Biała księga nosi tytuł More Just and Equitable Global Governance: China’s Principles, Proposals and Actions, czyli Bardziej sprawiedliwe i bardziej równoprawne globalne zarządzanie: zasady, propozycje i działania Chin. Pekin wpisuje Global Governance Initiative w linię dyplomacji prowadzoną od lat: obronę roli ONZ, znaczenia prawa międzynarodowego, prawa państw rozwijających się do rozwoju oraz większego udziału Globalnego Południa w podejmowaniu decyzji.

Chińska propozycja nie zakłada budowy nowego porządku od zera. W dokumencie powraca myśl, że istniejący system trzeba zreformować, ponieważ nie odpowiada już w pełni zmianom w światowej gospodarce i polityce. Jego centrum mają jednak nadal stanowić Organizacja Narodów Zjednoczonych, Karta Narodów Zjednoczonych oraz zasady prawa międzynarodowego. Pekin przeciwstawia tę linię jednostronnym sankcjom, protekcjonizmowi, polityce bloków i logice „małych kręgów” decydujących za większość państw.

Global Governance Initiative w chińskiej dyplomacji

Global Governance Initiative została przedstawiona przez Xi Jinpinga w 2025 r. Biała księga umieszcza ją obok trzech wcześniejszych inicjatyw: Global Development Initiative, Global Security Initiative i Global Civilization Initiative. W chińskim ujęciu tworzą one jedną architekturę: rozwój ma dawać podstawę dobrobytu, bezpieczeństwo stabilizować stosunki międzynarodowe, dialog cywilizacji ograniczać podziały kulturowe, a globalne zarządzanie porządkować zasady współpracy.

GGI opiera się na pięciu zasadach. Są nimi równość suwerenna państw, przestrzeganie prawa międzynarodowego, multilateralizm, podejście skoncentrowane na ludziach oraz działanie zamiast deklaracji. Dokument podkreśla, że każde państwo, niezależnie od wielkości i poziomu rozwoju, powinno mieć prawo udziału w rozmowach, współtworzenia reguł i korzystania z efektów globalnej współpracy.

Punktem wyjścia jest lista kryzysów, które przez ostatnie lata osłabiły zaufanie do mechanizmów wielostronnych. Biała księga wymienia wojnę na Ukrainie, konflikty na Bliskim Wschodzie, wzrost wydatków wojskowych, opóźnienia w realizacji Agendy 2030, ubóstwo, brak bezpieczeństwa żywnościowego, ryzyka klimatyczne, cyberataki i niewłaściwe użycie sztucznej inteligencji. Pekin traktuje te napięcia jako dowód, że świat potrzebuje sprawniejszych reguł i szerszego udziału państw rozwijających się w ich tworzeniu.

ONZ pozostaje centrum systemu

Najważniejszym punktem odniesienia pozostaje ONZ. Biała księga opisuje ją jako organizację międzynarodową o najszerszym zasięgu, największej reprezentacji państw i szczególnej roli w koordynowaniu spraw globalnych. Jednocześnie dokument wskazuje, że system powojenny wymaga dostosowania do obecnego układu sił, zwłaszcza do rosnącej pozycji państw rozwijających się.

Chiny przywołują własny wkład w instytucje Narodów Zjednoczonych. Według dokumentu udział ChRL w regularnym budżecie ONZ wzrósł z mniej niż 1 proc. w 2000 r. do ponad 20 proc. w 2025 r., co uczyniło Chiny drugim największym płatnikiem. Pekin przypomina też, że wysłał ponad 50 tys. żołnierzy i funkcjonariuszy do 29 operacji pokojowych ONZ. Wśród stałych członków Rady Bezpieczeństwa Chiny są największym dostawcą personelu do takich misji.

W rozdziale poświęconym prawu międzynarodowemu dokument wskazuje na ponad 600 podpisanych przez Chiny konwencji i poprawek międzynarodowych. Osobne miejsce zajmuje Międzynarodowa Organizacja Mediacji z siedzibą w Hongkongu, która ma uzupełniać arbitraż i postępowania sądowe w pokojowym rozwiązywaniu sporów między państwami.

Globalne Południe jako główny adresat

Najwięcej miejsca zajmuje rola Globalnego Południa. Biała księga przypomina, że ONZ zaczynała w 1945 r. z 51 państwami członkowskimi, a dziś ma ich 193. Według dokumentu kraje Globalnego Południa odpowiadają za ponad 60 proc. światowej gospodarki liczonej parytetem siły nabywczej i za 80 proc. globalnego wzrostu. Dla Pekinu te dane są argumentem za większym udziałem państw rozwijających się w Radzie Bezpieczeństwa ONZ, Międzynarodowym Funduszu Walutowym i Banku Światowym.

Ten wątek prowadzi dalej do BRICS, Szanghajskiej Organizacji Współpracy, G20, Grupy 77 i Chin oraz Unii Afrykańskiej. Pekin przedstawia je jako formaty, w których państwa rozwijające się mogą skuteczniej zabierać głos w sprawach globalnych. Przy BRICS dokument podkreśla rozszerzenie grupy oraz rolę Nowego Banku Rozwoju, który do marca 2026 r. zatwierdził 42,9 mld dolarów pożyczek na 139 projektów.

Szanghajska Organizacja Współpracy została opisana jako grupa 27 państw z Azji, Europy i Afryki, z łączną gospodarką zbliżającą się do 30 bln dolarów. Biała księga odnotowuje także decyzje szczytu SCO w Tianjin z 2025 r., w tym zapowiedź utworzenia Banku Rozwoju SCO oraz platform współpracy w energetyce, zielonym przemyśle i gospodarce cyfrowej.

Rozwój, handel i Inicjatywa Pasa i Szlaku

W części gospodarczej Pekin łączy reformę globalnego zarządzania z otwartością handlową. Dokument podaje, że Chiny są głównym partnerem handlowym ponad 160 państw i regionów, podpisały 24 umowy o wolnym handlu z 31 państwami i regionami oraz wspierają system WTO. W białej księdze znalazła się też deklaracja, że ChRL nie będzie ubiegać się o nowe specjalne i zróżnicowane traktowanie w obecnych i przyszłych negocjacjach Światowej Organizacji Handlu.

Osobny blok poświęcono Global Development Initiative. Według białej księgi ponad 130 państw i organizacji międzynarodowych popiera udział w tej inicjatywie, a ponad 80 państw przystąpiło do Group of Friends of the Global Development Initiative. Chiny podają, że w ramach GDI uruchomiono ponad 1800 projektów współpracy, a 80 tys. osób przeszło szkolenia wzmacniające zdolności rozwojowe państw Globalnego Południa.

W tym układzie mieści się także Inicjatywa Pasa i Szlaku. Według dokumentu Chiny podpisały porozumienia BRI z ponad 150 państwami i 30 organizacjami międzynarodowymi. Pociągi China-Europe Railway Express wykonały już ponad 130 tys. kursów, a handel towarowy Chin z państwami uczestniczącymi w BRI osiągnął w 2025 r. 23,6 bln juanów, czyli 51,9 proc. całego chińskiego handlu zagranicznego.

BRI jest w dokumencie opisana szerzej niż infrastruktura. To również łączność handlowa, finansowa, cyfrowa i społeczna. Biała księga wymienia korytarze transportowe, porty, lotniska, płatności transgraniczne, cyfrowe uwierzytelnianie, inteligentne odprawy celne, warsztaty Luban, technologię Juncao oraz współpracę edukacyjną, turystyczną i medialną.

APEC i Azja-Pacyfik

Osobny fragment dotyczy Azji i Pacyfiku. Chiny przypominają spotkania APEC w Szanghaju w 2001 r. i w Pekinie w 2014 r. oraz zapowiadają, że w 2026 r. po raz trzeci będą gospodarzem tego forum. Hasłem spotkania ma być budowa wspólnoty Azji i Pacyfiku służącej wspólnemu dobrobytowi. Priorytety zapisane w dokumencie to otwartość, innowacja i współpraca.

Ten fragment uzupełnia obraz chińskiej dyplomacji wielostronnej. Obok ONZ, BRICS, SCO i G20 ważnym polem pozostaje APEC, gdzie Pekin chce występować jako gospodarz, uczestnik i promotor regionalnej współpracy gospodarczej. W białej księdze Azja-Pacyfik pojawia się jako przestrzeń łączności, innowacji i wspólnego rynku, nie jako zamknięty blok polityczny.

Sztuczna inteligencja w znanej już agendzie Chin

Sztuczna inteligencja nie jest w białej księdze nowo odkrytym tematem. Pekin wpisuje ją w agendę rozwijaną od kilku lat, gdzie technologia łączy się z bezpieczeństwem, etyką, dostępem państw rozwijających się do kompetencji cyfrowych i centralną rolą ONZ. Dokument przywołuje Global AI Governance Initiative, plan budowania zdolności AI „dla dobra i dla wszystkich”, grupę przyjaciół współpracy w tym obszarze, projekt Digital South oraz propozycję utworzenia Światowej Organizacji Współpracy w sprawie Sztucznej Inteligencji.

AI została zestawiona z innymi przestrzeniami, w których brakuje pełnych reguł: cyberprzestrzenią, przepływami danych, morzami, regionami polarnymi i przestrzenią kosmiczną. Chiny opowiadają się za zasadami tworzonymi wielostronnie, z udziałem państw rozwijających się, przy poszanowaniu suwerenności, bezpieczeństwa i prawa do korzystania z nowych technologii. Przy wojskowym użyciu sztucznej inteligencji dokument kładzie nacisk na ludzką kontrolę nad systemami uzbrojenia i unikanie wyścigu zbrojeń.

Klimat, zdrowie i kontakty międzyludzkie

Do katalogu globalnych dóbr publicznych Chiny zaliczają klimat, zdrowie publiczne, bioróżnorodność i wymianę międzyludzką. Biała księga przypomina cele osiągnięcia szczytu emisji CO2 przed 2030 r. i neutralności węglowej przed 2060 r., a także nowe deklaracje klimatyczne do 2035 r. Według dokumentu Chiny podpisały 55 dokumentów współpracy klimatycznej z 43 państwami rozwijającymi się, przeprowadziły ponad 300 programów budowania zdolności i od 2016 r. zapewniły lub zmobilizowały ponad 177 mld juanów finansowania programowego.

W części o zielonych technologiach Pekin podaje, że chińskie produkty wiatrowe, fotowoltaiczne i pojazdy nowej energii trafiają do ponad 200 państw i regionów. Według białej księgi Chiny dostarczają 70 proc. światowego wyposażenia dla energetyki wiatrowej i 80 proc. paneli fotowoltaicznych, a eksport produktów wiatrowych i fotowoltaicznych w latach 2021–2025 pozwolił ograniczyć emisje poza Chinami o około 4,1 mld ton.

W zdrowiu publicznym dokument wskazuje na współpracę z ponad 160 państwami i organizacjami międzynarodowymi. Chiny podają, że wysłały ponad 30 tys. pracowników medycznych do 77 państw i regionów, a pomoc objęła 300 mln pacjentów. Wymieniono też udział w walce z Ebolą, pandemią Covid-19, negocjacjach dotyczących porozumienia pandemicznego i reformie globalnej architektury zdrowotnej.

Wymiana międzyludzka została pokazana przez miasta partnerskie, edukację, turystykę, sport i politykę wizową. Według białej księgi Chiny mają ponad 3 tys. par miast, prowincji i stanów partnerskich z ponad 150 państwami. W 2025 r. 30,08 mln cudzoziemców wjechało do Chin bez wiz, co stanowiło 73,1 proc. wszystkich przyjazdów zagranicznych i oznaczało wzrost o 49,5 proc. rok do roku.

Obszary do szybszych uzgodnień

Końcowy rozdział białej księgi wskazuje tematy, w których Chiny chcą przyspieszyć rozmowy i przełożyć Global Governance Initiative na konkretne ustalenia. Wymieniono reformę międzynarodowej architektury finansowej, sztuczną inteligencję, cyberprzestrzeń, zmiany klimatu, handel i przestrzeń kosmiczną. To te pola mają wracać w kolejnych rozmowach w ONZ, BRICS, Szanghajskiej Organizacji Współpracy, G20, APEC i formatach współpracy z Globalnym Południem.

Źródła

1. Xinhua: China releases white paper on global governance
2. Xinhua: Full text – More Just and Equitable Global Governance
3. Xinhua: chiński pełny tekst białej księgi o globalnym zarządzaniu
4. PDF: More Just and Equitable Global Governance: China’s Principles, Proposals and Actions (Link do dokumentu)

Artykuł Chiny publikują białą księgę o globalnym zarządzaniu i roli ONZ pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Wang Yi przyjechał do Ottawy jako pierwszy chiński minister spraw zagranicznych składający bilateralną wizytę w Kanadzie od czerwca 2016 roku. Spotkanie miało więc znaczenie większe niż zwykła konsultacja dyplomatyczna: Pekin i Ottawa pokazały, że chcą wrócić do bardziej przewidywalnego rytmu rozmów w czasie, gdy Kanada szuka szerszego pola gospodarczego poza relacjami ze Stanami Zjednoczonymi, a Chiny wzmacniają kontakty z państwami rozwiniętymi przez handel, spotkania polityczne i formaty wielostronne.

Według Xinhua premier Mark Carney zadeklarował gotowość Kanady do utrzymywania bliskich kontaktów wysokiego szczebla z Chinami oraz rozwijania współpracy w energetyce, finansach, rolnictwie i rybołówstwie. Poparł także organizację przez Chiny szczytu liderów APEC i zapowiedział współpracę z Pekinem na rzecz multilateralizmu, rozwoju gospodarki światowej oraz pokoju i stabilności.

Wang Yi odpowiedział, że lepsze relacje Chin i Kanady leżą w interesie obu państw, odpowiadają oczekiwaniom różnych stron i są dla Kanady właściwym wyborem. Podkreślił, że między Pekinem a Ottawą nie ma zasadniczej sprzeczności interesów, a przestrzeń do współpracy pozostaje szeroka. W tym języku nie chodziło o jednorazowe ocieplenie, lecz o powrót do pracy dyplomatycznej opartej na regularnych spotkaniach i jasno wyznaczonych obszarach rozmowy.

Rozmowa z Anitą Anand i przygotowania do APEC

Drugim filarem wizyty było spotkanie Wanga Yi z kanadyjską minister spraw zagranicznych Anitą Anand. W depeszy Xinhua pojawiło się zdanie, które dobrze oddało ton rozmów: chiński minister powiedział, że relacje Chin i Kanady „set sail again”, czyli ponownie wypłynęły. Za tą formułą znalazły się już konkretne zadania: wznowienie wymiany, uporządkowanie spraw gospodarczo-handlowych i przygotowania do kolejnego spotkania przy okazji APEC.

Wang mówił również o zasadach, które mają prowadzić nowy etap kontaktów: wzajemnym szacunku, szukaniu wspólnego gruntu przy zachowaniu różnic, strategicznej autonomii i współpracy korzystnej dla obu stron. Wskazał przy tym sektory, w których Pekin widzi miejsce na szybsze decyzje: energetykę, finanse i egzekwowanie prawa. Kanada została także zaproszona do udziału w China International Import Expo jako kraj honorowy.

Handel z Chinami wraca do centrum rozmów

Anita Anand potwierdziła, że Kanada przywiązuje dużą wagę do relacji z Chinami i przestrzega polityki jednych Chin. W rozmowie z Wangiem wskazała również cel gospodarczy: zwiększenie kanadyjskiego eksportu do Chin o 50 procent do 2030 roku. Dla Ottawy handel z Chinami staje się jednym z narzędzi dywersyfikacji gospodarki, a nie tylko częścią azjatyckiej dyplomacji.

Rolnictwo, surowce, energetyka, rybołówstwo i usługi finansowe tworzą listę sektorów, w których rozmowa może szybko przejść od deklaracji do kontraktów, dostaw i nowych kanałów sprzedaży. Po stronie chińskiej ten katalog wpisuje się w zaproszenie Kanady na targi importowe, po stronie kanadyjskiej — w potrzebę prowadzenia polityki wobec Chin także przez własne interesy handlowe, a nie wyłącznie przez filtr relacji transatlantyckich.

Majowa wizyta w Ottawie nadała gospodarce wyraźniejsze miejsce w relacjach politycznych. Zamiast szerokich haseł pojawiły się sektory, targi, przygotowania do APEC i zapowiedź regularnych konsultacji. Tego typu techniczne punkty rzadko przyciągają uwagę tak jak spotkanie z premierem, ale to one tworzą praktyczny kalendarz współpracy między państwami.

Mechanizm ministrów ma utrzymać tempo rozmów

Po spotkaniu Wanga z Anand strony uzgodniły utworzenie strategicznego mechanizmu dialogu ministrów spraw zagranicznych. Mają też wrócić konsultacje polityczne i bezpieczeństwa między resortami oraz dialog wysokiego szczebla w sprawach bezpieczeństwa narodowego i rządów prawa. To część mniej widowiskowa niż rozmowa z premierem, ale dla relacji Pekinu z Ottawą może być najważniejsza. Przenosi techniczne sprawy z poziomu okazjonalnych komunikatów do stałego kalendarza urzędowego.

W tym układzie APEC staje się kolejnym testem dla zapowiedzi z Ottawy. Kanada ma przyjechać do Chin z agendą handlową, Pekin z propozycją uporządkowania współpracy w wybranych sektorach. Jeżeli te ustalenia przełożą się na robocze spotkania, relacje Chin i Kanady mogą wyjść poza ostrożny restart i wejść w bardziej przewidywalny etap współpracy sektorowej.

Źródła:

1. Xinhua, Canada, China vow to strengthen bilateral ties, uphold multilateralism
2. Xinhua, China-Canada ties have set sail again: Chinese FM
3. Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China, Wang Yi Holds Talks with Canadian Foreign Minister Anita Anand
4. Global Affairs Canada, Minister Anand to meet with Director of the Office of the Central Commission for Foreign Affairs and Minister of Foreign Affairs of the People’s Republic of China
5. Global Affairs Canada, Minister Anand to meet with China’s Minister of Foreign Affairs

Artykuł Chiny i Kanada odbudowują kanały rozmów. Wang Yi spotkał się z Markiem Carneyem pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Suzhou przejęło najważniejszy handlowy odcinek APEC China 2026. Wcześniej urzędnicy i grupy robocze pracowali w Szanghaju nad częścią techniczną. Teraz do gry weszli ministrowie, a listopadowy finał roku APEC odbędzie się w Shenzhen.

Minister handlu Wang Wentao w rozmowie opublikowanej przez Xinhua i Ministerstwo Handlu ChRL przypomniał, że format ministrów handlu działa w APEC jako śródroczny mechanizm forum. Zbiera sprawy gospodarcze Azji i Pacyfiku, które później trafiają do dokumentów dla liderów.

Chiński rok APEC prowadzony jest pod hasłem budowy wspólnoty Azji i Pacyfiku oraz wspólnego dobrobytu. W Suzhou hasło schodzi z poziomu dyplomacji na poziom ceł, portów, dokumentów, standardów danych, e-commerce transgranicznego i dostaw.

Miasto z delty Jangcy zamiast sali bez adresu

Suzhou leży w delcie Jangcy, jednym z najgęstszych pasów przemysłowych Chin. Wokół Szanghaju, Wuxi, Nankinu i Hangzhou pracują fabryki, centra badań, dostawcy komponentów, firmy logistyczne i eksporterzy obsługujący globalne zamówienia.

Według miejskiego urzędu handlu w Suzhou od 18 maja trwały konsultacje i wydarzenia poprzedzające ministerialne obrady. W całym cyklu wzięło udział około 700 przedstawicieli 21 gospodarek APEC, organizacji międzynarodowych i instytucji współpracujących z forum.

Rząd Suzhou podał także dane organizacyjne. Do obsługi wydarzenia zrekrutowano 416 wolontariuszy, w tym studentów czterech lokalnych uczelni i pracowników administracji. Za zdjęciem z sali obrad stoi więc większa miejska maszyna: uczelnie, transport, tłumacze, obsługa delegacji i administracja lokalna.

Rozmowa o handlu toczy się w miejscu, gdzie produkcja przemysłowa Chin spotyka się z usługami, portami, finansowaniem i technologią. Towar z fabryki trafia do magazynu, potem do portu, a po drodze przechodzi przez systemy celne, platformy danych i banki rozliczające transakcję.

Reguły handlu wracają do centrum

APEC nie tworzy jednej nowej umowy handlowej. Forum zbiera gospodarki o różnych interesach, porównuje stanowiska i przygotowuje projekty, które mogą później wejść do praktyki portów, urzędów celnych, firm logistycznych albo prac WTO.

Li Chenggang, wiceminister handlu ChRL i przedstawiciel Chin do spraw międzynarodowych negocjacji handlowych, mówił w Suzhou o rosnącym protekcjonizmie i fragmentacji wymiany. Apelował o otwarty i przewidywalny porządek handlowy w Azji i Pacyfiku.

W programie znalazł się FTAAP, czyli Strefa Wolnego Handlu Azji i Pacyfiku. Pekin przedstawia ten projekt jako sposób porządkowania reguł w regionie, w którym obok siebie działają RCEP, CPTPP i liczne umowy dwustronne. Firma wysyłająca części z Chin do Malezji, Chile albo Peru potrzebuje mniej rozbieżnych procedur, a nie kolejnej warstwy formularzy.

W Suzhou obecna jest też WTO. Według komunikatu APEC ministrowie otrzymali informacje od dyrektor generalnej organizacji, Ngozi Okonjo-Iweali, o sytuacji po czternastej konferencji ministerialnej WTO w Jaunde. Do agendy wróciły napięcia geopolityczne, ceny energii, presja na dostawy i ich wpływ na handel światowy.

Handel cyfrowy wychodzi z zaplecza

Handel cyfrowy w Chinach i całym regionie przeszedł w APEC z języka ekspertów do rozmów politycznych. Przed przyjazdem ministrów Komitet do spraw Handlu i Inwestycji pracował w Szanghaju nad papierless trade, cyfrową odprawą, połączeniem systemów handlowych i interoperacyjnością platform.

Elektroniczny konosament, wspólny standard danych i szybkie sprawdzenie dokumentów nie są dodatkiem do eksportu. Przy częściach, elektronice, żywności albo komponentach medycznych decydują o czasie dostawy i koszcie transakcji.

APEC w Suzhou obejmuje również sztuczną inteligencję. Ministrowie omawiają wpływ AI na handel światowy, e-commerce transgraniczny oraz małe i średnie firmy. Algorytm może przygotować ofertę eksportową, przetłumaczyć dokumenty, obsłużyć klienta, ocenić dostawcę i przewidzieć opóźnienie transportu.

Mała firma z Malezji, Chile, Wietnamu albo Peru dostaje narzędzia, które niedawno miały głównie duże koncerny. Ten sam przedsiębiorca działa jednak pod regułami platform, których sam nie ustala. APEC próbuje połączyć nowe technologie z ułatwieniami handlowymi i wspólnymi standardami.

Zielony łańcuch dostaw zaczyna się od portu i magazynu

Zielone łańcuchy dostaw są jednym z głównych tematów Suzhou. W komunikatach APEC pojawiają się niskoemisyjne technologie, odporność produkcji i bardziej zrównoważony wzrost. Chińskie firmy wnoszą do tej rozmowy baterie, pojazdy elektryczne, fotowoltaikę, zarządzanie energią i zaplecze przemysłowe.

Logistyka przestaje być tylko transportem z punktu A do punktu B. Energia, magazyny, dane i trasy przewozu decydują dziś o tym, czy dostawa wytrzyma zakłócenia. Chińskie miasta testują zielony transport, elektryfikację flot i cyfrowe zarządzanie przewozami, co widać także w projektach takich jak zielona logistyka w Chinach.

Odporność w handlu ma bardzo konkretny wymiar. Kontener nie stoi bez informacji w porcie, przewoźnik widzi trasę, eksporter zna termin odprawy, a odbiorca nie szuka towaru po kilku pośrednikach. W takim modelu port, dane, energia i produkcja pracują bliżej siebie niż jeszcze kilka lat temu.

Firmy przyjechały przed ministrami

21 maja w Suzhou odbyły się wydarzenia dla biznesu: Asia-Pacific Business Partnership Dialogue oraz 2026 Suzhou Global Investment Promotion Conference. Według chińskich mediów uczestniczyli w nich przedstawiciele przedsiębiorstw z ponad 30 państw i regionów, w tym menedżerowie firm z listy Fortune Global 500.

Suzhou od lat przyciąga kapitał zagraniczny, produkcję zaawansowaną i dostawców dla dużych koncernów. Wątek inwestycji w Chinach łączy się tu z polityką otwarcia, podobnie jak w przypadku zagranicznych inwestycji w Szanghaju.

Chińskie media odnotowały obecność firm amerykańskich i wypowiedzi menedżerów zapowiadających nowe produkty, badania oraz zwiększanie inwestycji. Pekin wysyła w ten sposób sygnał do biznesu, że spory taryfowe nie zamykają chińskiego rynku dla kapitału, technologii i przemysłu.

Shenzhen czeka na dokument liderów

Chiny są gospodarzem APEC po raz trzeci. W 2001 roku liderzy spotkali się w Szanghaju, krótko przed wejściem kraju do Światowej Organizacji Handlu. W 2014 roku uczestników przyjął Pekin. W 2026 roku polityczny finał trafi do Shenzhen.

Układ miast opowiada historię chińskiej gospodarki. Szanghaj przygotował część techniczną, Suzhou prowadzi handel w przemysłowej delcie Jangcy, a Shenzhen wniesie obraz firm technologicznych, elektroniki, logistyki, usług cyfrowych i sektora prywatnego, który wyrósł z dawnej specjalnej strefy ekonomicznej.

23 maja po południu w Suzhou Jinji Lake International Convention Centre zaplanowano konferencję prasową po obradach ministrów handlu APEC. Tam trzeba będzie szukać zapisów dotyczących FTAAP, WTO, elektronicznych dokumentów handlowych, AI, zielonych dostaw i projektów, które urzędnicy zabiorą na kolejne miesiące pracy.

Następny sprawdzian przyjdzie jesienią, gdy do dokumentów dla liderów trafią konkretne formuły uzgodnione przez ministrów, urzędników i grupy eksperckie. Wtedy okaże się, czy Suzhou zostawiło po sobie tylko zdjęcia z sali obrad, czy zestaw rozwiązań możliwych do użycia w portach, urzędach celnych i firmach handlujących przez Pacyfik.

Źródła:

1. Ministerstwo Handlu ChRL / Xinhua – rozmowa z Wang Wentao o spotkaniu ministrów handlu APEC
2. APEC – Ministers Chart Course for Open Trade Amid Rising Protectionism
3. APEC – APEC Advances Trade Agenda Ahead of Ministers’ Meeting in Suzhou
4. Rząd Suzhou – APEC trade ministers meeting 22–23 maja w Suzhou
5. Biuro Handlu Suzhou – konsultacje i wydarzenia przed spotkaniem ministrów handlu APEC
6. Rząd Suzhou – wolontariusze przy obsłudze spotkania ministrów handlu APEC

Artykuł APEC w Suzhou. Ministrowie handlu 21 gospodarek rozmawiają o WTO, AI i zielonych łańcuchach dostaw pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Putin przebywał w Chinach od 19 do 20 maja. Chińskie MSZ podało, że była to jego dwudziesta piąta wizyta w Państwie Środka. Spotkanie z Xi Jinpingiem odbyło się w czasie dwóch rocznic. Mija 30 lat od ustanowienia chińsko-rosyjskiego strategicznego partnerstwa koordynacyjnego oraz 25 lat od podpisania Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy.

Rozmowy w Pekinie miały część polityczną, ceremonię podpisania porozumień, spotkanie z mediami, otwarcie „Roku Edukacji Chiny–Rosja” na lata 2026–2027, wystawę fotograficzną o relacjach obu państw oraz wieczorną rozmowę przy herbacie. Chińska strona prowadziła przekaz językiem sąsiedztwa, stabilności, koordynacji strategicznej i współpracy rozwojowej.

Wizyta Putina w Chinach zakończona listą porozumień

Najbardziej konkretnym śladem po wizycie jest lista opublikowana przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL. Przywódcy podpisali i ogłosili wspólne oświadczenie o dalszym wzmacnianiu całościowej koordynacji strategicznej i pogłębianiu dobrosąsiedzkiej współpracy. Chiny i Rosja opublikowały też osobne oświadczenie o świecie wielobiegunowym i nowym typie relacji międzynarodowych.

Xi Jinping i Putin byli obecni przy podpisaniu 20 dokumentów. Osobno ogłoszono kolejne 20 porozumień i planów współpracy. Po stronie chińskiej pojawiają się ministerstwa, agencje centralne, uczelnie, media i instytucje naukowe. Po stronie rosyjskiej są między innymi Rosatom, resorty gospodarcze, media państwowe, uczelnie i instytucje techniczne.

W części infrastrukturalnej wyróżnia się wspólna budowa drugiej linii kolejowej Manzhouli–Zabajkalsk o rozstawie toru 1435 mm. To przejście na granicy chińsko-rosyjskiej obsługuje transport towarów między północno-wschodnimi Chinami a rosyjskim Dalekim Wschodem.

Kolej, atom i handel

W pakiecie znalazły się ustalenia o kontrolowanej fuzji jądrowej i pokojowym wykorzystaniu energii jądrowej. Chińskie Ministerstwo Nauki i Technologii podpisało memorandum z rosyjskim Rosatomem o współpracy naukowo-technicznej przy fuzji. Chińska Państwowa Agencja Energii Atomowej i Rosatom podpisały dokument dotyczący kształcenia kadr dla pokojowego wykorzystania atomu.

Ministerstwo Handlu ChRL i rosyjskie Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego przyjęły wspólne oświadczenie o wspieraniu otwartego handlu i multilateralizmu. Drugi dokument handlowy dotyczy trwałego handlu ważnymi produktami przemysłowymi. Wizyta objęła też współpracę celną, wymagania sanitarne dla rosyjskich mieszanek paszowych eksportowanych do Chin, własność intelektualną oraz memorandum chińskiego regulatora rynku z rosyjską Federalną Służbą Antymonopolową na lata 2026–2027.

Techniczne ustalenia dają relacji politycznej codzienną infrastrukturę. Towar przechodzi przez granicę, uczelnia uruchamia program, laboratorium dostaje partnera, a redakcja nowy kanał wymiany materiałów.

Edukacja jako osobny filar relacji

Xi Jinping i Putin wspólnie otworzyli „Rok Edukacji Chiny–Rosja” na lata 2026–2027. Chiński przywódca mówił o kształceniu talentów, współpracy uczelni i wspólnym rozwiązywaniu problemów nauki na granicy nowych technologii. Putin nazwał edukację częścią całościowego partnerstwa strategicznego.

Lista ustaleń daje edukacji osobne miejsce. Tsinghua University i Uniwersytet Państwowy w Petersburgu podpisały memorandum o utworzeniu Chińsko-Rosyjskiego Instytutu Innowacji. Peking University i Moskiewski Instytut Fizyczno-Techniczny przyjęły porozumienie o wspólnym kształceniu talentów i współpracy badawczej. Harbiński Instytut Technologiczny oraz Uniwersytet Państwowy w Petersburgu podpisały dokument o projekcie Chińsko-Rosyjskiego Instytutu Wybitnych Inżynierów.

W grupie dokumentów ogłoszonych na miejscu znalazły się także porozumienia Nankai University z Moskiewskim Uniwersytetem Państwowym, Sichuan University z Rosyjskim Uniwersytetem Przyjaźni Narodów i Moskiewskim Uniwersytetem Państwowym, Fudan University z Higher School of Economics oraz Beijing Foreign Studies University z rosyjskimi partnerami.

Media i obraz relacji

Duża część pakietu dotyczy mediów. People’s Daily podpisał porozumienie z agencją TASS. China Daily przyjęła dokument o wymianie informacji i współpracy z rosyjską National Media Group. Xinhua i TASS zaplanowały serię wydarzeń z okazji 70-lecia ustanowienia współpracy. China Media Group podpisała z rosyjską państwową telewizją i radiofonią dokument o pogłębieniu współpracy przy filmach dokumentalnych i reportażach specjalnych.

Osobno ogłoszono kolejne umowy medialne, w tym porozumienia Xinhua z Russia Today, National Media Group i Gazprom-Media Holding oraz kilka dokumentów China Media Group z rosyjskimi instytucjami. Oznacza to więcej wspólnych materiałów, programów, depesz, filmów dokumentalnych i projektów przygotowywanych pod wydarzenia wielostronne, w tym Szanghajską Organizację Współpracy.

Pekin i Moskwa nie ograniczają relacji do spotkań przywódców. Budują zaplecze informacyjne, edukacyjne i eksperckie, które będzie działać po zakończeniu wizyty. Umowy medialne i uczelniane przesuwają część tej relacji do redakcji, instytutów badawczych i wspólnych programów kształcenia.

Ukraina pojawiła się w rozmowie

W głównych chińskich komunikatach o rozmowach dominowały traktat, handel, edukacja, transport, technologia i globalne zarządzanie. Wzmianka o Ukrainie pojawiła się w informacji o wieczornej rozmowie przy herbacie. MSZ ChRL podało, że Xi Jinping i Putin wymienili poglądy na temat kryzysu ukraińskiego oraz innych spraw.

Rosja prowadzi wojnę przeciw Ukrainie, dlatego każda wizyta Putina w Pekinie jest w Europie czytana inaczej niż w chińskich komunikatach dyplomatycznych. Chiny opisały spotkanie jako część relacji dwóch dużych sąsiadów, członków Rady Bezpieczeństwa ONZ i państw rozwijających koordynację strategiczną. Polska i europejska perspektywa pozostają związane z wojną i bezpieczeństwem na wschodzie kontynentu.

Wspólne oświadczenie o świecie wielobiegunowym mówi o sprzeciwie wobec blokowej konfrontacji, jednostronnej presji i rozwiązywania sporów bez dialogu. Pekin używa tego języka w relacjach z Moskwą, a także w rozmowach o globalnym porządku po drugiej wojnie światowej, roli ONZ, wielostronności i pozycji państw Globalnego Południa.

Pekin po rozmowach z Waszyngtonem i Moskwą

Wizyta Putina odbyła się kilka dni po pobycie Donalda Trumpa w Pekinie. Chińska stolica w krótkim czasie przyjęła przywódców dwóch państw, które najmocniej wpływają na światowy układ sił. Pekin rozmawia z Waszyngtonem, rozmawia z Moskwą i utrzymuje kanały kontaktu z głównymi aktorami polityki światowej.

W komunikatach po spotkaniu z Putinem chińska strona mocno akcentowała wielostronność. Wymieniano ONZ, Szanghajską Organizację Współpracy, BRICS i APEC. Putin zadeklarował poparcie dla Chin jako gospodarza spotkania liderów APEC. Obaj przywódcy mówili także o utrzymaniu autorytetu ONZ i współpracy w sprawach międzynarodowych.

Po wizycie zostaje rozbudowana lista ustaleń, w której kolej, atom, uczelnie i media zajmują tyle samo miejsca, co język wielkiej polityki. Następne miesiące przeniosą tę relację z Wielkiej Hali Ludowej na granicę w Manzhouli, do laboratoriów fuzji, na uczelnie techniczne i do redakcji, które podpisały nowe porozumienia.

Źródła

1. Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL: lista dokumentów po wizycie Putina w Chinach
2. Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL: rozmowy Xi Jinpinga z Władimirem Putinem w Pekinie
3. Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL: wspólne spotkanie Xi Jinpinga i Władimira Putina z mediami
4. Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL: otwarcie „Roku Edukacji Chiny–Rosja”
5. Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL: rozmowa Xi Jinpinga i Władimira Putina przy herbacie
6. Xinhua: rozmowy Xi Jinpinga z Władimirem Putinem w Pekinie

Artykuł Wizyta Putina w Chinach. Co podpisały Pekin i Moskwa pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Szczyt odbył się w państwowym kompleksie Diaoyutai. Organizatorem była Chińska Rada Promocji Handlu Międzynarodowego, czyli CCPIT. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele rządów, organizacji międzynarodowych, agencji promocji handlu, izb gospodarczych i firm. Chińskie media podały, że na sali byli przedstawiciele 72 przedsiębiorstw z listy Fortune Global 500.

W ceremonii otwarcia uczestniczył wiceprezydent ChRL Han Zheng. Mówił, że globalny porządek gospodarczy i handlowy został poważnie naruszony, a odpowiedzią powinny być jedność, współpraca, otwartość i inkluzywność.

„Żaden kraj nie może pozostać niewzruszony wobec zagrożeń i wyzwań; podtrzymywanie jedności i współpracy, otwartości i inkluzywności to właściwa droga naprzód” – powiedział Han Zheng.

Przewodniczący CCPIT Ren Hongbin ogłosił dokument w imieniu środowiska biznesowego uczestniczącego w szczycie. Inicjatywa pekińska 2026 obejmuje pięć pól współpracy. Pierwsze dotyczy nowych sił wytwórczych i technologii. Drugie mówi o łańcuchach przemysłowych i dostawach. Trzecie przenosi sztuczną inteligencję do handlu i inwestycji. Czwarte łączy usługi z produkcją. Piąte dotyczy współpracy biznesu przy zrównoważonym rozwoju.

Handel po serii napięć

CCPIT podała pod koniec kwietnia, że globalny indeks tarć gospodarczych za luty 2026 roku wyniósł 103 punkty i utrzymywał się w wysokim przedziale. Wśród monitorowanych państw i regionów najwyżej znalazły się Stany Zjednoczone, Indie i Brazylia. Największe napięcia dotyczyły elektroniki, chemikaliów i maszyn.

Według Generalnej Administracji Celnej ChRL obroty towarowe Chin w pierwszych czterech miesiącach 2026 roku wyniosły 16,23 bln juanów, o 14,9 proc. więcej niż rok wcześniej. W samym kwietniu handel osiągnął 4,38 bln juanów i wzrósł o 14,2 proc.

Eksport w pierwszych czterech miesiącach sięgnął 9,33 bln juanów, a import 6,9 bln juanów. W kwietniu eksport wzrósł o 9,8 proc., import o 20,6 proc. Firma, która sprowadza komponenty, wysyła gotowy produkt i rozlicza świadectwa pochodzenia, potrzebuje zamówień, przewidywalnych odpraw, finansowania i stałych tras dostaw.

AI trafia do odpraw, zamówień i magazynów

Technologiczna część inicjatywy schodzi z poziomu laboratoriów do codziennego obrotu gospodarczego. W dokumencie pojawiają się sztuczna inteligencja, informatyka kwantowa i bioprodukcja jako narzędzia dla handlu, logistyki, finansowania i inwestycji.

CCPIT już w zapowiedzi szczytu mówiła o trzech hasłach tegorocznej edycji. „Nowe” odnosiło się do nowych sił wytwórczych i planów na lata 2026–2030. „Inteligentne” prowadziło do AI w handlu i inwestycjach. „Integracja” dotyczyła usług i produkcji.

Równoległe forum szczytu poświęcono AI w globalnej współpracy gospodarczej i handlowej. Organizatorzy wskazali sprawy mniej efektowne niż roboty czy modele językowe, ale bliskie codziennej pracy firm. Chodziło o obieg dokumentów, planowanie inwestycji, nowe modele biznesowe, zarządzanie danymi, reguły techniczne, bezpieczeństwo technologii i lukę cyfrową między państwami.

Łańcuchy dostaw bez zrywania powiązań

Chińska propozycja używa języka „łączenia rąk” zamiast rozłączania i „wydłużania łańcuchów” zamiast ich zrywania. To odpowiedź na lata sankcji, kontroli eksportowych, ceł i przenoszenia produkcji do wybranych państw.

„Powinniśmy wspólnie wzmacniać odporność łańcuchów przemysłowych i dostaw oraz wzmacniać współpracę przemysłową, wymianę technologiczną i ujednolicanie standardów” – mówił Han Zheng.

Pekin proponuje firmom szerszą sieć powiązań, a nie cofnięcie globalizacji. Przedsiębiorstwa mają rozwijać działalność za granicą w sposób uporządkowany, a izby gospodarcze, agencje promocji handlu i administracje mają tworzyć warunki dla stabilniejszej współpracy. Dla eksporterów i importerów przekłada się to na certyfikaty, odprawy, finansowanie i mniejsze ryzyko opóźnień.

CCPIT podała w kwietniu, że w pierwszym kwartale 2026 roku chiński system promocji handlu wydał 2,0493 mln dokumentów handlowych, w tym świadectwa pochodzenia i karnety ATA. To wzrost o 15,1 proc. rok do roku. Wartość niepreferencyjnych świadectw pochodzenia wyniosła 88,514 mld dolarów, a preferencyjnych 27,064 mld dolarów.

Osobne miejsce dla krajów rozwijających się

Podczas otwarcia wystąpił Stephen Jackson, koordynator rezydent ONZ w Chinach. Zwrócił uwagę, że wiele państw rozwijających się nadal napotyka bariery przy wejściu do regionalnych i globalnych łańcuchów wartości, dostępie do finansowania handlu oraz wdrażaniu technologii cyfrowych.

Chiny prowadzą tę rozmowę także z państwami Globalnego Południa. Własny rynek, zaplecze przemysłowe, logistyka i doświadczenie cyfrowe są przedstawiane jako zasoby dla partnerów spoza najbogatszych gospodarek. Dla państw Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej liczy się dostęp do zamówień, terminali, kredytu, danych i technologii.

Jackson mówił o cyfryzacji także w kwietniu, podczas forum poświęconego rozwojowi Globalnego Południa. Wskazywał wtedy, że technologie zmieniają ścieżki rozwoju gospodarek i wymagają bardziej włączającego zarządzania cyfrowego. Na szczycie CCPIT ten wątek wrócił przy handlu, finansowaniu i produkcji.

APEC i Chain Expo dopisują ciąg dalszy

Szczyt w Diaoyutai otwiera serię wydarzeń gospodarczych, które Pekin będzie prowadził w 2026 roku. CCPIT przygotowuje czwartą edycję China International Supply Chain Expo. W czerwcu w Pekinie ma się odbyć APEC CEO China Forum, a spotkania ABAC prowadzą do części biznesowej chińskiego roku APEC.

Produkcja ma być bliżej usług. Handel ma korzystać z AI. Łańcuchy dostaw mają być mniej podatne na polityczne zerwania. W chińskiej agendzie nie jest to opis jednego szczytu, lecz zarys programu rozmowy z biznesem w 2026 roku.

Han Zheng zapowiedział, że Chiny będą rozszerzać otwarcie i tworzyć środowisko biznesowe zorientowane rynkowo, oparte na prawie i umiędzynarodowione. Zachęcił firmy z innych państw do dalszej obecności na rynku chińskim.

Dla polskich firm najbliższe temu tematowi są logistyka, automatyzacja, certyfikacja, opakowania, przetwórstwo żywności, komponenty przemysłowe i usługi B2B. Inicjatywa pekińska 2026 nie daje nowych preferencji celnych ani gotowych kontraktów. Chińskie instytucje będą jednak opisywać handel w najbliższych miesiącach właśnie tym językiem. Firmy jadące na targi do Chin coraz częściej usłyszą obok ceny i wolumenu pytania o dane, odporność dostaw, serwis i zdolność wejścia w szerszy system produkcyjny.

Źródła

1. China News Service, 18.05.2026
2. CCTV News, 18.05.2026
3. Xinhua, zapowiedź szczytu, 29.04.2026
4. CCPIT, konferencja prasowa, 29.04.2026
5. Xinhua, dane handlu zagranicznego Chin, 09.05.2026
6. CCPIT, agenda szczytu 2026
7. ONZ Chiny, Stephen Jackson jako koordynator rezydent

Artykuł Pekin proponuje nowy układ dla handlu. AI i łańcuchy dostaw w centrum rozmowy z biznesem pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Szanghaj stał się w maju roboczym centrum APEC China 2026. W poniedziałek 18 maja otwarto tam Drugie Spotkanie Wysokich Urzędników APEC, podczas którego przedstawiciele gospodarek Azji i Pacyfiku pracują nad dokumentami, projektami i tematami dla przywódców.

Według depeszy Xinhua uczestnicy spotkania analizują działania forum z pierwszej połowy roku, zbierają dotychczasowe ustalenia i przygotowują dalsze wydarzenia w chińskim kalendarzu APEC. Polityczny finał odbędzie się w listopadzie w Shenzhen, gdzie spotkają się liderzy gospodarek forum.

Szanghajskie rozmowy są częścią większego cyklu. Chińskie MSZ zapowiadało wcześniej blisko 40 posiedzeń komitetów i grup roboczych. Obejmują one handel i inwestycje, współpracę gospodarczą i techniczną, telekomunikację, bezpieczeństwo żywnościowe oraz udział kobiet w gospodarce. W pracach miało uczestniczyć ponad 1000 przedstawicieli gospodarek APEC, sekretariatu i obserwatorów.

Szanghaj prowadzi roboczą część APEC

Szanghaj daje tej części rozmów mocne gospodarcze zaplecze. Miasto jest największym centrum gospodarczym Chin, jednym z głównych węzłów finansowych Azji i symbolem chińskiego otwarcia. Dla forum zajmującego się handlem, inwestycjami, usługami i przepływami w regionie Pacyfiku to miejsce z czytelnym ciężarem gospodarczym.

Majowe spotkania odbywają się przy napięciach w handlu, zmianach w łańcuchach dostaw i rosnącej roli nowych technologii. Sekretariat APEC wskazywał w komunikacie na współpracę regionalną przy niepewnej koniunkturze. Dla Chin to przestrzeń do rozmowy o stabilnych przepływach handlowych, cyfryzacji, inwestycjach i bardziej przewidywalnych zasadach współpracy.

Chiński rok APEC ma wyraźny układ geograficzny. Szanghaj odpowiada za etap roboczy, Shenzhen za listopadowe spotkanie liderów. Pierwsze miasto wnosi finanse, handel i port. Drugie kojarzy się z przemysłem technologicznym, elektroniką, logistyką i sektorem prywatnym, który wyrósł z dawnej specjalnej strefy ekonomicznej.

Chiny goszczą APEC po raz trzeci

Chiny są gospodarzem APEC po raz trzeci. W 2001 roku spotkanie liderów odbyło się w Szanghaju, krótko przed wejściem kraju do Światowej Organizacji Handlu. W 2014 roku gospodarzem był Pekin, a tamten szczyt zapisał się rozmowami o pogłębianiu integracji gospodarczej regionu Azji i Pacyfiku.

Tegoroczna edycja odbywa się w innym momencie chińskiego rozwoju. Chiny są największym partnerem handlowym wielu gospodarek regionu, jednym z głównych ośrodków produkcji przemysłowej i państwem, które łączy handel z technologią, zieloną transformacją, danymi i sztuczną inteligencją oraz bezpieczeństwem łańcuchów dostaw.

APEC daje Pekinowi format rozmowy szerszy niż większość sporów dwustronnych. Przy jednym stole są Stany Zjednoczone, Chiny, Japonia, Korea Południowa, gospodarki ASEAN, Australia, Kanada, Meksyk, Chile i Peru. W takim gronie można rozmawiać o handlu i inwestycjach bez zamykania całej agendy w jednej osi politycznej.

Spotkania wysokich urzędników tworzą język późniejszych deklaracji. Na tym poziomie ustala się, które tematy trafią do agendy liderów, a które pozostaną w pracach eksperckich. Listopadowe spotkanie w Shenzhen będzie politycznym finałem, ale jego treść powstaje teraz, podczas serii rozmów w Szanghaju.

Shenzhen czeka na liderów

Shenzhen wnosi do chińskiego roku APEC inną stronę gospodarki niż Szanghaj. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli reform, rozwoju firm technologicznych, zaawansowanej produkcji, elektroniki, logistyki i usług cyfrowych.

Dla chińskiej dyplomacji gospodarczej tegoroczny APEC spina trzy etapy. Szanghaj przypomina wejście Chin do WTO, Pekin przywołuje szczyt z 2014 roku, a Shenzhen prowadzi narrację o gospodarce, która chce współtworzyć zasady handlu, cyfryzacji, inwestycji i rozwoju regionalnego.

Najbliższy etap rozegra się w kolejnych grupach roboczych APEC i w przygotowaniach do jesiennych spotkań ministerialnych. Szanghaj zamknie majową część prac, a Shenzhen w listopadzie pokaże, które ustalenia trafią na stół liderów gospodarek Azji i Pacyfiku.

Źródła:

China Daily / Xinhua – Second Senior Officials’ Meeting of APEC China 2026 opens in Shanghai

Xinhua – Second Senior Officials’ Meeting of APEC China 2026 to be held in Shanghai

APEC – APEC Strengthens Regional Cooperation in Shanghai

APEC China 2026 – oficjalna strona roku APEC w Chinach

Artykuł <strong>APEC 2026 w Szanghaju. Chiny przygotowują listopadowy szczyt w Shenzhen</strong> pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.