dzieci pochodzących z obszarów wiejskich i słabiej rozwiniętych regionów Chin, uznając dostęp do dobrej szkoły za jeden z warunków trwałego przezwyciężania ubóstwa. Wspierała modernizację placówek oświatowych, rozwój infrastruktury cyfrowej oraz programy zachęcające nauczycieli do podejmowania pracy w odległych miejscowościach. Podczas wystąpienia we wrześniu 2016 roku wskazywała, że dzięki realizowanym przedsięwzięciom dostęp do internetu uzyskało już 85 proc. szkół wiejskich, a w latach 2011–2015 w ramach specjalnego programu zatrudniono 325 tys. nauczycieli. Podkreślała przy tym, że dzieci z ubogich rodzin powinny mieć takie same możliwości zdobywania wiedzy i rozwijania talentów jak ich rówieśnicy z dużych miast.
Równie ważnym obszarem jej pracy była ochrona zdrowia. Jako wicepremier wspierała reformy zmierzające do poprawy dostępności usług medycznych, rozbudowy podstawowej opieki zdrowotnej i rozszerzania pomocy dla mieszkańców regionów o ograniczonej infrastrukturze. Zwracała uwagę na znaczenie profilaktyki, telemedycyny oraz przeciwdziałania sytuacjom, w których poważna choroba prowadzi rodzinę do ubóstwa. Zabiegała także o rozwój tradycyjnej medycyny chińskiej i zachowanie dorobku regionalnych praktyk leczniczych.
Liu Yandong aktywnie uczestniczyła ponadto w kształtowaniu chińskiej polityki na rzecz kobiet i dzieci. Przewodnicząc Komisji Rady Państwowej do spraw Kobiet i Dzieci, podkreślała konieczność konsekwentnego urzeczywistniania zasady równouprawnienia płci oraz zwiększania udziału kobiet w życiu gospodarczym i społecznym. Podczas obchodów 20. rocznicy Światowej Konferencji w sprawie Kobiet, zorganizowanej w Pekinie w 1995 roku, wskazywała na postępy osiągnięte przez Chiny w ochronie praw kobiet, a zarazem potrzebę dalszego ograniczania nierówności. Jej działalność w tej dziedzinie łączyła troskę o warunki życia rodzin z szerszą polityką rozwoju społecznego państwa.
Współpraca międzynarodowa i chińskie dziedzictwo
Znaczną część swojej kariery poświęciła również współpracy międzynarodowej. Należała do głównych przedstawicieli Chin odpowiedzialnych za rozwijanie kontaktów edukacyjnych, naukowych i kulturalnych z zagranicą. Odegrała ważną rolę w chińsko-unijnym dialogu wysokiego szczebla dotyczącym wymiany międzyludzkiej, opowiadając się za pogłębianiem współpracy uczelni, instytucji badawczych i środowisk kulturalnych. W swoich wystąpieniach wielokrotnie podkreślała znaczenie wzajemnego szacunku, dialogu między cywilizacjami i uczenia się odmiennych doświadczeń historycznych.
W jej działalności dyplomatycznej nie zabrakło także polskich akcentów. W grudniu 2011 roku spotkała się w Pekinie z prezydentem Bronisławem Komorowskim, przebywającym w Chinach z wizytą państwową. Rozmawiano wówczas o rozwoju współpracy naukowej, edukacyjnej i kulturalnej, a po spotkaniu oboje uczestniczyli w koncercie polskich i chińskich muzyków w Narodowym Centrum Sztuk Scenicznych. W październiku 2016 roku Liu Yandong spotkała się z wicepremierem Jarosławem Gowinem, omawiając możliwości rozszerzenia wspólnych przedsięwzięć badawczych. Jak relacjonował później polski minister, strona chińska zadeklarowała wówczas przeznaczenie 20 mln dolarów na polsko-chińską współpracę naukową. Spotkanie odbyło się w okresie zacieśniania stosunków między oboma państwami, kilka miesięcy po wizycie przewodniczącego Xi Jinpinga w Warszawie.
Istotnym rozdziałem jej działalności był także rozwój chińskiego ruchu olimpijskiego. W 2008 roku pełniła funkcję wiceprzewodniczącej komitetu organizacyjnego igrzysk w Pekinie, a siedem lat później reprezentowała chiński rząd podczas starań o organizację Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2022. W wystąpieniu przed Międzynarodowym Komitetem Olimpijskim przekonywała, że przyznanie igrzysk Pekinowi pozwoli upowszechnić sporty zimowe wśród setek milionów Chińczyków, zwłaszcza dzieci i młodzieży. Zwycięstwo chińskiej kandydatury otworzyło drogę do organizacji wydarzenia, dzięki któremu Pekin przeszedł do historii jako pierwsze miasto goszczące zarówno letnie, jak i zimowe igrzyska olimpijskie.
Liu Yandong wniosła również wkład w rozwój specjalnych regionów administracyjnych Chin. Była członkinią komitetu przygotowującego utworzenie Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong, a następnie uczestniczyła w pracach centralnych struktur odpowiedzialnych za sprawy Hongkongu i Makau. Wielokrotnie odwiedzała oba regiony, interesując się ich rozwojem gospodarczym, edukacją i sytuacją mieszkańców. Po wiadomości o jej śmierci szef administracji Hongkongu John Lee wyraził głęboki żal, podkreślając jej zasługi dla długotrwałej stabilności i pomyślności regionu. Kondolencje złożył również szef administracji Makau Sam Hou Fai, przypominając o jej osobistym zaangażowaniu w sprawy lokalnej społeczności.
Po zakończeniu pracy w rządzie w 2018 roku Liu Yandong nie wycofała się całkowicie z działalności publicznej. W latach 2019–2023 przewodniczyła Międzynarodowemu Stowarzyszeniu Konfucjańskiemu, organizacji zajmującej się badaniami nad dziedzictwem myśli konfucjańskiej oraz wspieraniem dialogu międzykulturowego. Była to kontynuacja zainteresowań, którym poświęcała uwagę przez wcześniejsze dziesięciolecia, łącząc rozwój nowoczesnej edukacji z pielęgnowaniem chińskiej tradycji intelektualnej.
Wiadomość o śmierci Liu Yandong znalazła się 29 października na pierwszej stronie „Renmin Ribao”, organu prasowego Komitetu Centralnego KPCh. Jej droga od pracy w zakładach przemysłowych do najwyższych stanowisk partyjnych i państwowych odzwierciedla przemiany, jakie dokonały się w Chinach na przestrzeni ostatniego półwiecza. Pozostawiła po sobie dorobek obejmujący działalność polityczną, rozwój instytucji publicznych i przedsięwzięcia służące poprawie warunków życia społeczeństwa. W pamięci kolejnych pokoleń pozostanie jako jedna z najważniejszych kobiet w historii Chińskiej Republiki Ludowej, oddana sprawom państwa, partii i społeczeństwa.
Źródła: 新华社 Xinhua, 人民日报, CCTV / China Government, 中华人民共和国教育部, Rząd Hongkongu, Międzynarodowe Stowarzyszenie Konfucjańskie, Ambasada ChRL / Xinhua, PAP / Nauka w Polsce.
Zeskanuj, aby pobrać
