Pierwszy Plan Pięcioletni Rozwoju Gospodarczego i Społecznego Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong został ogłoszony 16 września przez szefa administracji Johna Lee. Dokument składa się z siedmiu części i 28 rozdziałów, a realizacja jego założeń będzie monitorowana za pomocą 105 wskaźników obejmujących gospodarkę, innowacje, infrastrukturę i jakość życia mieszkańców.

Plan powstał w pierwszym roku realizacji ogólnokrajowego XV Planu Pięcioletniego. Hongkong ma dzięki niemu bardziej systematycznie łączyć własne cele rozwojowe z kierunkami określonymi dla całego kraju. Plan ma być realizowany w ramach zasady „jeden kraj, dwa systemy” i przy wykorzystaniu unikalnych przewag Hongkongu. Dokument wyznacza średnioterminowe cele i kierunki oraz mechanizm monitorowania ich realizacji. Więcej o znaczeniu chińskich planów pięcioletnich pisaliśmy już wcześniej.

John Lee określił pierwszy pięcioletni plan Hongkongu jako dokument o dużym znaczeniu dla przyszłego rozwoju miasta. Według szefa administracji ma on zwiększyć przejrzystość kierunków polityki, poprawić wykorzystanie zasobów, ustabilizować oczekiwania społeczne i gospodarcze oraz pozwolić Hongkongowi lepiej wykorzystać jednocześnie możliwości krajowe i międzynarodowe.

Gospodarka bez sztywnego celu wzrostu

Władze Hongkongu nie ustaliły jednego sztywnego poziomu wzrostu PKB obowiązującego przez całe pięć lat. Plan zakłada utrzymywanie realnego wzrostu gospodarczego w rozsądnym przedziale, a szczegółowe cele mają być dostosowywane do bieżącej sytuacji gospodarczej. Takie podejście pozostawia administracji możliwość reagowania na zmiany w handlu światowym, na rynkach finansowych i w gospodarce międzynarodowej.

Jednym z konkretnych obszarów wzrostu ma być turystyka. Wartość dodana sektora ma zwiększyć się z 86,2 mld dolarów hongkońskich w 2024 roku do 126 mld HKD w 2030 roku, czyli o około 46 procent. Jednocześnie liczba osób zatrudnionych w turystyce ma wzrosnąć z około 160 tys. do 203 tys. Hongkong chce rozwijać ofertę wydarzeń międzynarodowych, turystykę miejską, rejsową i wielokierunkowe podróże łączące miasto z innymi częściami Greater Bay Area oraz Chin kontynentalnych.

Więcej innowacji i nowych technologii

Znacznie większą rolę ma odgrywać innowacyjność gospodarki. W 2024 roku łączne krajowe wydatki na działalność innowacyjną odpowiadały 1,63 proc. PKB Hongkongu. W kolejnych latach wydatki mają rosnąć średnio o około 10 proc. rocznie, a po 2030 roku ich udział w gospodarce ma osiągnąć około 3 proc. PKB.

Hongkong chce przy tym wykorzystać swoją pozycję międzynarodowego centrum finansowego, handlowego i żeglugowego, a także rozwijać rolę międzynarodowego ośrodka innowacji i technologii oraz miejsca przyciągającego wysoko wykwalifikowanych specjalistów. Władze wskazują między innymi na rozwój sztucznej inteligencji, robotyki, mikroelektroniki, nauk o życiu, nowych źródeł energii, zaawansowanej produkcji i nowych materiałów.

Istotną rolę w tym modelu ma odgrywać współpraca naukowa i technologiczna z Chinami kontynentalnymi. Hongkong chce rozwijać własne zaplecze badawcze, a jednocześnie silniej wykorzystywać możliwości wynikające z połączenia międzynarodowego systemu finansowego i naukowego miasta z dużym zapleczem przemysłowym i technologicznym kraju.

Northern Metropolis i Greater Bay Area

Jednym z najważniejszych projektów przestrzennych pozostaje Northern Metropolis, czyli rozwijany w północnej części Nowych Terytoriów obszar położony przy granicy z Shenzhen. Ma on łączyć nowe dzielnice mieszkaniowe z ośrodkami innowacji, technologii i działalności gospodarczej, a przy tym pogłębiać powiązania Hongkongu z sąsiednimi miastami prowincji Guangdong.

Plan przewiduje przyspieszenie rozwoju Northern Metropolis oraz dalsze pogłębianie współpracy w ramach Guangdong–Hongkong–Makau Greater Bay Area. Ten ostatni projekt obejmuje Hongkong, Makau oraz dziewięć dużych miast prowincji Guangdong i ma tworzyć coraz silniej powiązany obszar gospodarczy, technologiczny i transportowy.

Równolegle Hongkong chce rozwijać międzynarodową sieć współpracy i dalej wykorzystywać swoją rolę łącznika pomiędzy Chinami a gospodarką światową. Połączenie coraz głębszego udziału w rozwoju kraju z utrzymywaniem szerokich kontaktów międzynarodowych jest jednym z głównych założeń dokumentu.

196 tysięcy mieszkań publicznych w ciągu pięciu lat

Dużą część planu poświęcono sprawom społecznym, a szczególne znaczenie ma mieszkalnictwo. W okresie od roku budżetowego 2026–2027 do 2030–2031 Hongkong zamierza oddać około 196 tys. mieszkań publicznych, uwzględniając również program Light Public Housing. Zwiększenie podaży ma pozwolić na dalsze skrócenie czasu oczekiwania na subsydiowane mieszkanie czynszowe.

Władze zakładają, że średni łączny czas oczekiwania spadnie do 4,5 roku w okresie 2026–2027, a do 2030–2031 znajdzie się poniżej czterech lat. Jednocześnie Hongkong chce rozwijać wielopoziomowy system mieszkaniowy, który ma ułatwiać rodzinom o różnych dochodach poprawę warunków życia i stopniowe przechodzenie od najmu do własności mieszkania.

Do 2030 roku ma zostać rozwiązany problem niespełniających wymaganych standardów mieszkań powstałych poprzez dzielenie większych lokali na bardzo małe jednostki. Administracja wdraża system minimalnych wymagań dotyczących między innymi bezpieczeństwa, ochrony przeciwpożarowej i warunków sanitarnych, jednocześnie zwiększając zasób mieszkań dostępnych dla osób o niższych dochodach.

Rozwój ma poprawiać warunki życia

Plan łączy cele gospodarcze z polityką społeczną. Władze Hongkongu wskazują na edukację, zatrudnienie, rozwój zawodowy, przedsiębiorczość młodych ludzi, mieszkalnictwo, ochronę zdrowia i pomoc rodzinom jako obszary wymagające równoległego rozwoju. W dokumencie podkreślono, że poprawa warunków życia mieszkańców jest jednym z podstawowych celów administracji, a rozwój gospodarczy ma dostarczać zasobów potrzebnych do finansowania usług publicznych i ochrony społecznej.

To podejście John Lee przedstawił również podczas późniejszej debaty w Radzie Legislacyjnej. Według szefa administracji rozwój gospodarczy tworzy miejsca pracy, możliwości prowadzenia działalności i dodatkowe zasoby, które mogą następnie służyć poprawie dobrobytu mieszkańców. Pierwszy plan pięcioletni ma więc łączyć konkurencyjność Hongkongu jako międzynarodowego centrum gospodarczego z bardziej długoterminowym planowaniem polityki społecznej.

Ponad 17 tysięcy opinii mieszkańców

Przygotowanie dokumentu poprzedziły szerokie konsultacje publiczne. Władze przeprowadziły ponad 100 spotkań konsultacyjnych, podczas których przedstawiciele administracji rozmawiali z mieszkańcami oraz środowiskami zawodowymi i gospodarczymi. Do rządu wpłynęło ponad 17 tys. opinii dotyczących samego planu pięcioletniego. Osobno zebrano ponad 11 tys. uwag dotyczących dorocznego wystąpienia programowego szefa administracji.

John Lee podkreślił, że dokument ma służyć nie tylko określeniu celów władz na najbliższe pięć lat, ale również zwiększeniu przewidywalności rozwoju miasta.

Kolejne etapy realizacji planu

Plan na lata 2026–2030 ma wyznaczać kierunek działań administracji przez cały pięcioletni okres, natomiast kolejne zadania będą przekładane na coroczne priorytety polityczne i budżetowe. Poszczególne biura i departamenty mają przygotowywać konkretne rozwiązania możliwe do wykonania, oceny i rozliczenia, a postępy będą monitorowane międzyresortowo z wykorzystaniem wskaźników zapisanych w dokumencie. W ten sposób pięcioletnie cele mają być systematycznie przekładane na bieżące działania administracji.

Źródła

Rząd Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong – pierwszy plan pięcioletni na lata 2026–2030 – oficjalne ogłoszenie dokumentu, jego główne kierunki i system 105 wskaźników.
Rząd HKSAR – pełny tekst pierwszej części planu – główne cele, wskaźniki gospodarcze i innowacyjne oraz powiązanie planu Hongkongu z XV Planem Pięcioletnim kraju.
Rząd HKSAR – polityka społeczna i mieszkaniowa – cele dotyczące mieszkań publicznych, czasu oczekiwania, młodzieży, edukacji i poprawy warunków życia mieszkańców.
Rząd HKSAR – mechanizm wdrażania planu – zasady koordynacji między departamentami, monitorowania realizacji i przekładania celów planu na konkretne działania.

Artykuł Hongkong przedstawia pierwszy plan pięcioletni na lata 2026–2030 pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Rozporządzenie Rady Państwa nr 841 zostało przyjęte 29 czerwca 2026 roku, podpisane przez premiera Li Qianga 22 lipca i weszło w życie 15 września. Jego celem jest dalsze uporządkowanie administracji wjazdem i wyjazdem, ochrona legalnych praw osób przekraczających granicę oraz zabezpieczenie suwerenności, bezpieczeństwa i interesów rozwojowych państwa. Nowe rozwiązania odpowiadają na zmiany, które nastąpiły wraz z rozszerzaniem międzynarodowych kontaktów Chin i rosnącą liczbą obywateli podróżujących za granicę.

Od wejścia w życie ustawy o administracji wjazdem i wyjazdem w 2013 roku skala ruchu transgranicznego wyraźnie wzrosła. Coraz więcej obywateli Chin wyjeżdża za granicę w celach turystycznych, rodzinnych, biznesowych, edukacyjnych i zawodowych, a jednocześnie zwiększa się liczba cudzoziemców odwiedzających Chiny. W praktyce pojawiły się także nowe wyzwania: oszustwa związane z dokumentami, nielegalne przekraczanie granicy, transgraniczny hazard i oszustwa telekomunikacyjne, działalność nierzetelnych pośredników oraz przypadki niezgodnego z prawem transferu technologii mogącego zagrozić bezpieczeństwu przemysłowemu i technologicznemu państwa.

Trzy przypadki, w których może zostać zastosowany zakaz wyjazdu

Nowe przepisy dokładniej określają sytuacje, w których wobec obywatela Chin można zastosować czasowy zakaz wyjazdu z kraju. Pierwsza dotyczy osób ukaranych aresztem administracyjnym za oszukańcze uzyskanie dokumentów wjazdowych lub wyjazdowych albo za nielegalne przekroczenie granicy. Po wykonaniu kary administracja imigracyjna może, zależnie od charakteru naruszenia i potrzeby zapobiegania dalszym naruszeniom prawa, wprowadzić zakaz wyjazdu na okres od sześciu miesięcy do trzech lat.

Druga sytuacja dotyczy obywateli Chin, którzy podczas pobytu za granicą dopuścili się działalności niezgodnej z prawem lub przestępstwa zagrażającego bezpieczeństwu albo interesom państwa. Po powrocie do Chin właściwe organy Rady Państwa lub, po odpowiednim potwierdzeniu sprawy, władze szczebla prowincjonalnego mogą zdecydować o zakazie ponownego wyjazdu trwającym od sześciu miesięcy do trzech lat.

Trzecia kategoria wiąże się z bezpieczeństwem przemysłowym i technologicznym. Jeżeli obywatel naruszy przepisy dotyczące kontroli eksportu albo zarządzania importem i eksportem technologii, a jego działanie może zagrozić bezpieczeństwu przemysłowemu lub technologicznemu Chin, właściwe organy odpowiedzialne między innymi za handel mogą zdecydować o zakazie wyjazdu. W tym przypadku rozporządzenie nie określa jednego z góry ustalonego maksymalnego okresu obowiązywania takiego środka.

Włączenie tej kategorii do nowych przepisów odpowiada rosnącemu znaczeniu ochrony zaawansowanych technologii, wiedzy przemysłowej i zgodnego z prawem transferu technologicznego. Oficjalne wyjaśnienia wskazują, że jednym z problemów obserwowanych w ostatnich latach były przypadki nielegalnego przenoszenia technologii za granicę po wyjeździe z kraju, mogące naruszać bezpieczeństwo przemysłowe i technologiczne Chin.

Bardziej precyzyjne zasady wobec cudzoziemców naruszających prawo

Rozporządzenie wprowadza również bardziej szczegółowe zasady dotyczące cudzoziemców. Osoba, która podczas ubiegania się za granicą o chińską wizę albo podczas składania wniosku o wjazd na przejściu granicznym przedstawi fałszywe materiały lub złoży nieprawdziwe oświadczenie, może otrzymać zakaz wjazdu do Chin na okres od jednego do pięciu lat.

Zakaz trwający od jednego do pięciu lat może zostać zastosowany także wobec cudzoziemca ukaranego karnie za naruszenie zasad ochrony granicy albo administracyjnie za oszukańcze uzyskanie dokumentów wjazdowych lub wyjazdowych bądź za nielegalne przekroczenie granicy. Okres liczony jest od wykonania odpowiedniej kary, o ile inne przepisy nie stanowią inaczej.

Przepisy obejmują ponadto osoby znajdujące się na chińskich listach środków odwetowych, liście podmiotów niewiarygodnych, liście podmiotów działających w złej wierze lub objęte innymi przewidzianymi prawem środkami ograniczającymi. W takich przypadkach administracja imigracyjna i organy wizowe wykonują zgodnie ze swoimi kompetencjami decyzje dotyczące odmowy wydania odpowiednich dokumentów albo odmowy wjazdu.

W oficjalnym komentarzu chińskie instytucje wskazują, że rozwiązanie wzmacnia prawne mechanizmy przeciwdziałania zagranicznym sankcjom, ingerencji oraz stosowaniu wobec Chin tzw. jurysdykcji eksterytorialnej. Pozwala to lepiej powiązać administrację wjazdem i wyjazdem z innymi instrumentami służącymi ochronie praw i interesów państwa.

Pisemna informacja i określona procedura

Nowe rozporządzenie nie ogranicza się do wskazania przypadków, w których można zastosować zakaz wyjazdu. Określa również procedurę podejmowania i wykonywania takich decyzji. Organ, który zgodnie z prawem decyduje o zakazie wyjazdu, powinien poinformować o tym administrację imigracyjną, a zainteresowanej osobie przekazać na piśmie informację o samym zakazie, jego powodach, podstawie prawnej oraz dostępnych środkach ochrony prawnej.

Wyjątek przewidziano w szczególnych sytuacjach, gdy ujawnienie takich informacji mogłoby wpłynąć na bezpieczeństwo państwa, prowadzenie postępowania karnego lub inne chronione prawem interesy. Administracja imigracyjna wykonująca decyzję przekazuje zainteresowanemu informacje zgodnie z treścią otrzymanego rozstrzygnięcia.

Oficjalne wyjaśnienia podkreślają, że rozwiązanie to służy wzmocnieniu ochrony legalnych praw osób objętych postępowaniem. Nowe przepisy przewidują również ochronę prywatności i danych osobowych: właściwe organy i ich pracownicy mają obowiązek zachowania poufności informacji poznanych podczas wykonywania swoich zadań, w tym tajemnic handlowych, prywatności i danych osobowych.

Większa odpowiedzialność pośredników wizowych i migracyjnych

Znaczną część nowych regulacji poświęcono firmom i osobom świadczącym usługi związane z wyjazdami zagranicznymi, wizami, emigracją i imigracją. Po zniesieniu w 2018 roku wcześniejszego systemu zezwoleń liczba takich podmiotów szybko rosła. Ułatwiały one podróżnym załatwianie formalności, ale w części przypadków pojawiały się także nieprawidłowości, nielegalne prowadzenie działalności oraz naruszenia praw klientów. Nowe przepisy ustanawiają więc jednolity system rejestracji pośredników.

Nowo utworzona firma świadcząca usługi pośrednictwa powinna dokonać rejestracji w miejscowym organie administracji imigracyjnej w ciągu 15 dni od rozpoczęcia działalności. Osoby pracujące bezpośrednio przy tego rodzaju usługach są rejestrowane za pośrednictwem swoich firm. Podmioty działające już przed wejściem regulacji w życie otrzymały 90 dni na dokonanie odpowiedniej rejestracji.

Firmy muszą być prawidłowo utworzone zgodnie z prawem, dysponować pracownikami posiadającymi odpowiednią wiedzę na temat regulacji wjazdowych i wyjazdowych, posiadać środki finansowe oraz zaplecze odpowiadające prowadzonej działalności. Obowiązkowe są także wewnętrzne systemy zarządzania personelem, szkoleniami, przechowywaniem dokumentacji, bezpieczeństwem danych i zgodnością z prawem.

Pośrednicy nie mogą publikować fałszywych informacji ani pozyskiwać klientów poprzez przesadzone lub wprowadzające w błąd reklamy. Zakazane jest przygotowywanie albo pomaganie w przygotowaniu fałszywych materiałów, wspieranie nielegalnego uzyskiwania wiz, dokumentów pobytowych i paszportów, bezprawne przekazywanie danych klientów oraz organizowanie lub ułatwianie działalności przestępczej o charakterze transgranicznym.

Zagraniczne przedsiębiorstwa i instytucje nie mogą bezpośrednio świadczyć takich usług na terytorium Chin. Jednocześnie przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym oraz kapitałem z Hongkongu, Makau i Tajwanu, które zostały legalnie utworzone na terytorium Chin, mogą prowadzić działalność zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Zwykłe legalne podróże nie są celem nowych ograniczeń

Po ogłoszeniu nowych regulacji w chińskim internecie pojawiły się pytania, czy ich wejście w życie oznacza utrudnienia dla obywateli podróżujących za granicę. Oficjalne wyjaśnienia Ministerstwa Sprawiedliwości, Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego i Państwowej Administracji Imigracyjnej wskazują jednak, że regulacja odpowiada na konkretne problemy związane z bezpieczeństwem i naruszeniami prawa, a nie ustanawia powszechnego systemu dodatkowych zezwoleń dla zwykłych podróżnych.

Władze zwracają uwagę między innymi na przypadki obywateli oszukiwanych i zwabianych za granicę, fikcyjnych powodów wyjazdu wykorzystywanych do udziału w transgranicznym hazardzie i oszustwach telekomunikacyjnych oraz nielegalnego transferowania technologii za granicę. Są to sytuacje, które mogą bezpośrednio zagrażać bezpieczeństwu obywateli, ich majątkowi albo interesom przemysłowym i technologicznym państwa.

Turystyka, odwiedziny rodziny, studia, legalna praca czy działalność gospodarcza pozostają normalnymi powodami podróży zagranicznych. Rozporządzenie nie tworzy dla nich dodatkowego, ogólnego obowiązku uzyskania zgody na wyjazd. Jednocześnie wzmacnia system informacji i ostrzeżeń dla osób planujących podróże do miejsc, w których występują wojny, konflikty zbrojne, poważne problemy z bezpieczeństwem, katastrofy naturalne, poważne wypadki lub epidemie.

Większa ochrona obywateli podróżujących za granicę

Jednym z nowych elementów regulacji jest rozwój państwowego systemu zapobiegania zagrożeniom związanym z wyjazdami zagranicznymi obywateli Chin. Ministerstwa odpowiedzialne za sprawy zagraniczne, kulturę i turystykę oraz chińskie placówki dyplomatyczne mają na bieżąco publikować ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa w poszczególnych państwach i regionach.

Administracja imigracyjna ma również przypominać osobom planującym podróż do miejsc wysokiego ryzyka o konieczności zachowania szczególnej ostrożności. W przypadku państw lub regionów objętych najwyższym poziomem ryzyka albo miejsc, w których często dochodzi do poważnych zdarzeń zagrażających życiu i zdrowiu, właściwe organy mogą w razie potrzeby odradzać wyjazd.

Rozwiązanie to wpisuje się w rosnącą obecność obywateli Chin na świecie. Wraz z rozwojem turystyki zagranicznej, handlu, inwestycji, studiów i międzynarodowej aktywności zawodowej zwiększa się także potrzeba sprawnego systemu ostrzegania o zagrożeniach i ochrony obywateli znajdujących się poza granicami kraju.

Bezpieczeństwo technologiczne staje się częścią ochrony interesów państwa

Szczególnie istotnym elementem nowych zasad jest bezpośrednie uwzględnienie naruszeń przepisów dotyczących kontroli eksportu oraz importu i eksportu technologii. Wraz ze wzrostem znaczenia Chin w światowej gospodarce i rozwojem sektorów zaawansowanych technologii ochrona wiedzy przemysłowej, własności intelektualnej i strategicznych zdolności technologicznych nabiera coraz większego znaczenia.

Regulacja daje właściwym organom możliwość reagowania, gdy naruszenie przepisów dotyczących transferu technologii może zagrozić bezpieczeństwu przemysłowemu lub technologicznemu państwa. Nie dotyczy to zwykłej międzynarodowej działalności gospodarczej prowadzonej zgodnie z prawem, lecz sytuacji, w których obowiązujące zasady kontroli eksportu lub transferu technologii zostały naruszone.

Wprowadzenie takiego mechanizmu porządkuje odpowiedzialność osób uczestniczących w międzynarodowym przepływie technologii i wzmacnia powiązanie między polityką otwarcia gospodarczego a ochroną kluczowych interesów rozwojowych Chin. Państwo kontynuuje więc otwieranie gospodarki i rozwój wymiany międzynarodowej, jednocześnie zwiększając ochronę obszarów mających znaczenie dla długofalowego bezpieczeństwa technologicznego.

Kolejny etap wdrażania nowych zasad

14 września, dzień przed wejściem rozporządzenia w życie, Państwowa Administracja Imigracyjna i Państwowa Administracja Regulacji Rynku opublikowały szczegółowe zasady rejestracji firm i osób świadczących usługi pośrednictwa w sprawach wjazdu i wyjazdu. Przepisy wykonawcze zaczęły obowiązywać 15 września razem z rozporządzeniem Rady Państwa.

Państwowa Administracja Imigracyjna zapowiedziała również utworzenie na swojej stronie ogólnokrajowej platformy informacji o zarejestrowanych pośrednikach. Mają być na niej publikowane dane firm i osób, które prawidłowo przeszły procedurę rejestracji. Dla podróżnych będzie to sposób na łatwiejsze sprawdzenie usługodawcy przed powierzeniem mu dokumentów i formalności związanych z wyjazdem lub wjazdem.

Źródła

Rada Państwa ChRL – rozporządzenie nr 841 dotyczące administracji wjazdem i wyjazdem – pełny tekst przepisów obowiązujących od 15 września 2026 roku.
Ministerstwo Sprawiedliwości, Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego i Państwowa Administracja Imigracyjna – oficjalne wyjaśnienie przyczyn wprowadzenia nowych przepisów, zasad zarządzania wjazdem i wyjazdem oraz ochrony legalnych praw podróżnych.
Państwowa Administracja Imigracyjna i Państwowa Administracja Regulacji Rynku – szczegółowe zasady rejestracji firm i osób świadczących usługi pośrednictwa w sprawach wjazdu i wyjazdu, obowiązujące od 15 września 2026 roku.

Artykuł Nowe zasady wjazdu i wyjazdu z Chin. Co zmieniło się 15 września? pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Państwo rozwija system obejmujący cały okres związany z narodzinami i wychowaniem dziecka: od opieki przed ciążą, przez ciążę i poród, po pierwsze lata życia. Obejmuje on świadczenia związane z macierzyństwem, ogólnokrajowe dopłaty do wychowania małych dzieci, refundację kosztów leczenia oraz rozwój przystępnych cenowo usług opiekuńczych. Najnowsze zapowiedzi władz mają ten system dalej rozszerzać.

Więcej opieki nad dziećmi i pediatrii

14 września przewodniczący Narodowej Komisji Zdrowia Lei Haichao przedstawił kolejne działania podczas konferencji prasowej poświęconej ochronie zdrowia w okresie 15. planu pięcioletniego. Wspólnoty lokalne i pracodawcy mają otrzymywać wsparcie przy tworzeniu placówek opieki nad małymi dziećmi, tak aby rodzice mogli korzystać z nich blisko miejsca zamieszkania lub pracy i za przystępną cenę. Rozwijany ma być również model łączący żłobki i przedszkola, a przedszkola mają częściej przyjmować dzieci w wieku od dwóch do trzech lat.

Istotną częścią programu jest także zwiększenie dostępności pediatrii poza dużymi szpitalami. W 2026 roku możliwości leczenia dzieci ma uzyskać kolejnych 1000 gminnych i osiedlowych placówek medycznych, a do końca roku ponad 95 proc. ośrodków zdrowia na poziomie gmin i społeczności lokalnych ma oferować podstawową opiekę pediatryczną. Do takich placówek skierowano już około 3100 pediatrów z większych szpitali. Rozbudowa lokalnych sieci opieki zdrowotnej ma umożliwić rodzinom częstsze korzystanie z pomocy medycznej w pobliżu miejsca zamieszkania.

Chiny nadal mają duży potencjał demograficzny

Lei Haichao zwrócił jednocześnie uwagę, że mimo spadku liczby ludności przez cztery kolejne lata Chiny nadal mają około 1,405 mld mieszkańców i pozostaną w nadchodzących latach jednym z największych pod względem ludności państw świata. Kraj zachowuje również duże zasoby pracy. Pod koniec 2025 roku populacja w wieku od 16 do 59 lat liczyła około 851,36 mln osób, a średnia liczba lat edukacji w tej grupie wzrosła do 11,3.

Co roku na chińskie uczelnie przyjmowanych jest ponadto ponad 10 mln nowych studentów. W oficjalnym podejściu do kwestii demograficznych coraz większe znaczenie ma więc nie tylko liczba mieszkańców, lecz także poziom ich wykształcenia, zdrowie i kwalifikacje. Władze łączą odpowiedź na niższą dzietność i starzenie się społeczeństwa z szerszym celem określanym jako wysokiej jakości rozwój ludności.

Społeczeństwo przyjazne rodzicielstwu

Kierunek ten został wyraźnie określony podczas XX Zjazdu Komunistycznej Partii Chin w 2022 roku. Xi Jinping wskazał wówczas na potrzebę udoskonalenia strategii rozwoju ludności, stworzenia systemu polityki wspierającej dzietność oraz zmniejszenia kosztów związanych z narodzinami, wychowaniem i edukacją dzieci. W 15. planie pięcioletnim na lata 2026–2030 budowa określanego w chińskich dokumentach jako shengyu youhao xing shehui – społeczeństwa przyjaznego dzietności i rodzicielstwu – została rozwinięta w osobny zestaw działań.

Plan przewiduje rozszerzanie ubezpieczenia macierzyńskiego, poprawę finansowania badań prenatalnych i kosztów porodu, pełniejsze wdrażanie urlopów związanych z rodzicielstwem oraz rozwój powszechnie dostępnej opieki nad najmłodszymi. Pracodawcy są zachęcani do stosowania bardziej elastycznej organizacji pracy wobec rodziców dzieci do trzeciego roku życia. Wsparcie dla rodzin wielodzietnych ma być również uwzględniane w polityce edukacyjnej i mieszkaniowej.

3600 juanów rocznie na dziecko

Najbardziej bezpośrednim instrumentem finansowym jest ogólnokrajowy system dopłat do wychowania najmłodszych dzieci, uruchomiony w 2025 roku. Podstawowa stawka wynosi 3600 juanów rocznie na każde dziecko do ukończenia trzeciego roku życia, niezależnie od tego, czy jest ono pierwszym, drugim czy trzecim dzieckiem w rodzinie. Świadczenie jest zwolnione z podatku dochodowego.

Do sierpnia 2026 roku tegoroczne świadczenie otrzymało ponad 25 mln niemowląt i małych dzieci. Rząd centralny przeznaczył na realizację programu 99,9 mld juanów, o 10,6 proc. więcej niż rok wcześniej, a łączne wydatki wszystkich szczebli finansów publicznych mają wynieść około 110 mld juanów.

Jesienią 2025 roku rozpoczęto także zwalnianie rodzin z opłat za opiekę i edukację w ostatnim roku przedszkola. Z rozwiązania korzysta obecnie około 24 mln dzieci. W publicznych przedszkolach odpowiednie opłaty są znoszone, natomiast w kwalifikujących się placówkach niepublicznych rodziny mogą otrzymać odpowiadające temu wsparcie.

Kolejną częścią systemu jest ubezpieczenie macierzyńskie, którym objętych jest około 260 mln osób. W wielu regionach dostęp do niego jest rozszerzany także na osoby pracujące w bardziej elastycznych formach zatrudnienia, które mogą przystępować do systemu razem z pracowniczym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Wypłaty i nadzór

Wypłata świadczeń za 2026 rok już trwa. Za weryfikację wniosków i organizację przekazywania pieniędzy odpowiadają organy ochrony zdrowia na poszczególnych szczeblach administracji. Zgodnie z obowiązującymi zasadami świadczenia powinny być wypłacane zbiorczo co najmniej raz na kwartał, a wnioski zatwierdzone w poprzednim kwartale mają zostać rozliczone przed końcem kolejnego. Ministerstwo Finansów zapowiedziało dalszą współpracę z Narodową Komisją Zdrowia przy zarządzaniu środkami i kontroli realizacji programu.

Od zmiany zasad do systemu wsparcia rodzin

Rozbudowa polityki rodzinnej jest odpowiedzią na długofalowe zmiany struktury ludności. Chiny stopniowo odchodziły od wcześniejszych ograniczeń dotyczących liczby dzieci, najpierw wprowadzając politykę dwojga, a następnie trojga dzieci. Sama zmiana zasad nie usuwa jednak czynników wpływających na decyzje rodzin: kosztów opieki i edukacji, możliwości łączenia pracy z rodzicielstwem, dostępu do usług medycznych czy wydatków związanych z pierwszymi latami życia dziecka.

Dlatego obecny kierunek obejmuje jednocześnie świadczenia pieniężne, ubezpieczenia, opiekę zdrowotną, żłobki i przedszkola oraz rozwiązania dotyczące zatrudnienia i mieszkań. W 15. planie pięcioletnim cel określono jako ograniczanie kosztów narodzin, wychowania i edukacji dzieci, stabilizowanie liczby noworodków oraz wspieranie długoterminowego, zrównoważonego rozwoju ludności. Do 2030 roku udział dzieci do trzeciego roku życia korzystających ze zorganizowanej opieki ma wzrosnąć o 6 punktów procentowych w porównaniu z 2025 rokiem.

Źródła

Rada Państwa ChRL / Xinhua – najnowsze działania dotyczące opieki nad dziećmi, pediatrii, dopłat i ubezpieczenia macierzyńskiego.
Biuro Informacyjne Rady Państwa / China Daily – dane dotyczące ludności, zasobów pracy i polityki wspierającej dzietność.
Ministerstwo Finansów ChRL – finansowanie programu dopłat na dzieci w 2026 roku i zasady wypłat.
Xinhua / Rada Państwa ChRL – dane o dopłatach oraz zwolnieniu z opłat za ostatni rok przedszkola.
15. plan pięcioletni ChRL na lata 2026–2030 – oficjalne założenia dotyczące społeczeństwa przyjaznego dzietności, opieki nad dziećmi i polityki rodzinnej.
Raport na XX Zjazd KPCh – założenia dotyczące polityki wspierającej dzietność i zmniejszania kosztów wychowania dzieci.

Artykuł Chiny budują społeczeństwo przyjazne rodzicielstwu pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Międzynarodowy Dzień Czystego Powietrza dla błękitnego nieba obchodzony jest 7 września. Tegoroczne wydarzenie w Pekinie, organizowane przy udziale Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska, zgromadziło przedstawicieli administracji, organizacji międzynarodowych i świata nauki. Jednym z głównych tematów były związki między jakością powietrza, zdrowiem publicznym, polityką klimatyczną i rozwojem gospodarczym. Przedstawione dane pokazują skalę zmiany, jaka nastąpiła od czasu rozpoczęcia szeroko zakrojonych działań przeciwko smogowi ponad dekadę temu.

Pekin z 89,5 do 27 mikrogramów

Według chińskiego Ministerstwa Ekologii i Środowiska średnie krajowe stężenie PM2,5 wyniosło w 2025 roku 28 µg/m³. Jednocześnie udział dni z dobrą jakością powietrza osiągnął najwyższy poziom od początku porównywalnych pomiarów, a liczba dni z poważnym zanieczyszczeniem spadła do najniższego poziomu. W 2013 roku średnie stężenie PM2,5 w Chinach wynosiło około 68 µg/m³, co pokazuje skalę zmian dokonanych w ciągu nieco ponad dekady.

Najbardziej widoczny przykład daje Pekin. W 2013 roku średnia roczna koncentracja PM2,5 w stolicy wynosiła 89,5 µg/m³. W 2025 roku spadła do 27 µg/m³, czyli o około 70 proc. Liczba dni z poważnym zanieczyszczeniem zmniejszyła się w tym samym czasie z 58 do zaledwie jednego. Pekin po raz pierwszy zakończył rok ze średnim stężeniem PM2,5 poniżej 30 µg/m³. Zmiana nastąpiła przy równoczesnym dalszym rozwoju miasta, wzroście transportu i aktywności gospodarczej.

Chińskie władze przedstawiają doświadczenia stolicy jako przykład tego, że rozwój wielkiego ośrodka miejskiego nie musi oznaczać dalszego pogarszania jakości powietrza. Ograniczanie emisji objęło energetykę, przemysł, transport i ogrzewanie. Ten sam kierunek zmian widać również w innych częściach kraju, między innymi w elektryfikacji ciężkiego transportu i rozwoju zielonej logistyki w Chinach. Kolejne etapy polityki czystego powietrza coraz silniej opierają się przy tym na danych i dokładniejszym wskazywaniu konkretnych źródeł zanieczyszczeń.

Satelity, stacje naziemne i dokładniejsze wskazywanie źródeł

Pekin stworzył zintegrowany system monitorowania jakości powietrza łączący dane z satelitów, platform obserwacyjnych w powietrzu oraz stacji naziemnych. Według informacji przedstawionych podczas wrześniowego wydarzenia system pozwala analizować zmiany zanieczyszczeń w cyklu godzinowym i z wysoką dokładnością określać ich źródła. Dzięki temu działania władz mogą być kierowane nie tylko do całych sektorów gospodarki, lecz także do konkretnych grup emitentów.

Do 2025 roku władze Pekinu zidentyfikowały 23 grupy źródeł, z których każda odpowiadała za co najmniej 0,1 µg/m³ stężenia PM2,5. Tak szczegółowe dane pozwalają oceniać, gdzie kolejne ograniczenie emisji może przynieść największy efekt. W praktyce oznacza to przechodzenie od szerokich kampanii obejmujących całe miasto do coraz bardziej precyzyjnego zarządzania jakością powietrza, opartego na pomiarach, modelach i bieżących danych.

576 mld juanów kosztów i 44,8 bln juanów korzyści zdrowotnych

Profesor Hao Jiming z Uniwersytetu Tsinghua i Chińskiej Akademii Inżynierii przedstawił podczas wydarzenia wyliczenia dotyczące kosztów oraz efektów polityki czystego powietrza. W latach 2020–2025 Chiny przeznaczyły na działania związane z ograniczaniem zanieczyszczeń atmosferycznych około 576 mld juanów. Przedsiębiorstwa odpowiadały za 53 proc. tych wydatków, sektor publiczny za 31 proc., a pozostała część przypadała na gospodarstwa domowe i mieszkańców. Największą pozycją były działania związane z ograniczaniem emisji transportowych, które odpowiadały za około 26 proc. nakładów. Kolejne 17 proc. przypadło na ograniczanie emisji lotnych związków organicznych w najważniejszych sektorach przemysłu.

Według przedstawionych przez Hao szacunków korzyści zdrowotne wielokrotnie przewyższyły poniesione nakłady. Działania podejmowane w ostatnich latach miały zapobiec około 680 tys. przedwczesnych zgonów związanych z narażeniem na PM2,5. Łączną ekonomiczną wartość tych korzyści oszacowano na 44,8 bln juanów, czyli około 6,7 bln dolarów. Dodatkowe korzyści związane z ograniczeniem emisji dwutlenku węgla wyceniono na 344,2 mld juanów.

Kwoty te nie oznaczają bezpośrednich wpływów do budżetu państwa. Są ekonomiczną wyceną skutków zdrowotnych, obejmującą między innymi zmniejszenie liczby przedwczesnych zgonów i chorób związanych z długotrwałym narażeniem na zanieczyszczenia. Pokazują jednak, jak duże znaczenie gospodarcze może mieć polityka środowiskowa, gdy jej efekty ocenia się nie tylko przez koszty instalacji czy modernizacji przemysłu, lecz również przez wpływ na zdrowie społeczeństwa. Podobne połączenie polityki środowiskowej, technologii i zarządzania odpadami widać w rozwoju chińskiego systemu gospodarki cyrkularnej i nowoczesnych instalacji przetwarzania odpadów.

Chińskie doświadczenia interesują inne państwa

Jiang Xiaopeng z przedstawicielstwa Światowej Organizacji Zdrowia w Chinach zwrócił uwagę, że doświadczenia ostatniej dekady wykraczają poza techniczne metody ograniczania emisji. Ważną rolę odegrały długoterminowe planowanie, konsekwentna polityka władz centralnych i lokalnych, rozwój systemu monitorowania oraz coraz szersze wykorzystanie badań naukowych i danych przy podejmowaniu decyzji. Cele związane z jakością powietrza i zdrowiem publicznym zostały przy tym włączone do szerszej polityki rozwoju gospodarczego i społecznego.

To doświadczenie wzbudza zainteresowanie także poza Chinami. Według Jiang przedstawiciele kilku państw regionu planują wizyty w Chinach, aby zapoznać się z rozwiązaniami stosowanymi w polityce jakości powietrza i ochrony zdrowia. Pekin widzi możliwość szerszego dzielenia się tym doświadczeniem w ramach współpracy Południe–Południe, szczególnie z krajami rozwijającymi się, które jednocześnie mierzą się z szybką urbanizacją, wzrostem transportu, rozwojem przemysłu i problemem zanieczyszczenia powietrza.

Po rekordowym 2025 roku normy są zaostrzane

Osiągnięcie najlepszych wyników od początku pomiarów nie kończy chińskiej polityki czystego powietrza. 1 marca 2026 roku zaczęła obowiązywać nowa krajowa norma jakości powietrza GB 3095–2026. Do końca 2030 roku przejściowy limit średniego rocznego stężenia PM2,5 wynosi 30 µg/m³, a od 2031 roku ma zostać obniżony do 25 µg/m³. Oznacza to, że kryteria oceny jakości powietrza stają się bardziej wymagające właśnie w momencie, gdy krajowe wskaźniki osiągnęły najlepsze wartości w dotychczasowej historii pomiarów.

Kolejny etap będzie więc polegał nie tyle na powtórzeniu pierwszej dekady walki ze smogiem, ile na dalszym obniżaniu poziomu zanieczyszczeń przy coraz niższej bazie. Pekin, który zszedł z 89,5 do 27 µg/m³ PM2,5 w ciągu dwunastu lat, pokazuje skalę możliwej zmiany, ale jednocześnie również trudność kolejnego etapu: każda następna redukcja wymaga coraz dokładniejszego wskazywania źródeł emisji, technologicznej modernizacji przemysłu i transportu oraz dalszego łączenia polityki środowiskowej ze zdrowiem publicznym.

Źródła

Ministerstwo Ekologii i Środowiska ChRL – dane dotyczące jakości powietrza w Chinach w 2025 roku i średniego stężenia PM2,5.
Rząd miasta Pekin – dane dotyczące poprawy jakości powietrza w stolicy, stężenia PM2,5 i liczby dni z poważnym zanieczyszczeniem.
Ministerstwo Ekologii i Środowiska ChRL – nowa krajowa norma jakości powietrza GB 3095–2026.
Program Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska – materiały dotyczące Międzynarodowego Dnia Czystego Powietrza dla błękitnego nieba.
Organizacja Narodów Zjednoczonych w Chinach – materiały dotyczące jakości powietrza, zdrowia publicznego i chińskich doświadczeń w ograniczaniu zanieczyszczeń.

Artykuł Chiny z najlepszą jakością powietrza od początku pomiarów pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Pod koniec 2025 roku podstawowym ubezpieczeniem zdrowotnym było objętych 1,3307 mld mieszkańców Chin, czyli około 95 proc. ludności. W tym samym czasie fundusze podstawowego ubezpieczenia zdrowotnego i ubezpieczenia macierzyńskiego zebrały 3,59 bln juanów, a ich wydatki przekroczyły 3 bln juanów.

Dotychczasowe przepisy były rozłożone między ustawę o ubezpieczeniach społecznych, regulacje dotyczące pomocy społecznej i akty administracyjne wprowadzane wraz z kolejnymi reformami. Nowe prawo obejmuje ubezpieczenie pracowników i mieszkańców, świadczenia macierzyńskie, pomoc przy szczególnie wysokich kosztach leczenia, obsługę osób ubezpieczonych oraz nadzór nad funduszami. Zachowano również możliwość rozwijania prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych, pomocy charytatywnej i innych form dodatkowego zabezpieczenia.

Pracownicy nadal będą finansować ubezpieczenie wspólnie z pracodawcami. Mieszkańcy, którzy nie należą do systemu pracowniczego, opłacają składki uzupełniane środkami publicznymi. Do ubezpieczenia pracowniczego mogą przystępować również samozatrudnieni, część osób zatrudnionych w niepełnym wymiarze i inni pracownicy elastyczni. W 2025 roku z takiej możliwości korzystało 69,82 mln osób, a szczegółowe reguły dla tej grupy mają znaleźć się w przepisach wykonawczych.

Nie wszystkie zasady zostaną ujednolicone w całym kraju. Prowincje zachowują wpływ na wysokość części składek, dopłat i świadczeń, zależnie od lokalnych warunków. Jednocześnie rozliczenia podstawowego ubezpieczenia są stopniowo przenoszone z mniejszych funduszy lokalnych na poziom całej prowincji. Ma to znaczenie zwłaszcza dla ludzi, którzy pracują, mieszkają albo korzystają z leczenia poza miejscem swojej pierwotnej rejestracji.

Leczenie poza prowincją

Od stycznia do lipca 2026 roku przeprowadzono 209 mln bezpośrednich rozliczeń kosztów leczenia między prowincjami. Ich łączna wartość wyniosła 215,37 mld juanów, z czego 126,8 mld juanów pacjenci nie musieli wcześniej wykładać z własnej kieszeni i później odzyskiwać w ramach refundacji. Nowa ustawa zapisuje zasadę bezpośredniego rozliczania części rachunku pokrywanej przez fundusz także wtedy, gdy ubezpieczony leczy się poza swoją prowincją. Jeśli takie rozliczenie nie będzie możliwe, pacjent zachowa prawo do późniejszego zwrotu poniesionych kosztów.

W powiecie Yuncheng w prowincji Shandong obsługa ubezpieczenia zdrowotnego zeszła już do szpitala powiatowego, gminnych ośrodków zdrowia i wiejskich gabinetów. Lokalnie można załatwić 20 najczęstszych spraw, wśród nich rejestrację ubezpieczenia, formalności związane z leczeniem poza miejscem zamieszkania oraz obsługę pacjentów z chorobami przewlekłymi. Xinhua określała tę sieć jako „15-minutowy krąg usług”. Przyjęte przepisy wymagają dostępności publicznej obsługi zabezpieczenia medycznego zarówno w miastach, jak i na terenach wiejskich.

Opieka długoterminowa przy rosnącej liczbie seniorów

Do ustawy włączono ubezpieczenie opieki długoterminowej dla osób, które utraciły zdolność do samodzielnego funkcjonowania i wymagają stałej pomocy. Pod koniec 2025 roku było nim objętych 308,55 mln osób, a w ciągu roku ze świadczeń korzystało około 1,93 mln ubezpieczonych.

W Chinach mieszkało wtedy 323,38 mln osób w wieku co najmniej 60 lat, co odpowiadało 23 proc. ludności. Według prognoz przywoływanych przez Xinhua około 2035 roku grupa ta przekroczy 400 mln osób. Opieka długoterminowa, rozwijana dotychczas głównie poprzez programy lokalne i ich rozszerzanie na kolejne obszary, otrzymuje więc własne miejsce w prawie krajowym. Zasady finansowania i przyznawania świadczeń zostaną jeszcze doprecyzowane w odrębnych regulacjach.

Uregulowano również sposób obsługi ubezpieczenia macierzyńskiego. Fundusz macierzyński i pracownicze podstawowe ubezpieczenie zdrowotne mają działać we wspólnym mechanizmie rozliczeniowym, bez ograniczania dotychczasowych świadczeń.

Większa kontrola pieniędzy na leczenie

Przy funduszach liczonych w bilionach juanów ustawa szczegółowo określa zasady nadzoru nad pieniędzmi przeznaczonymi na świadczenia. Nie mogą być wykorzystywane do innych celów, ukrywane ani przywłaszczane. Szpitale i apteki rozliczające leczenie z publicznego ubezpieczenia będą musiały prowadzić wewnętrzną kontrolę i przekazywać dane potrzebne do sprawdzania rachunków.

W pierwszej połowie 2026 roku kontrolą objęto około 330 tys. placówek medycznych i aptek mających umowy z publicznym ubezpieczeniem. Wobec około 280 tys. podmiotów podjęto działania w związku z naruszeniami lub nieprawidłowościami, a do funduszy odzyskano 16,35 mld juanów. Za wyłudzenie pieniędzy przy użyciu fałszywych dokumentów lub innych form oszustwa nowe przepisy przewidują zwrot środków i karę od dwu- do pięciokrotności bezprawnie uzyskanej kwoty.

W przypadku osoby ubezpieczonej możliwe będzie również zawieszenie elektronicznego rozliczania kosztów leczenia na okres od trzech do dwunastu miesięcy.

Administracja centralna ma teraz przygotować przepisy dotyczące m.in. opieki długoterminowej i uczestnictwa osób pracujących w elastycznych formach zatrudnienia. Prowincje będą w tym czasie dostosowywać własne zasady finansowania i świadczeń do nowej podstawy prawnej.

Źródła:

1. Xinhua – komunikat o przyjęciu ustawy o zabezpieczeniu medycznym
2. Narodowa Administracja Bezpieczeństwa Medycznego – dane o zabezpieczeniu medycznym za 2025 rok
3. Xinhua – lokalne usługi ubezpieczenia zdrowotnego w Yuncheng w prowincji Shandong

Artykuł Chiny przyjęły nową ustawę o zabezpieczeniu medycznym pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Jak poinformowano w oficjalnym nekrologu, Zhu Rongji, członek Stałego Komitetu Biura Politycznego XIV i XV Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin oraz były premier Rady Państwa, zmarł 12 sierpnia o godz. 11:06 w Pekinie w następstwie choroby.

Nekrolog został opublikowany wspólnie przez Komitet Centralny KPCh, Stały Komitet Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych, Radę Państwa oraz Komitet Krajowy Chińskiej Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej. Zhu Rongji został w nim określony jako wybitny członek Partii, doświadczony i lojalny bojownik komunistyczny, wybitny rewolucjonista proletariacki, mąż stanu oraz przywódca Partii i państwa.

Zhu Rongji (朱镕基, Zhū Róngjī) urodził się 23 października 1928 roku w Changsha w prowincji Hunan. W grudniu 1948 roku rozpoczął działalność rewolucyjną, a w październiku 1949 roku wstąpił do Komunistycznej Partii Chin. W latach 1947–1951 studiował na Wydziale Elektrotechniki Uniwersytetu Tsinghua, specjalizując się w budowie maszyn elektrycznych.

Od planowania gospodarczego do Szanghaju

Po ukończeniu studiów Zhu rozpoczął pracę w Departamencie Przemysłu Chin Północno-Wschodnich, gdzie zajmował się planowaniem produkcji. W latach 1952–1958 pracował w Państwowej Komisji Planowania, pełniąc kolejno funkcje kierownicze i zastępcze w kilku jej jednostkach. W kolejnych latach był między innymi nauczycielem w szkole dla kadr oraz inżynierem w strukturach Komisji.

W latach 1970–1975 pracował w Szkole Kadrowej Siódmego Maja Państwowej Komisji Planowania. Następnie był związany z przedsiębiorstwem podlegającym Biuru Rurociągów Ministerstwa Przemysłu Naftowego oraz z Instytutem Ekonomiki Przemysłowej Chińskiej Akademii Nauk Społecznych.

Od 1979 roku jego kariera ponownie nabrała tempa. Pracował w Państwowej Komisji Gospodarczej, gdzie zajmował się między innymi modernizacją technologiczną przedsiębiorstw i zmianą sposobu zarządzania gospodarką. Opowiadał się za większym wykorzystaniem instrumentów ekonomicznych i prawnych, ograniczeniem bezpośredniego zarządzania administracyjnego oraz silniejszym powiązaniem modernizacji przemysłu z rozwojem handlu zagranicznego.

W latach 1987–1991 Zhu Rongji kolejno pełnił funkcje zastępcy sekretarza Szanghajskiego Komitetu Miejskiego KPCh, burmistrza Szanghaju oraz sekretarza miejskiego komitetu Partii. Jednym z głównych kierunków jego działalności była modernizacja struktury przemysłowej miasta, rozwijanie gospodarki zorientowanej na handel zagraniczny, przyciąganie inwestycji oraz wzmacnianie międzynarodowej konkurencyjności Szanghaju.

Zhu przywiązywał również dużą wagę do rozwoju sektora finansowego, infrastruktury miejskiej, reformy mieszkalnictwa i poprawy warunków inwestowania. Odegrał ważną rolę we wdrażaniu decyzji Komitetu Centralnego dotyczącej rozwoju i otwarcia Nowej Dzielnicy Pudong. Działania podejmowane w tym okresie stworzyły podstawy dla dalszego rozwoju Szanghaju jako jednego z głównych centrów gospodarczych i finansowych Chin.

Reformy gospodarcze i „miękkie lądowanie”

W kwietniu 1991 roku Zhu Rongji został wicepremierem Rady Państwa. Odpowiadał między innymi za przemysł, energetykę, transport i inne kluczowe obszary gospodarki. W październiku 1992 roku został wybrany do Biura Politycznego Komitetu Centralnego KPCh i jego Stałego Komitetu, a w czerwcu 1993 roku objął dodatkowo stanowisko prezesa Ludowego Banku Chin.

Był to okres szybkiego rozwoju gospodarczego, któremu towarzyszyły rosnące inwestycje, wzrost cen oraz przegrzewanie się części rynku. Zhu uczestniczył w opracowaniu działań wzmacniających regulację makroekonomiczną. W większym stopniu wykorzystywano instrumenty ekonomiczne i prawne, porządkowano finanse publiczne, wzmacniano nadzór finansowy oraz ograniczano inflację.

Po kilku latach polityki regulacyjnej chińskiej gospodarce udało się osiągnąć określane wówczas jako „miękkie lądowanie” – ograniczyć przegrzanie i inflację bez doprowadzenia do gwałtownego załamania wzrostu. Zhu odegrał również ważną rolę w reformowaniu systemu podatkowego i budżetowego, modernizacji bankowości oraz rozwijaniu bardziej rynkowych mechanizmów regulowania gospodarki.

W tym okresie prowadzono także reformy obrotu zbożem i systemu zaopatrzenia rolnictwa. Władze dążyły do ochrony interesów rolników, stabilizacji produkcji rolnej oraz stworzenia systemu obrotu odpowiadającego potrzebom rozwijającej się socjalistycznej gospodarki rynkowej.

Premier Rady Państwa

We wrześniu 1997 roku Zhu Rongji został ponownie wybrany do Biura Politycznego Komitetu Centralnego KPCh i jego Stałego Komitetu. 17 marca 1998 roku, podczas pierwszej sesji IX Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych, został powołany na stanowisko premiera Rady Państwa.

Objął rząd w okresie, gdy Chiny mierzyły się ze skutkami azjatyckiego kryzysu finansowego oraz poważnymi powodziami. Zgodnie z decyzjami Komitetu Centralnego w polityce gospodarczej większy nacisk położono na aktywną politykę fiskalną i ostrożną politykę pieniężną, rozwijanie popytu wewnętrznego oraz dalsze pogłębianie reform w kluczowych sektorach.

W kolejnych latach kontynuowano dostosowywanie struktury przemysłu, rozwijano infrastrukturę i sektory nowych technologii, modernizowano tradycyjne gałęzie przemysłu oraz wspierano rozwój usług. Jednocześnie zwiększano nakłady na rolnictwo, rozwój obszarów wiejskich, ograniczanie ubóstwa, modernizację sieci energetycznych i ochronę przeciwpowodziową.

W polityce zagranicznej i gospodarczej rząd kontynuował rozszerzanie otwarcia Chin. Podejmowano działania wspierające eksport, przyciąganie kapitału zagranicznego oraz międzynarodową współpracę gospodarczą i technologiczną. W czasie azjatyckiego kryzysu finansowego Chiny utrzymały stabilność kursu renminbi, a rząd wspierał działania Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong na rzecz zachowania stabilności finansowej.

Budowa socjalistycznej gospodarki rynkowej

Okres, w którym Zhu Rongji był wicepremierem, a następnie premierem, przypadł na kluczową fazę przechodzenia Chin od gospodarki planowej do socjalistycznej gospodarki rynkowej. Pod kierownictwem Komitetu Centralnego KPCh z Jiang Zeminem na czele realizowano wówczas szereg reform, które stworzyły podstawowe ramy nowego systemu gospodarczego.

Reforma systemu podatkowego i finansów publicznych uporządkowała podział dochodów pomiędzy władze centralne i lokalne oraz zwiększyła możliwości prowadzenia polityki makroekonomicznej. Równolegle rozwijano system bankowy, wzmacniano funkcje banku centralnego, tworzono banki polityczne i modernizowano rynek finansowy.

Jednym z centralnych obszarów były przedsiębiorstwa państwowe. Przyspieszono budowę nowoczesnego systemu przedsiębiorstw, dostosowywano strukturę sektora państwowego i stosowano między innymi mechanizmy zamiany zadłużenia na udziały. Oficjalna biografia Zhu podkreśla, że reformy pomogły ograniczyć historyczne obciążenia przedsiębiorstw i zwiększyć efektywność zarządzania.

Równolegle rozwijano system zabezpieczenia społecznego. Powstały podstawy systemu obejmującego świadczenia dla pracowników przedsiębiorstw państwowych tracących zatrudnienie, ubezpieczenie od bezrobocia oraz minimalne zabezpieczenie dla mieszkańców miast. Kontynuowano również reformy emerytalne, systemu ubezpieczenia zdrowotnego i ochrony zdrowia.

Zhu nadzorował także dalszą reformę mieszkalnictwa oraz rozwój wielopoziomowego systemu zaopatrzenia mieszkańców miast w mieszkania. Działania te były częścią szerszego procesu tworzenia instytucjonalnych podstaw socjalistycznej gospodarki rynkowej.

Chiny w Światowej Organizacji Handlu

Jednym z najważniejszych wydarzeń okresu jego urzędowania było zakończenie negocjacji dotyczących członkostwa Chin w Światowej Organizacji Handlu. Zhu Rongji uczestniczył w prowadzeniu trudnych rozmów, które zakończyły się przystąpieniem Chin do WTO w 2001 roku.

Członkostwo w organizacji stało się kolejnym etapem polityki reform i otwarcia, zwiększając dostęp Chin do światowych rynków i przyspieszając integrację kraju z gospodarką światową. Oficjalna biografia Zhu podkreśla, że proces ten poszerzył przestrzeń dla rozwoju Chin oraz wywarł głęboki wpływ na dalsze reformy gospodarcze i modernizację państwa.

Po odejściu z urzędu

W marcu 2003 roku Zhu Rongji zakończył pełnienie funkcji premiera Rady Państwa. Po odejściu ze stanowiska nadal interesował się rozwojem kraju i wspierał działania Komitetu Centralnego KPCh. W oficjalnej biografii podkreślono, że po XVIII Zjeździe KPCh zdecydowanie popierał Komitet Centralny z Xi Jinpingiem jako jego rdzeniem oraz działania na rzecz poprawy stylu pracy, uczciwości i walki z korupcją.

Zhu Rongji był zastępczym członkiem XIII Komitetu Centralnego KPCh, członkiem XIV i XV Komitetu Centralnego, a także członkiem Biura Politycznego i jego Stałego Komitetu. W czasie ponad siedmiu dekad działalności publicznej zajmował się przede wszystkim gospodarką, reformami instytucjonalnymi, finansami, rozwojem społecznym i otwieraniem Chin na świat.

Oficjalna biografia przypomina również jego styl pracy: przywiązanie do konkretnych rezultatów, prowadzenie badań terenowych, bezpośrednie reagowanie na problemy społeczne oraz wymagania stawiane administracji publicznej. Dochody z wydanych przez siebie książek przeznaczał na pomoc osobom potrzebującym oraz wsparcie edukacji, w tym uczniów na obszarach wiejskich i studentów znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej.

W nekrologu życie Zhu Rongji określono jako całkowicie poświęcone służbie ludziom i sprawie komunistycznej. Jego śmierć nazwano wielką stratą dla Partii i państwa. 18 sierpnia w Pekinie odbyło się ostatnie pożegnanie byłego premiera. Xi Jinping oraz inni najwyżsi przywódcy Partii i państwa oddali mu hołd na Cmentarzu Rewolucyjnym Babaoshan.

Źródła

Xinhua – oficjalny nekrolog Zhu Rongji – informacja o śmierci byłego premiera i wspólny nekrolog najważniejszych organów państwa i Partii.
Xinhua – oficjalna biografia Zhu Rongji – przebieg kariery politycznej, działalność gospodarcza, reformy i ocena jego dorobku.
Xinhua / Rada Państwa ChRL – uroczystości pożegnalne w Pekinie 18 sierpnia 2026 roku.

Artykuł Były premier Zhu Rongji zmarł w wieku 98 lat pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Głównymi punktami październikowego plenum będą sprawozdanie Biura Politycznego oraz omówienie najważniejszych zagadnień związanych z kompleksowym i rygorystycznym zarządzaniem partią. Będzie to piąte plenum Komitetu Centralnego KPCh XX kadencji, wybranego w 2022 roku.

Biuro Polityczne wskazało, że dalsze wzmacnianie zarządzania partią ma służyć utrzymaniu jej zdolności do długotrwałego sprawowania władzy, zachowaniu więzi ze społeczeństwem oraz umocnieniu scentralizowanego i jednolitego kierownictwa KC KPCh. Podczas plenum mają zostać omówione również nowe wyzwania dla budownictwa partyjnego wynikające ze zmian zachodzących w kraju i na świecie.

Podczas posiedzenia oceniono także stan chińskiej gospodarki. Od początku 2026 roku ma ona przesuwać się w stronę nowych źródeł wzrostu i korzystniejszej struktury, choć nadal mierzy się z presją zewnętrzną oraz problemami utrzymującymi się na rynku krajowym.

W drugiej połowie roku Chiny mają kontynuować bardziej aktywną politykę fiskalną i umiarkowanie łagodną politykę pieniężną. Władze zapowiedziały szybsze wykorzystywanie środków budżetowych i pieniędzy pozyskanych z emisji obligacji, zwiększenie regulacji antycyklicznej oraz przygotowanie nowych instrumentów, gdy dotychczasowe rozwiązania okażą się niewystarczające.

Większy popyt i dalsza modernizacja przemysłu

Jednym z głównych kierunków będzie pobudzanie popytu krajowego. Pekin chce zwiększać podaż usług odpowiadających potrzebom różnych grup konsumentów, rozwijać konsumpcję usługową oraz łączyć działania fiskalne i finansowe służące ożywieniu rynku.

Biuro Polityczne zapowiedziało dalszą realizację programu „AI+”, wsparcie badań podstawowych oraz rozwój inteligentnej gospodarki, technologii przyszłości i nowych gałęzi przemysłu. Równocześnie modernizowane mają być tradycyjne zakłady produkcyjne.

W komunikacie znalazła się również zapowiedź przygotowania przepisów dotyczących budowy jednolitego rynku krajowego. Władze chcą ograniczać nadmierną konkurencję określaną w Chinach jako „inwolucyjna”, rozwiązywać problem zaległych płatności wobec przedsiębiorstw oraz poprawiać warunki działania sektora prywatnego i gospodarki platformowej.

Osobny pakiet działań ma objąć stabilizację rynku nieruchomości, ograniczanie zadłużenia lokalnego oraz reformę mniejszych instytucji finansowych. Pekin zapowiedział także wsparcie zatrudnienia, ochronę praw osób pracujących w nowych formach zatrudnienia oraz działania na rzecz stabilnych dochodów mieszkańców wsi.

Jaką rolę pełni piąte plenum KPCh

Plenum jest posiedzeniem Komitetu Centralnego KPCh, na którym zapadają decyzje dotyczące głównych kierunków polityki partii i państwa. Komitet Centralny XX kadencji został wybrany w składzie 205 członków i 171 zastępców. Między plenami bieżące decyzje podejmuje 24-osobowe Biuro Polityczne, a jego siedmioosobowy Stały Komitet stanowi ścisłe kierownictwo partii. W październiku Biuro Polityczne przedstawi sprawozdanie ze swojej pracy na forum całego Komitetu Centralnego, który zajmie się dalszym zarządzaniem partią.

Źródło

Xinhua – komunikat z posiedzenia Biura Politycznego KC KPCh z 30 lipca 2026 roku

Artykuł KPCh zwoła piąte plenum. Pekin zapowiada też nowe wsparcie gospodarki pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Chińskie plany pięcioletnie mają w Polsce opinię zobowiązania, którego Pekin zwykle pilnuje do końca. Gdy centrum zapisuje cel, prowincje dostają zadania, banki i budżety uruchamiają finansowanie, a po kilku latach widać linie kolejowe, fabryki, porty, szkoły, szpitale albo nowe dzielnice. Za tym obrazem nie stoi automat do spełniania deklaracji. Stoi administracja, która potrafi rozłożyć decyzję polityczną na resorty, prowincje, powiaty, firmy i lokalnych urzędników.

Dla gospodarki Chin pięciolatka jest mapą priorytetów. Pozwala sprawdzić, które branże dostaną pierwszeństwo, jakie regiony będą wzmacniane, gdzie pójdą inwestycje i które problemy społeczne państwo wpisuje do najbliższego cyklu pracy. Planowanie w Chinach jest więc narzędziem rządzenia, a nie tylko językiem strategii.

Pierwszy plan ruszył w 1953 roku. Chiny były wtedy państwem po wojnie domowej, z bardzo słabą bazą przemysłową, ogromną wsią i niewielką zdolnością produkcji nowoczesnych maszyn. Priorytet był jasny. Huty, kopalnie, energetyka, transport, maszyny i przemysł ciężki miały dać państwu własny przemysłowy kręgosłup.

Sercem pierwszej pięciolatki były projekty znane później jako 156 przedsięwzięć. Z pomocą ZSRR Chiny budowały zakłady w lotnictwie, metalurgii, energetyce, chemii, elektronice, produkcji maszyn i przemyśle obronnym. Xinhua podawała, że ostatecznie ukończono 150 takich projektów, rozrzuconych po 18 prowincjach, regionach i miastach.

Dla państwa, które dopiero zaczynało produkować samochody, samoloty i ciężkie maszyny w większej skali, była to zmiana cywilizacyjna. Fabryka stawała się szkołą kadr, zapleczem technologicznym, miejscem transferu wiedzy i punktem zaczepienia dla całego miasta przemysłowego.

Od ciężkiego przemysłu do reform

Kolejne pięciolatki nie układały się w prostą linię sukcesu. Druga, trzecia i czwarta przypadły na czas Wielkiego Skoku, korekt gospodarczych, napięć politycznych i rewolucji kulturalnej. Oficjalne chińskie opracowania mówią o poważnych stratach gospodarczych, ale przypominają też o projektach, które przetrwały ten okres. Powstawały mosty, linie kolejowe, elektrownie, pola naftowe i projekty naukowo-techniczne, później włączone do dłuższej historii samodzielności państwa.

Zmiana przyszła po reformach końca lat 70. Pięciolatka stopniowo przestawała być rozkazem dla każdej fabryki, a stawała się mapą rozwoju. Państwo nadal wskazywało kierunek, lecz rynek, prowincje, przedsiębiorstwa prywatne i inwestorzy dostali większą przestrzeń działania.

Przełom językowy nastąpił przy 11. pięciolatce. W nazwie głównego dokumentu coraz większe znaczenie zyskało słowo „规划”, bliższe planowaniu rozwojowemu, a nie dawnemu planowi nakazowemu „计划”. Po polsku różnica brzmi subtelnie. W chińskim systemie oznaczała zmianę funkcji dokumentu. Plan miał koordynować państwo i rynek, zamiast zastępować rynek tabelą nakazów.

Od tego okresu wskaźniki zaczęto wyraźniej dzielić na oczekiwane i wiążące. Pierwsze wyznaczają kierunek dla gospodarki i społeczeństwa. Drugie są zadaniem dla administracji, zwłaszcza przy zasobach, środowisku, usługach publicznych i bezpieczeństwie. Jedne cele działają jak drogowskaz, inne jak obowiązek do rozliczenia.

Dlaczego plan w Chinach często kończy się wykonaniem

Popularne zdanie, że Chińczycy robią to, co zaplanują, nie bierze się z samej dyscypliny. Po przyjęciu dokumentu zaczyna się rozliczanie terminów, pieniędzy i odpowiedzialnych instytucji. Jedno hasło z planu może później wrócić w programie ministerstwa, uchwale prowincji, lokalnym funduszu, zamówieniu publicznym albo pilotażu technologicznym.

Narodowa Komisja Rozwoju i Reform podaje liczby, które pokazują skalę tej pracy. W 11. pięciolatce wykonano 20 z 22 wskaźników. W 12. wykonano 23 z 24. W 13. wszystkie 25 głównych wskaźników osiągnięto zgodnie z harmonogramem, a 13 przed terminem. 14. pięciolatka zakończyła się wykonaniem 20 z 20 głównych wskaźników, 17 obszarów głównych zadań strategicznych i 102 dużych projektów zapisanych w planie.

Nie każdy cel daje się zamknąć w harmonogramie. Zadania środowiskowe, energetyczne i finansowe bywają trudniejsze niż zapis w dokumencie. Prowincje różnią się między sobą, gospodarka jest ogromna, a świat zewnętrzny potrafi zmienić rachunek w kilka miesięcy. Chińskie planowanie ma trwałą cechę. Nieudany wskaźnik nie rozbija całej konstrukcji. Cel może wrócić w kolejnym cyklu, dostać miejsce w programie branżowym, nowe finansowanie albo nadzór roczny.

W 13. pięciolatce głównym zadaniem była likwidacja skrajnego ubóstwa według obowiązującego chińskiego standardu. NDRC wskazywała, że z ubóstwa wyszło 55,75 mln mieszkańców wsi, 832 powiaty zdjęto z listy ubogich, a 128 tys. wsi opuściło kategorię ubóstwa.

Realizacja szła przez prowincje, prefektury, powiaty i wsie. Do pracy włączono kadry partyjne, urzędników, banki, przedsiębiorstwa, programy przesiedleń, szkolenia zawodowe, drogi, e-commerce, turystykę wiejską i pomoc socjalną. W wielu miejscach obrazem pięciolatki nie była konferencja w Pekinie, lecz droga do górskiej wsi, nowy dom, sklep internetowy z lokalnymi produktami albo urzędnik sprawdzający dochód gospodarstwa.

Poprzednia pięciolatka zamykała trudny okres

14. pięciolatka przypadła na lata po pandemii, napięcia technologiczne, spadek zaufania na rynku nieruchomości, zmiany demograficzne, słabszy popyt i ostrzejszą rywalizację handlową. Oficjalne dane za ostatni rok tamtego okresu mówią o wzroście PKB o 5 proc. i przekroczeniu przez gospodarkę poziomu 140 bln juanów.

Bilans poprzedniego etapu jest szerszy niż sam PKB. W dokumentach planistycznych wskazano nakłady na badania i rozwój na poziomie 2,8 proc. PKB, udział głównych sektorów gospodarki cyfrowej powyżej 10,5 proc. PKB, średni wzrost dochodu rozporządzalnego na mieszkańca o 5,4 proc. rocznie oraz ponad 62 mln nowych miejsc pracy w miastach.

W części środowiskowej wskazano spadek stężenia PM2,5 do 28 mikrogramów na metr sześcienny w miastach prefekturalnych i wyższych, ponad 90 proc. wód powierzchniowych klasy co najmniej trzeciej oraz lesistość powyżej 25 proc. Obok wzrostu gospodarczego liczą się wskaźniki technologiczne, społeczne, ekologiczne i bezpieczeństwa.

Chińska pięciolatka ma dziś inne państwo do obsłużenia

15. plan pięcioletni obejmuje lata 2026–2030. Nie dotyczy już państwa, które musi zbudować huty i elektrownie od zera. Dotyczy Chin, które chcą utrzymać pozycję przemysłową, podnieść jakość technologii, zabezpieczyć żywność i energię, rozwinąć rynek wewnętrzny, poradzić sobie ze starzeniem ludności i poprawić usługi publiczne poza największymi miastami.

Dokument ma 18 części i 62 rozdziały. Obejmuje przemysł, naukę, dane, rynek wewnętrzny, rolnictwo, miasta, kulturę, demografię, zdrowie, usługi publiczne, zieloną transformację, bezpieczeństwo, obronność, Hongkong, Makau, Tajwan oraz mechanizm wdrożenia. W jednym porządku mieszczą się centra danych, nowe baterie, szkoły powiatowe, usługi senioralne i bezpieczeństwo żywnościowe.

Głównych wskaźników jest 20. Obejmują gospodarkę, innowacje, życie społeczne, zielony rozwój i bezpieczeństwo. Xinhua podawała, że wśród celów znalazły się wzrost nakładów na badania i rozwój średnio o co najmniej 7 proc. rocznie, redukcja emisji dwutlenku węgla na jednostkę PKB o 17 proc., podniesienie oczekiwanej długości życia do 80 lat i zdolność produkcji zboża na poziomie około 1,45 bln jin.

Plan zawiera też 109 dużych projektów. Transport, energetyka, woda, infrastruktura miejska i nowe sieci nadal zajmują dużo miejsca, ale sam beton nie wystarcza. Infrastruktura ma obsługiwać dane, energię, logistykę, przemysł wysokiej klasy i nowe kwalifikacje pracowników.

W tym samym dokumencie pojawiają się sztuczna inteligencja, układy scalone, nowe baterie, roboty humanoidalne, bioprodukcja i gospodarka niskiego pułapu. Obok nich są internaty przy szkołach, przychodnie, drogi wiejskie, kanalizacja, opieka nad seniorami i usługi publiczne na poziomie powiatu. Laboratorium przyszłości i szpital powiatowy należą do tej samej mapy państwa.

Powiat mówi o planie więcej niż panorama Szanghaju

Chiny widać najłatwiej przez Shenzhen, Szanghaj, drapacze chmur i samochody elektryczne. Pięciolatka prowadzi niżej. Do szpitala powiatowego, szkoły zawodowej, lokalnego centrum logistycznego, gospodarstwa rolnego, starszego mieszkańca wsi i przedsiębiorcy z miasta trzeciego rzędu. Plan, który nie dociera poniżej stolicy prowincji, zostaje hasłem.

W części wiejskiej nowy dokument mówi o planowaniu infrastruktury i usług publicznych na poziomie powiatu. Wymienia drogi, wodę, kanalizację, energię, logistykę, sieci informacyjne, szkoły średnie, internaty, opiekę zdrowotną i usługi senioralne. Tu nie potrzeba panoramy metropolii. Wystarczy powiatowy szpital, szkoła z internatem, wiejska droga i centrum logistyczne obsługujące okoliczne gospodarstwa.

W przemyśle działa podobna logika. Gdy dokument wskazuje układy scalone, roboty humanoidalne, bioprodukcję, nowe baterie, lotnictwo komercyjne i gospodarkę niskiego pułapu, za hasłem idą łańcuchy dostaw. Uczelnia szkoli kadry, lokalny rząd przygotowuje teren, bank obsługuje finansowanie, firma buduje moce produkcyjne, a ministerstwo pilnuje norm i dostępu do danych.

Budżet sprawdza siłę planu

Plan zaczyna się od dokumentu centralnego, ale szybko wchodzi w finanse publiczne. Ministerstwo Finansów w raporcie na pierwszy rok nowej pięciolatki wskazało wydatki ogólnego budżetu publicznego na poziomie 30,01 bln juanów oraz transfery z centrum do władz lokalnych powyżej 10 bln juanów. Nowe obligacje specjalne władz lokalnych mają finansować duże projekty, zamianę ukrytego długu i spłatę zaległości wobec firm.

Raport rządowy wymieniał presję na zatrudnienie, problemy części przedsiębiorstw, dostosowanie rynku nieruchomości, trudności finansów lokalnych i luki w usługach publicznych. Dokument nie udaje, że samo zapisanie celu rozwiązuje problem. Wskazuje miejsca, w których wykonanie może być wolniejsze, droższe albo politycznie trudniejsze.

Silne wykonanie ma też koszt. Lokalna administracja, rozliczana z wyniku, może przesadzić z inwestycjami, długiem, parkami przemysłowymi albo powtarzaniem tych samych projektów w kilku miejscach. Gdy cel staje się politycznie nośny, kapitał, ziemia i energia urzędników płyną szybko, czasem szybciej niż realny popyt. Tę logikę było widać w nieruchomościach, infrastrukturze i części lokalnych inicjatyw przemysłowych.

Jak czytać chińskie plany pięcioletnie

Chińskie plany pięcioletnie najlepiej czytać jak mapę kolejnych sygnałów. Najpierw pojawia się język dokumentu centralnego. Potem ten sam kierunek wraca w budżecie, programach ministerstw, planach prowincji i projektach pilotażowych. Gdy kilka poziomów państwa zaczyna mówić tym samym językiem, zapis z planu nabiera ciężaru wykonawczego.

Różnica między pierwszym planem a obecnym nie polega na liczbie stron. Polega na tym, jakie Chiny plan ma obsłużyć. W latach 50. chodziło o stal, maszyny, energetykę i podstawy przemysłu. Dziś obok przemysłu ciężkiego są dane, sztuczna inteligencja, starzenie ludności, bezpieczeństwo żywnościowe, zielona transformacja i usługi publiczne w powiatach.

Dlatego chińska pięciolatka nie jest tylko zapisem ambicji. Jest zdjęciem państwa w chwili, gdy wybiera następny etap modernizacji. Pokazuje, które problemy Pekin uznaje za gotowe do rozwiązania, które sektory dostaną impuls i które miejsca poza największymi metropoliami mają wejść głębiej w rozwój. Właśnie dlatego chińskie plany pięcioletnie nadal pozwalają czytać Chiny z wyprzedzeniem.

Źródła

1. NDRC, 国民经济和社会发展五年规划（计划）制定和实施的主要历程
2. NDRC, 中华人民共和国发展国民经济的第一个五年计划
3. NDRC, 五年规划渐次推进接力迈向复兴之路
4. China Youth Daily, 20项主要指标里看到的不止5年
5. Xinhua, China’s top legislature opens annual session
6. Xinhua, China to drive full green transition and build a Beautiful China
7. Xinhua, 156项工程与中国工业化基础
8. National Bureau of Statistics of China, Statistical Communiqué
9. Gov.cn, 政府工作报告

Artykuł <strong>Chińskie plany pięcioletnie. Jak Chiny planują rozwój państwa</strong> pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

Shenzhou-23 to najnowszy etap chińskiego programu załogowego. Przewiezienie zestawu statek-rakieta na stanowisko startowe oznacza, że przygotowania weszły w końcową fazę. Według komunikatu CMSA wszystkie urządzenia i instalacje na miejscu startu są w dobrym stanie, a przed startem wykonane zostaną kontrole funkcjonalne oraz testy połączone.

Dokładna data i godzina startu nie zostały jeszcze podane. Chińskie źródła mówią o starcie „w odpowiednim czasie w najbliższej przyszłości”. China Daily doprecyzowuje, że chodzi o najbliższe dni. Komunikat z nazwiskami załogi i szczegółowym harmonogramem może pojawić się krótko przed startem.

Shenzhou-23 poleci do stacji Tiangong

Celem misji będzie transport trzech astronautów na stację Tiangong. To chińska stacja orbitalna, którą Chiny obsługują samodzielnie jako stałą platformę badań, testów technologicznych i regularnych zmian załogi.

Na pokładzie Tiangong przebywa obecnie załoga Shenzhou-21: dowódca Zhang Lu, inżynier lotu Wu Fei oraz specjalista ładunków Zhang Hongzhang. Astronauci dotarli na stację 1 listopada 2025 roku i mają wrócić na Ziemię pod koniec maja.

Shenzhou-23 będzie kolejną zmianą załogi, ale misja ma również znaczenie długoterminowe. CMSA zapowiadała wcześniej, że jeden z astronautów przeprowadzi roczny pobyt na orbicie. Byłby to ważny test dla chińskiego programu załogowego, obejmujący zdrowie człowieka w warunkach mikrograwitacji, organizację pracy na stacji oraz trwałość systemów orbitalnych.

Program kosmiczny Chin pracuje w regularnym rytmie

Chiński program załogowy przeszedł z etapu budowy stacji do etapu jej stałego wykorzystania. Kolejne misje Shenzhou zapewniają wymianę załóg, utrzymanie infrastruktury i prowadzenie badań w warunkach mikrograwitacji.

Według wcześniejszych zapowiedzi CMSA Chiny zaplanowały na 2026 rok dwie misje załogowe oraz jedną misję towarową związaną z obsługą stacji kosmicznej. Program obejmuje także dalsze spacery kosmiczne, eksperymenty naukowe, współpracę międzynarodową oraz przygotowania do załogowego lądowania na Księżycu przed 2030 rokiem.

W szerszym ujęciu Shenzhou-23 wpisuje się w chińską politykę wzmacniania samodzielności technologicznej. W dokumentach dotyczących 15. planu pięcioletniego Chiny wskazują przemysł kosmiczny jako jedną ze strategicznych branż wschodzących. Obok niego wymieniane są m.in. nowe technologie informacyjne, robotyka, nowe materiały, biotechnologia i wysokiej klasy sprzęt.

Jiuquan pozostaje bramą chińskich misji załogowych

Kosmodrom Jiuquan od lat jest głównym miejscem startów chińskich misji załogowych. Położenie na pustyni Gobi daje dogodne warunki bezpieczeństwa i kontroli lotu, a rozbudowana infrastruktura pozwala prowadzić końcowe testy rakiet, statków i systemów naziemnych.

W przypadku Shenzhou-23 uwaga koncentruje się teraz na ostatniej fazie przygotowań. Dopiero po jej zakończeniu CMSA poda ostateczny termin startu. Dla chińskiego programu kosmicznego będzie to kolejny krok w stronę długotrwałej obecności człowieka na orbicie i dalszego rozwoju własnej infrastruktury kosmicznej.

Źródła:

1. Xinhua: China prepares to launch Shenzhou-23 crewed spaceship
2. China Daily: China’s 17th manned space mission to depart imminently
3. Xinhua: China’s manned space program releases major tasks ahead

Artykuł Shenzhou-23 gotowy do startu. Chiny szykują misję na Tiangong pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.

To nie jest suchy komunikat sądowy. To obraz problemu, z którym mierzą się cyfrowe Chiny: ogromne bazy informacji, platformy usługowe, systemy rejestracji, kolej, szpitale, szkoły, aplikacje i ludzie mający dostęp do zaplecza tych systemów. W gospodarce opartej na danych słabym punktem nie zawsze jest haker z zewnątrz. Czasem jest nim pracownik, podwykonawca, administrator albo firma, która miała obsługiwać system, a zaczęła wykorzystywać go poza zakresem uprawnień.

Najwyższy Sąd Ludowy pokazuje w ten sposób, że ochrona danych w Chinach staje się jednym z ważnych pól wymiaru sprawiedliwości. Nie chodzi tylko o prywatność rozumianą abstrakcyjnie. Chodzi o możliwość spokojnego zapisania się do lekarza, kupienia biletu, potwierdzenia wykształcenia, zaszczepienia się i funkcjonowania w internecie bez ryzyka, że czyjeś informacje trafią na czarny rynek albo zostaną użyte do nękania.

Doxxing, czyli „otwieranie pudełka”

W chińskim internecie doxxing określa się słowem kaihe, dosłownie „otwieranie pudełka”. Za tym potocznym określeniem kryje się mechanizm dobrze znany także poza Chinami: nielegalne zdobywanie i ujawnianie cudzych danych, takich jak imię i nazwisko, numer telefonu, adres, dokument tożsamości, konto w mediach społecznościowych, informacje o rodzinie, podróżach czy miejscu pracy.

Doxxing w Chinach często łączy się z cyberprzemocą. Najpierw pojawia się konflikt w sieci, potem ktoś „wyciąga” dane ofiary, a następnie grupa internautów zaczyna ją obrażać, zastraszać, nękać telefonami albo przenosić atak do świata offline. Dla poszkodowanego nie jest to już zwykła awantura w komentarzach. To naruszenie bezpieczeństwa w domu, pracy i życiu prywatnym.

W jednej z opisanych spraw dwaj oskarżeni mieli nielegalnie pozyskać ogromne zbiory informacji. Jeden z nich uzyskał ponad 600 mln rekordów, drugi ponad 300 mln. W 2025 roku wykorzystali je do budowy tzw. bazy socjotechnicznej, czyli serwisu pozwalającego wyszukiwać cudze dane. Według sądu baza zawierała ponad 170 mln rekordów, informacje udostępniono nielegalnie ponad 1300 razy, a strona miała ponad 100 tys. odwiedzin.

Sąd w Pekinie uznał, że sprawa nie dotyczyła wyłącznie handlu informacjami. Jeden z oskarżonych był także administratorem grupy liczącej ponad 2 tys. osób, w której publikowano treści naruszające prywatność, obraźliwe i służące nękaniu innych ludzi. Skazano go łącznie na siedem lat więzienia i grzywnę. Drugi oskarżony otrzymał karę pięciu lat i sześciu miesięcy więzienia.

Od szpitala do czarnego rynku

Pierwsza ze spraw dotyczyła pacjentów. Firma informatyczna obsługiwała internetowy system rejestracji w szpitalu. Jej przedstawiciel miał jednak potajemnie pozyskiwać informacje użytkowników i przenosić je do własnej bazy. Później w oprogramowaniu zainstalowano interfejs automatycznie kierujący dane do systemu firmy.

Po usunięciu duplikatów śledczy znaleźli 2 878 070 rekordów. Dla polskiego czytelnika najważniejszy jest tu mechanizm. Pacjent nie podaje danych dlatego, że chce wejść na rynek cyfrowych usług. Robi to, bo musi zapisać się do lekarza. Zaufanie do publicznych systemów zależy więc od tego, czy szpital, operator i podwykonawca potrafią chronić informacje zebrane przy okazji leczenia.

Chiński sąd potraktował sprawę surowo. Spółka została ukarana grzywną, a osoby odpowiedzialne otrzymały kary więzienia od półtora roku do pięciu lat i sześciu miesięcy. To sygnał, że ochrona danych w Chinach nie dotyczy wyłącznie wielkich platform internetowych. Obejmuje także firmy techniczne pracujące na zapleczu sektora publicznego.

Kolej dużych prędkości i cena za czyjąś trasę

Druga sprawa pokazuje, jak cenne mogą być informacje o przemieszczaniu się. Pracownik stacji kolejowej wykorzystywał służbowy dostęp do systemu biletowego, aby sprawdzać cudze przejazdy koleją dużych prędkości. Chodziło m.in. o godzinę podróży, numer pociągu, stację początkową i końcową, miejsce oraz numer dokumentu tożsamości.

Takie rekordy sprzedawano za 10–60 juanów. Gdy główny oskarżony nie był na zmianie, korzystał z pomocy współpracowników, którzy wyszukiwali informacje za niższą opłatą. Według sądu część danych trafiała do osób zainteresowanych płatnym sprawdzaniem tras aktorów i innych osób publicznych. Do września 2021 roku nielegalny dochód głównego sprawcy wyniósł około 190 tys. juanów.

Ten przypadek dobrze tłumaczy, dlaczego dane osobowe w Chinach są dziś przedmiotem intensywnej ochrony prawnej. Informacja o przejeździe nie jest niewinną ciekawostką. Ujawnia rytm życia, kontakty, zwyczaje i plany człowieka. W niektórych sytuacjach może też stworzyć realne zagrożenie dla bezpieczeństwa.

Edukacja też stała się polem nadużyć

Trzecia sprawa dotyczyła informacji o wykształceniu. Oskarżeni mieli wykorzystywać fałszywe zdjęcia dokumentów i techniczne obejścia procesu weryfikacji, aby uzyskiwać dostęp do oficjalnych informacji o statusie edukacyjnym, a następnie sprzedawać je klientom. Według sądu nielegalne dochody poszczególnych osób wynosiły od kilku tysięcy do około 300 tys. juanów.

Na pierwszy rzut oka takie informacje mogą wydawać się mniej wrażliwe niż dane medyczne. W praktyce wpływają jednak na reputację, rekrutację, karierę zawodową i zaufanie do systemu potwierdzania kwalifikacji. Jeśli można je kupić albo wyłudzić, cierpi nie tylko prywatność jednostki, ale także wiarygodność instytucji.

Dlatego Najwyższy Sąd Ludowy mówi nie tylko o karaniu sprawców. Chodzi także o przecinanie czarnego i szarego łańcucha obrotu danymi. Wyciek rzadko kończy się na pierwszej osobie, która zdobyła informacje. Dalej pojawiają się pośrednicy, grupy w komunikatorach, fałszywe serwisy, oszuści i klienci zamawiający konkretny „pakiet” na temat człowieka.

Szczepienia HPV i precyzyjne oszustwa

Najbardziej praktyczny wymiar problemu widać w sprawie dotyczącej szczepień HPV. Oskarżeni mieli kupić programy typu trojan na platformie związanej z internetową czarną strefą, włamać się do legalnego systemu rezerwacji szczepień i pozyskać ponad 290 tys. informacji o zamówieniach.

Następnie zbudowali fałszywą stronę i wysyłali wiadomości SMS do osób czekających na szczepienie. Podszywając się pod lekarzy lub obsługę, nakłaniali ofiary do kliknięcia linku i zapłaty pod pretekstem zmiany ceny, preferencyjnej rezerwacji albo ponownego złożenia zamówienia. Według sądu oszukano 51 osób na ponad 580 tys. juanów.

Ten przypadek pokazuje, dlaczego cyberprzemoc i przestępstwa przeciwko danym nie są osobnym światem „dla informatyków”. Rezerwacja medyczna, informacja o zdrowiu czy numer telefonu mogą stać się narzędziem precyzyjnego oszustwa. Przestępca nie musi już wysyłać przypadkowego SMS-a do miliona osób. Może uderzyć w tych, którzy naprawdę czekają na usługę i mają powód, by uwierzyć w wiadomość.

Prawo w Chinach wobec cyfrowej gospodarki

Wspólnym mianownikiem tych spraw jest skala. Chiny mają jedną z najbardziej rozwiniętych gospodarek cyfrowych na świecie: płatności mobilne, platformy usługowe, kolej dużych prędkości, rejestrację medyczną, edukację online, handel internetowy i komunikację społeczną. Im więcej usług przechodzi do sieci, tym większe znaczenie ma pytanie, kto może zobaczyć informacje, kto może je przetwarzać i co grozi za ich sprzedaż.

Prawo w Chinach odpowiada na ten problem nie tylko przez nowe przepisy, ale także przez pokazywanie konkretnych wyroków. Obywatele widzą, jakie działania są karane. Firmy dostają sygnał, że dostęp do systemu nie oznacza prawa do dowolnego wykorzystania informacji. Pracownicy instytucji publicznych wiedzą, że służbowy login nie może być prywatnym narzędziem zarobku.

W tym sensie opublikowane sprawy są także komunikatem do rynku. Cyfrowe Chiny nie mogą rozwijać się wyłącznie przez szybkość aplikacji, liczbę transakcji i wygodę użytkownika. Potrzebują zaufania. A zaufanie powstaje dopiero wtedy, gdy obywatel wie, że jego dane nie są towarem leżącym na zapleczu każdej platformy.

Nie tylko hakerzy, ale cały łańcuch

Najważniejsza lekcja z tych spraw jest prosta: wycieki danych rzadko są jednorazowym incydentem. Często tworzy się wokół nich łańcuch. Ktoś pozyskuje informacje, ktoś je porządkuje, ktoś buduje wyszukiwarkę, ktoś sprzedaje dostęp, ktoś zamawia konkretne rekordy, a ktoś inny wykorzystuje je do doxxingu, nękania, oszustwa albo szantażu.

Dlatego chińskie sądy podkreślają pełnołańcuchowe zwalczanie takich przestępstw. Sama kara dla osoby, która ujawniła czyjś adres, nie wystarczy. Trzeba uderzać także w źródło, pośredników, narzędzia techniczne i grupy, w których informacje są rozpowszechniane. Dopiero wtedy doxxing w Chinach można ograniczać u podstaw, a nie tylko usuwać jego skutki z sieci.

Dla polskiego czytelnika jest to ciekawa lekcja o współczesnym państwie chińskim. Chiny nie traktują internetu jako przestrzeni pozostawionej samej sobie. Sieć jest częścią życia społecznego, gospodarki i bezpieczeństwa publicznego. Dlatego cyberprzemoc, handel informacjami i oszustwa internetowe stają się sprawą sądów, regulacji i odpowiedzialności instytucji.

Ochrona danych jako element porządku społecznego

W zachodniej debacie o Chinach technologia często opisywana jest głównie przez pryzmat kontroli państwa. Ten temat pokazuje inną stronę tej samej rzeczywistości. Ogromna cyfryzacja usług publicznych i prywatnych tworzy także potrzebę ochrony obywatela przed przestępcami, wyciekami i nadużyciami ze strony ludzi mających dostęp do systemów.

Ochrona danych w Chinach staje się więc częścią szerszego porządku społecznego. Ma chronić zwykłego człowieka przed tym, żeby jego numer telefonu, trasa pociągu, rezerwacja medyczna, wykształcenie czy adres domowy nie stały się narzędziem ataku. W kraju, w którym codzienność jest silnie powiązana z aplikacjami i platformami, to nie jest temat poboczny. To jeden z warunków dalszego rozwoju cyfrowej gospodarki.

Najwyższy Sąd Ludowy nie zapowiada tu jednej spektakularnej kampanii. Pokazuje raczej kierunek: dane osobowe w Chinach mają być chronione na każdym etapie — od szpitala i kolei, przez systemy edukacyjne, po grupy internetowe i fałszywe strony wykorzystywane do oszustw.

Właśnie dlatego sprawa doxxingu jest czymś więcej niż kolejną historią o cyberprzemocy. To test, czy państwo, sądy, platformy i firmy potrafią zabezpieczyć cyfrową codzienność obywateli. W Chinach ten test coraz wyraźniej przenosi się z poziomu ostrzeżeń na poziom wyroków, grzywien, odpowiedzialności przedsiębiorstw i realnych kar więzienia.

Źródła:

1. Najwyższy Sąd Ludowy ChRL: 人民法院依法惩治侵犯公民个人信息犯罪及关联犯罪典型案例 — oficjalny komunikat z 8 maja 2026 roku oraz pięć typowych spraw dotyczących naruszeń danych osobowych i powiązanych przestępstw.
2. Xinhua: 最高法发布人民法院依法惩治侵犯公民个人信息犯罪及关联犯罪典型案例 — omówienie komunikatu Najwyższego Sądu Ludowego i znaczenia spraw dla ochrony danych osobowych.
3. Guangming: 6亿条个人信息被“开盒”，主犯获刑7年 — materiał o sprawie doxxingu, bazach danych, cyberprzemocy i karze siedmiu lat więzienia dla głównego sprawcy.
4. Jiemian: 严打“开盒”网暴，须斩断个人信息泄露利益链 — komentarz o konieczności odcinania łańcucha wycieków, sprzedaży i wykorzystywania danych osobowych.

Artykuł Chiny biorą się za doxxing. Sąd pokazuje sprawy wycieków danych pochodzi z serwisu Wiedza o Chinach.