Chiny zamierzają zwiększyć udział państw rozwijających się w podejmowaniu decyzji międzynarodowych, wspierać reformę ONZ i rozwijać współpracę dotyczącą sztucznej inteligencji. Minister spraw zagranicznych Wang Yi przedstawił 23 października w Xiong’an osiem działań, które Pekin chce podjąć w ramach Inicjatywy Globalnego Zarządzania.

Wang Yi wystąpił podczas otwarcia Forum Globalnego Zarządzania w Xiong’an w prowincji Hebei. Odczytał też list Xi Jinpinga, w którym chiński przywódca wezwał państwa do wspólnego rozwiązywania problemów bezpieczeństwa i rozwoju oraz poprawy funkcjonowania międzynarodowych instytucji. Według relacji Xinhua w otwarciu forum uczestniczyło blisko 400 przedstawicieli z ponad 90 państw i organizacji międzynarodowych.

Przedstawiony plan ma służyć realizacji Inicjatywy Globalnego Zarządzania (Global Governance Initiative, GGI), ogłoszonej przez Xi Jinpinga 1 września 2025 roku podczas spotkania Szanghajskiej Organizacji Współpracy w Tianjin. Jej pięć zasad to suwerenna równość państw, przestrzeganie prawa międzynarodowego, wielostronna współpraca, uwzględnianie potrzeb ludzi i podejmowanie działań przynoszących konkretne rezultaty. Zgodnie z dokumentem koncepcyjnym chińskiego MSZ propozycja zakłada reformowanie istniejącego systemu z centralną rolą ONZ, a nie tworzenie odrębnego porządku instytucjonalnego.

Pierwsza z zapowiedzi dotyczy listopadowego spotkania przywódców Wspólnoty Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC), którego gospodarzem będą Chiny. Pekin chce skoncentrować rozmowy na otwartości gospodarczej, innowacjach i współpracy oraz kontynuować prace nad strefą wolnego handlu Azji i Pacyfiku. Wang Yi opowiedział się również za utrzymaniem wielostronnego systemu handlowego opartego na Światowej Organizacji Handlu.

Drugim kierunkiem jest reforma ONZ. Chiński minister poparł uproszczenie jej struktur, zwiększenie skuteczności działania i zdolności Rady Bezpieczeństwa do reagowania na kryzysy. Wskazał też na potrzebę zwiększenia reprezentacji państw rozwijających się, zwłaszcza afrykańskich, oraz udziału mniejszych krajów w podejmowaniu decyzji. Podobne zmiany, jego zdaniem, powinny objąć międzynarodowe instytucje finansowe, w których wpływ Globalnego Południa pozostaje ograniczony.

Pekin zamierza jednocześnie rozwijać działalność Grupy Przyjaciół Globalnego Zarządzania. Wang Yi zapowiedział kolejne spotkania poświęcone dziewięciu obszarom reform i zaprosił do udziału następne państwa. Według przedstawionych przez niego danych do grupy przystąpiło dotąd ponad 60 krajów, a na samą inicjatywę pozytywnie odpowiedziało lub ją poparło ponad 160 państw i organizacji międzynarodowych.

Chiny zapowiedziały również wsparcie realizacji porozumienia BBNJ, dotyczącego ochrony różnorodności biologicznej na wodach poza jurysdykcją poszczególnych państw. Pekin popiera kandydaturę Xiamen na siedzibę sekretariatu tej umowy. Oddzielna inicjatywa dotyczy praw człowieka: Wang Yi chce nadać większą rangę prawu do rozwoju oraz zorganizować szkolenia z praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych dla przedstawicieli państw rozwijających się.

Osobny fragment przemówienia dotyczył nowych technologii i obszarów, dla których nie wypracowano jeszcze wystarczających zasad współpracy międzynarodowej. Chiński minister wymienił sztuczną inteligencję, przestrzeń kosmiczną, głębiny oceaniczne i obszary polarne. Jego zdaniem regulacje dotyczące AI powinny powstawać na podstawie szerokiego porozumienia państw i zapewniać człowiekowi kontrolę nad rozwojem tej technologii.

Stanowisko Chin w sprawie wzmocnienia zarządzania przestrzenią kosmiczną zostało opublikowane przez chińskie MSZ jeszcze 23 października. Dokument wzywa do pokojowego wykorzystania kosmosu, zapobiegania wyścigowi zbrojeń oraz zwiększenia udziału państw rozwijających się w ustalaniu zasad. Oddzielnie Wang Yi zapowiedział raport z realizacji międzynarodowego planu rozwoju kompetencji w dziedzinie AI, który ma podsumować projekty i doświadczenia z dwóch lat współpracy.

Ostatnie działanie obejmuje utworzenie Globalnego Centrum Badań nad Zarządzaniem. Zapowiedziana instytucja ma analizować funkcjonowanie systemu międzynarodowego, przygotowywać coroczne raporty i opracowywać Globalny Indeks Zarządzania, wykorzystywany jako zaplecze badawcze dla przyszłych propozycji reform.

Utworzenie centrum badawczego i przygotowanie raportów Chiny mogą przeprowadzić samodzielnie. Reforma instytucji ONZ i ustanowienie międzynarodowych zasad dotyczących sztucznej inteligencji wymagają natomiast porozumienia z innymi państwami.

Źródła: Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL, Xinhua.