Wizyta Xi Jinpinga w Egipcie zakończyła się 2 września i była pierwszym państwowym pobytem chińskiego przywódcy w tym kraju od dziesięciu lat. Po rozmowach z prezydentem Abdelem Fattahem el-Sisim obie strony wydały wspólny komunikat o dalszym pogłębianiu kompleksowego partnerstwa strategicznego, a podczas wizyty podpisano ponad 20 dokumentów dotyczących m.in. gospodarki cyfrowej, nauki, edukacji i transportu.
Wizyta przypadła na rok 70-lecia stosunków dyplomatycznych między oboma państwami. Egipt nawiązał je z Chińską Republiką Ludową w 1956 roku jako pierwsze państwo arabskie i afrykańskie. W 2014 roku relacje podniesiono do rangi kompleksowego partnerstwa strategicznego, a dziesięć lat później przyjęto program jego realizacji na lata 2024–2028. Obecne rozmowy przypadły więc na moment, w którym oba rządy mają już za sobą dekadę dużych wspólnych projektów i próbują rozszerzać współpracę na kolejne obszary, przede wszystkim produkcję przemysłową, nowe technologie i handel.
Od wielkich budów do produkcji w Egipcie
Przez ostatnią dekadę chińska obecność gospodarcza w Egipcie była szczególnie widoczna przy wielkich inwestycjach infrastrukturalnych. Chińskie przedsiębiorstwa uczestniczyły m.in. w budowie centralnej dzielnicy biznesowej w Nowej Stolicy Administracyjnej oraz systemu lekkiej kolei łączącego Kair z powstającymi na wschód od miasta ośrodkami. Po rozmowach Xi i Sisiego lista wspólnych przedsięwzięć wyraźnie wychodzi poza budownictwo. We wspólnym komunikacie znalazły się plany rozwijania w Egipcie produkcji samochodów elektrycznych, statków, urządzeń dla energetyki słonecznej i wiatrowej oraz instalacji do odsalania wody. Oba kraje wskazały również centra danych, półprzewodniki i zastosowania sztucznej inteligencji. Dla Egiptu oznacza to próbę przyciągnięcia większej liczby chińskich zakładów produkcyjnych i projektów technologicznych realizowanych już na miejscu, a nie jedynie importowania gotowych urządzeń lub korzystania z chińskich wykonawców.
Duża część nowych inwestycji może trafić w okolice Kanału Sueskiego. Od lat działa tam chińsko-egipska strefa współpracy gospodarczej i handlowej TEDA, skupiająca przedsiębiorstwa produkujące w Egipcie i korzystające z bliskości portów Morza Czerwonego oraz jednego z najważniejszych szlaków handlowych świata. Podczas wizyty uzgodniono dalszy rozwój tej strefy. Wśród branż, które mają się tam pojawiać, wymieniono odnawialne źródła energii, motoryzację, tekstylia i przemysł chemiczny. Położenie zmienia rachunek ekonomiczny takich inwestycji. Towar wyprodukowany przy Kanale Sueskim może trafiać nie tylko do egipskiego odbiorcy, lecz także na inne rynki Afryki i Bliskiego Wschodu, a przez sam kanał również w kierunku Europy.
Skala wymiany handlowej pokazuje, dlaczego Kair zabiega o taki model współpracy. W pierwszej połowie 2026 roku handel między Chinami a Egiptem wzrósł o 21,5 proc. i osiągnął 11,3 mld dolarów. Egipski eksport do Chin zwiększył się niemal trzykrotnie, do 840,8 mln dolarów, ale w tym samym okresie import z Chin wyniósł 10,4 mld dolarów. Egipt kupował przede wszystkim maszyny i urządzenia, na które wydał 4,1 mld dolarów, oraz pojazdy o wartości 1,2 mld dolarów. W przeciwną stronę płynęły głównie paliwa i produkty mineralne, a w mniejszej skali także owoce, warzywa i bawełna. Przeniesienie części chińskiej produkcji do Egiptu daje Kairu możliwość ograniczenia zależności od importu w wybranych branżach, a jednocześnie tworzenia zakładów pracujących również na eksport.
Więcej rozliczeń w juanie i funcie egipskim
Oba państwa chcą zmieniać nie tylko strukturę handlu, ale również sposób rozliczania części transakcji. Wspólny komunikat przewiduje szersze wykorzystanie juana i funta egipskiego w handlu i inwestycjach oraz odnowienie i zwiększenie wartości umowy między bankami centralnymi umożliwiającej wymianę obu walut. Dla przedsiębiorstw prowadzących interesy między Chinami a Egiptem może to ograniczać konieczność przechodzenia przy każdej transakcji przez walutę trzecią.
Kair zabiega równocześnie o większą sprzedaż własnych produktów w Chinach. Wcześniej w tym roku Pekin objął zerowymi stawkami celnymi towary ze wszystkich kategorii pochodzące z 53 państw afrykańskich utrzymujących z Chinami stosunki dyplomatyczne. Podczas rozmów w Kairze uzgodniono dalsze negocjacje dotyczące dostępu egipskich produktów do chińskiego rynku. Dla Egiptu ma to szczególne znaczenie przy obecnej skali deficytu w wymianie z Chinami, którego nie da się zmniejszyć samym wzrostem importu chińskich maszyn czy pojazdów.
Wspólny komunikat objął również sprawę, która dla Egiptu leży daleko poza gospodarką, ale bezpośrednio dotyczy bezpieczeństwa państwa. Chiny określiły Nil jako główną „linię życia” Egiptu i wyraziły zrozumienie dla jego potrzeb związanych z bezpieczeństwem wodnym, żywnościowym i rozwojem gospodarczym. Obie strony wezwały państwa dorzecza do przestrzegania prawa międzynarodowego, w tym zasady niewyrządzania szkody innym krajom. Egipt ze swojej strony ponownie potwierdził zasadę jednych Chin i swoje stanowisko dotyczące integralności terytorialnej ChRL. W dokumencie znalazło się więc wzajemne poparcie w sprawach, które oba rządy zaliczają do swoich podstawowych interesów państwowych.
Xi przedstawił propozycję dla Bliskiego Wschodu
Rozmowy w Kairze wyszły również poza relacje chińsko-egipskie. Xi przedstawił czteropunktową propozycję dotyczącą bezpieczeństwa na Bliskim Wschodzie. Chiński przywódca opowiedział się za większą rolą samych państw regionu w rozwiązywaniu sporów oraz ograniczeniem zewnętrznej ingerencji. Wskazał też potrzebę rozpatrywania regionalnych konfliktów jako problemów wzajemnie ze sobą powiązanych, powiązał trwałą stabilność z rozwojem gospodarczym i wezwał do silniejszej roli Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz przestrzegania prawa międzynarodowego. W tej samej propozycji znalazła się ochrona międzynarodowych szlaków żeglugowych, szczególnie istotna dla Egiptu ze względu na Kanał Sueski i sąsiedztwo Morza Czerwonego.
Najwięcej miejsca w rozmowach o sytuacji regionalnej zajęła Palestyna. „Kwestia palestyńska pozostaje sednem problemu Bliskiego Wschodu i nie powinna być ignorowana ani marginalizowana” – powiedział Xi. Chiny i Egipt poparły we wspólnym komunikacie utworzenie niepodległego państwa palestyńskiego w granicach z 4 czerwca 1967 roku, ze stolicą we Wschodniej Jerozolimie. Sprzeciwiły się przesiedlaniu Palestyńczyków, opowiedziały się za utrwaleniem zawieszenia broni w Strefie Gazy i zapewnieniem dostępu do pomocy humanitarnej. Osobno odniosły się do Morza Czerwonego, uznając, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo tego akwenu powinna spoczywać przede wszystkim na państwach położonych nad jego brzegami, przy zachowaniu swobody żeglugi i międzynarodowego handlu.
Pozycja Egiptu pozwala łączyć te kwestie w jednym miejscu. Kraj leży między Afryką i Bliskim Wschodem, kontroluje Kanał Sueski, uczestniczy w dyplomacji dotyczącej konfliktu izraelsko-palestyńskiego i od 2024 roku należy do BRICS. Z Chinami współpracuje równocześnie w Forum Współpracy Chiny–Państwa Arabskie oraz Forum Współpracy Chiny–Afryka. Po rozmowach z Xi Egipt poparł również chińskie przewodnictwo w BRICS w 2027 roku, gdy Chiny będą gospodarzem kolejnego szczytu ugrupowania.
Teraz ustalenia z Kairu mają zejść ze szczebla przywódców do resortów i instytucji odpowiedzialnych za konkretne projekty. Xi i Sisi polecili możliwie szybkie zwołanie posiedzenia chińsko-egipskiej komisji międzyrządowej, która ma zajmować się realizacją uzgodnień. Xi zaprosił również egipskiego prezydenta do złożenia wizyty w Chinach. Sisi zaproszenie przyjął, a jej termin ma zostać ustalony kanałami dyplomatycznymi.
Źródła:
- Xinhua / Gov.cn – rozmowy Xi Jinpinga i Abdela Fattaha el-Sisiego oraz ponad 20 dokumentów współpracy
- Prezydentura Egiptu – wspólny komunikat chińsko-egipski po wizycie
- CAPMAS / State Information Service – handel Chiny–Egipt w pierwszej połowie 2026 roku
- Ahram Online – porozumienia gospodarcze i rozwój strefy przemysłowej przy Kanale Sueskim
- Xinhua – czteropunktowa propozycja Xi Jinpinga dla bezpieczeństwa Bliskiego Wschodu
