Przemówienie Xi Jinpinga, przewodniczącego Chińskiej Republiki Ludowej, podczas 26. posiedzenia Rady Głów Państw Szanghajskiej Organizacji Współpracy
Biszkek, 1 września 2026 r.
Wasza Ekscelencjo, Panie Prezydencie Dżaparow,
Szanowni Koledzy,
Cieszę się, że możemy spotkać się tutaj, w Biszkeku. Dziękuję prezydentowi Dżaparowowi za staranne przygotowanie naszego spotkania. Od czasu objęcia przewodnictwa w Szanghajskiej Organizacji Współpracy Kirgistan, kierując się hasłem „Razem ku trwałemu pokojowi, rozwojowi i dobrobytowi”, zorganizował szeroki program wydarzeń i osiągnął wymierne rezultaty. Chiny wysoko oceniają te działania.
31 sierpnia i 1 września przypadają 35. rocznice niepodległości odpowiednio Kirgistanu i Uzbekistanu. Z tej okazji pragnę przekazać serdeczne gratulacje prezydentowi Dżaparowowi, prezydentowi Mirzijojewowi oraz zaprzyjaźnionym narodom Kirgistanu i Uzbekistanu.
W tym roku obchodzimy 25-lecie Szanghajskiej Organizacji Współpracy. Ćwierć wieku temu, wyciągając wnioski z bolesnych doświadczeń zimnej wojny, mierząc się z realnym zagrożeniem ze strony terroryzmu, separatyzmu i ekstremizmu oraz odpowiadając na gorące pragnienie pokoju i rozwoju wyrażane przez narody różnych państw, kraje naszego regionu osiągnęły szeroki konsensus w sprawie wspólnej ochrony suwerenności, bezpieczeństwa i interesów rozwojowych. W takich okolicznościach powstała Szanghajska Organizacja Współpracy, która od tego czasu wykazuje coraz większą żywotność i siłę.
Przez minione 25 lat Szanghajska Organizacja Współpracy przeszła niezwykłą drogę. Jej największym osiągnięciem rozwojowym jest to, że krok po kroku stała się nowym typem organizacji współpracy regionalnej, obejmującym największy obszar i największą liczbę ludności na świecie oraz dysponującym ogromnym potencjałem rozwojowym. Jej najcenniejszym dorobkiem ideowym jest stworzenie i konsekwentne przestrzeganie „ducha Szanghaju”, opartego na wzajemnym zaufaniu, wzajemnych korzyściach, równości, konsultacjach, poszanowaniu różnorodności cywilizacji i dążeniu do wspólnego rozwoju. Najważniejszym doświadczeniem wyniesionym ze współpracy jest natomiast znalezienie właściwej drogi współistnienia, opartej na nieuczestniczeniu w sojuszach, unikaniu konfrontacji i niewymierzaniu działań przeciwko państwom trzecim. Dzięki temu kraje regionu mogą razem budować wspólny dom.
Dziś, 25 lat później, przemiany o skali niewidzianej od stulecia nabierają tempa. Coraz ostrzej ścierają się logika dialogu i konfrontacji, współpracy przynoszącej obopólne korzyści i gry o sumie zerowej, multilateralizmu i unilateralizmu. Cień wojny wciąż nie zniknął. W chwili, gdy ludzkość znalazła się na rozdrożu mającym znaczenie dla jej przyszłości i losu, Szanghajska Organizacja Współpracy powinna odważnie wziąć na siebie historyczną odpowiedzialność i aktywnie współkształtować bieg historii.
Po pierwsze, powinniśmy stawiać rozwój na pierwszym miejscu i otwierać perspektywy wspólnego dobrobytu. Powinniśmy opowiadać się za globalizacją gospodarczą, która przynosi korzyści wszystkim i ma charakter inkluzywny, umacniać współpracę w tradycyjnych dziedzinach, takich jak handel i inwestycje, połączenia infrastrukturalne, energia i zasoby, a jednocześnie rozszerzać ją na nowe obszary, takie jak sztuczna inteligencja, gospodarka cyfrowa, zielony przemysł i zielone górnictwo. W ten sposób powinniśmy pogłębiać współpracę regionalną, nadawać jej bardziej konkretny wymiar i podnosić ją na wyższy poziom.
Chiny traktują Szanghajską Organizację Współpracy jako obszar priorytetowy dla wysokiej jakości współpracy w ramach Inicjatywy Pasa i Szlaku oraz realizacji Globalnej Inicjatywy Rozwoju. Odpowiadając na potrzeby rozwojowe regionu, będziemy nadal z powodzeniem organizować Forum Gospodarki Cyfrowej SzOW, Targi Rolnicze SzOW i inne wydarzenia. Wspólnie z państwami SzOW utworzymy międzynarodowe centrum współpracy w zakresie zastosowań sztucznej inteligencji, będziemy kontynuować projekty zwiększające moce fotowoltaiczne o 10 mln kW i moce energetyki wiatrowej o kolejne 10 mln kW, a w ciągu najbliższych trzech lat wspólnie z państwami organizacji zrealizujemy 100 projektów współpracy naukowo-technologicznej. Będziemy także nadal kształcić kadry dla zielonego przemysłu w ramach współpracy Chiny–SzOW.
Chiny zapraszają zainteresowane państwa członkowskie do aktywnego udziału w cyklu wydarzeń „Wielki rynek dla wszystkich – eksport do Chin” i do wykorzystywania możliwości, jakie stwarza ogromny chiński rynek. Aby ułatwić handel i usprawnić logistykę w regionie, Chiny wspierają podnoszenie jakości i efektywności Międzynarodowego Transkaspijskiego Szlaku Transportowego, a w Tianjinie utworzą Centrum Współpracy Gospodarczej Chiny–SzOW w obszarze przejść granicznych.
Po drugie, powinniśmy uznawać bezpieczeństwo za sprawę nadrzędną i tworzyć warunki bezpieczeństwa dla wszystkich. Musimy w sposób skoordynowany odpowiadać na tradycyjne i nietradycyjne zagrożenia, zwalczać terroryzm, separatyzm i ekstremizm, transnarodową przestępczość zorganizowaną, handel narkotykami i oszustwa telekomunikacyjne, a także wzmacniać współpracę w dziedzinie bezpieczeństwa informacyjnego, biologicznego i przestrzeni kosmicznej. Musimy zdecydowanie przeciwdziałać ingerencji sił zewnętrznych w sprawy wewnętrzne naszych państw, zagrożeniom dla bezpieczeństwa politycznego oraz działaniom destabilizującym region.
Chiny są gotowe współpracować ze wszystkimi stronami, realizując koncepcję wspólnego, kompleksowego, opartego na współpracy i zrównoważonego bezpieczeństwa, oraz uczynić Szanghajską Organizację Współpracy ważną platformą wdrażania Globalnej Inicjatywy Bezpieczeństwa. Opowiadamy się za racjonalnym, skoordynowanym i zrównoważonym podejściem do bezpieczeństwa jądrowego oraz popieramy wzmacnianie wielostronnego partnerstwa w tej dziedzinie. Chiny wspierają możliwie szybkie uruchomienie czterech centrów bezpieczeństwa SzOW, aby zwiększyć zdolność państw członkowskich do reagowania na zagrożenia i wyzwania.
Po trzecie, powinniśmy stawiać ludzi w centrum i umacniać fundamenty przyjaźni na pokolenia. Różnorodność cywilizacji i kultur jest wyraźną cechą naszego regionu. Powinniśmy w pełni uwzględniać specyfikę historii, kultury, systemu społecznego i etapu rozwoju każdego państwa oraz tworzyć sieci współpracy łączące organy ustawodawcze, partie polityczne, szkoły, think tanki, przedsiębiorstwa i media. Pozwoli to rozwijać kontakty społeczne i wnosić nową energię w dobrosąsiedzkie i przyjazne relacje między państwami członkowskimi.
Chiny są gotowe wspólnie ze wszystkimi stronami realizować Globalną Inicjatywę Cywilizacyjną. Popieramy większą rolę Komitetu Dobrego Sąsiedztwa, Przyjaźni i Współpracy SzOW oraz innych instytucji rozwijających kontakty społeczne. Będziemy organizować Forum SzOW poświęcone innowacjom i zrównoważonemu rozwojowi, Forum Przyjaźni między Społeczeństwami oraz Forum Miast Partnerskich. Chiny utworzą również Centrum Współpracy Chiny–SzOW w Dziedzinie Edukacji Podstawowej. Chcemy nadal budować mosty służące wymianie, wzajemnemu poznaniu i zbliżaniu społeczeństw poprzez takie projekty jak Instytuty Konfucjusza i Warsztaty Lubana.
Po czwarte, powinniśmy konsekwentnie opierać się na dialogu i konsultacjach oraz doskonalić sprawiedliwe i uporządkowane mechanizmy zarządzania. Musimy przestrzegać zasady równości wszystkich państw, niezależnie od ich wielkości. Sprawy regionu powinny być omawiane wspólnie, z dążeniem do tego, co nas łączy, przy jednoczesnym poszanowaniu różnic. Sprzeczności i rozbieżności powinniśmy właściwie rozwiązywać poprzez dialog i konsultacje, a wspólnym wyzwaniom stawiać czoła poprzez współpracę wielostronną. Chiny wysoko oceniają i popierają Samarkandzką Inicjatywę Solidarności na rzecz Wspólnego Bezpieczeństwa i Dobrobytu, przedstawioną przez prezydenta Mirzijojewa, oraz Inicjatywę Jedności Świata na rzecz Sprawiedliwego Pokoju, Harmonii i Rozwoju, zaproponowaną przez prezydenta Tokajewa.
Chiny popierają prowadzenie w ramach Szanghajskiej Organizacji Współpracy wzorcowej współpracy służącej realizacji Globalnej Inicjatywy Zarządzania. Tegoroczne spotkanie „SzOW Plus”, poświęcone wzmocnieniu roli Organizacji Narodów Zjednoczonych i budowie świata wielobiegunowego, jest udanym przykładem takich działań. Chiny proponują dalsze doskonalenie mechanizmów funkcjonowania SzOW oraz zwiększanie sprawności podejmowania i wykonywania decyzji. Zapraszamy kolejne państwa podzielające podobne dążenia, aby dołączały jako partnerzy i wspólnie uczestniczyły w doskonaleniu regionalnych i globalnych mechanizmów zarządzania.
W odniesieniu do Ukrainy, Bliskiego Wschodu, Afganistanu oraz innych międzynarodowych i regionalnych punktów zapalnych Chiny są gotowe wzmacniać komunikację i koordynację ze wszystkimi stronami, zajmować się zarówno bezpośrednimi przejawami problemów, jak i ich źródłami, oraz wspierać poszukiwanie rozwiązań politycznych.
Szanowni Koledzy,
Gdy nie tracimy z oczu celu, żadna droga nie jest zbyt długa; gdy pozostajemy niezłomni w naszych dążeniach, żadna przeszkoda nie jest zbyt wielka. Chiny są gotowe wspólnie ze wszystkimi stronami nadal wysoko nieść sztandar „ducha Szanghaju”, realizować strategię rozwoju Szanghajskiej Organizacji Współpracy na najbliższe dziesięć lat, dążyć do rozwoju na coraz wyższym poziomie i wnosić większy wkład w budowę wspólnoty wspólnej przyszłości ludzkości.
Na zakończenie gratuluję premierowi Shehbazowi Sharifowi objęcia przewodnictwa w Radzie Głów Państw. Chiny są gotowe wspólnie ze wszystkimi państwami członkowskimi zdecydowanie wspierać Pakistan w sprawowaniu przewodnictwa.
Dziękuję.
Tłumaczenie na język polski przygotowano na podstawie chińskiego oryginału opublikowanego przez Xinhua. [LINK]
